मंगळवार, 8 सप्टेंबर 2026
(फोटो सौजन्य -सोशल मीडिया)
८ सप्टेंबर १९३३ रोजी जन्मलेल्या आशा भोसले यांनी तब्बल आठ दशकांच्या कारकिर्दीत भारतीय संगीतविश्वावर छाप सोडली. १२ एप्रिल २०२६ रोजी वयाच्या ९२व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं.
आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त आशाताईंच्या आयुष्यातील अनेक खास आठवणी पुन्हा चर्चेत आहेत. केवळ सुरेल आवाजासाठीच नव्हे, तर त्यांच्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वासाठीही त्या ओळखल्या जात. विशेष म्हणजे, गायिका झाल्या नसत्या तर दुसऱ्या एका क्षेत्रात करिअर करण्याचा त्यांचा विचार होता.
आशा भोसले यांचा जन्म संगीताच्या वातावरणात झाला. त्यांचे वडील दीनानाथ मंगेशकर हे प्रसिद्ध नाट्य अभिनेते आणि शास्त्रीय गायक होते. त्यामुळे लहानपणापासूनच घरात संगीताचे संस्कार झाले.
वडिलांच्या निधनानंतर मंगेशकर कुटुंबासमोर आर्थिक संकट उभं राहिलं. अशा परिस्थितीत आशाताईंनी मोठी बहीण लता मंगेशकर यांच्यासोबत गायनाच्या क्षेत्रात पाऊल ठेवलं. अवघ्या १०व्या वर्षी त्यांनी ‘माझा बाळ’ या मराठी चित्रपटासाठी ‘चला चला नव बाळ’ हे गाणं गायलं.
पुढे हिंदीसह अनेक भारतीय भाषांमध्ये त्यांनी हजारो गाणी गायली. लोकगीतं, गझल, शास्त्रीय संगीत, कव्वाली, रोमँटिक गाणी आणि पाश्चात्त्य ढंगाची गाणी अशा विविध प्रकारांमध्ये त्यांनी आपल्या आवाजाची जादू दाखवली. त्यांच्या कारकिर्दीत १२ हजारांहून अधिक गाण्यांची नोंद आहे.
आशा भोसले आणि लता मंगेशकर यांचं नातं कायमच चाहत्यांच्या उत्सुकतेचा विषय राहिलं. दोघी बहिणी असल्या तरी त्यांच्या व्यावसायिक प्रवासात अनेकदा तुलना केली जात असे.
एका मुलाखतीत आशाताईंनी रेकॉर्डिंगशी संबंधित एक मजेदार किस्सा सांगितला होता. शंकर-जयकिशन यांनी ‘बसंत बहार’ चित्रपटासाठी दोघींना ‘कर गया रे… कर गया रे मुझपे जादू’ हे गाणं दिलं होतं. गाणं भैरवी रागावर आधारित होतं आणि त्यासाठी दोघींनी बराच सराव केला होता.
रेकॉर्डिंगच्या दिवशी आशाताईंना आणखी एका गाण्याचं रेकॉर्डिंग करायचं होतं. त्या स्टुडिओमध्ये पोहोचल्या, मात्र लता दीदी अजून रिहर्सलमध्ये व्यस्त होत्या. बराच वेळ वाट पाहिल्यानंतर आशाताईंचा संयम सुटला आणि त्या रिहर्सलच्या खोलीत गेल्या.
“चला आता, मी आणखी थांबू शकत नाही,” असं म्हणत त्यांनी लता दीदींना घाई करण्यास सांगितलं. लता दीदींनी मात्र हसत त्यांची समजूत काढली आणि दोघी रेकॉर्डिंगसाठी गेल्या. बहिणींच्या नात्यातील हा प्रसंग आजही तितकाच गोड वाटतो.
आशा भोसले यांचं आणखी एक कौशल्य म्हणजे स्वयंपाक. त्यांना स्वयंपाकाची विशेष आवड होती आणि त्या स्वतः उत्तम स्वयंपाक करत असत.
एका संभाषणात त्यांना विचारण्यात आलं होतं की, गायिका झाल्या नसत्या तर त्यांनी काय केलं असतं? त्यावर त्यांनी मजेशीरपणे सांगितलं होतं की, त्या उत्तम स्वयंपाकी बनल्या असत्या आणि त्यातून पैसे कमावले असते.
त्यांच्या हातच्या बिर्याणी, कढई गोश्त आणि इतर पदार्थांचे किस्से बॉलिवूडमध्येही प्रसिद्ध होते. त्यांच्या पाककलेची आवड पुढे व्यवसायातही दिसून आली. त्यांच्या नावाने दुबई आणि अबुधाबीमध्ये ‘Asha’s’ रेस्टॉरंट्स सुरू झाली, जिथे त्यांच्या कुटुंबातील पाककृतींना विशेष स्थान देण्यात आलं.
आशा भोसले यांच्या स्वयंपाकाचे चाहते फक्त त्यांचे कुटुंबीयच नव्हते. दिवंगत अभिनेते ऋषी कपूर यांनाही त्यांच्या हातच्या जेवणाची विशेष आवड होती. शमी कबाब, कढई गोश्त आणि काली डाळ यांसारखे पदार्थ त्यांना आवडत असल्याचा किस्सा आशाताईंनी एका संवादात सांगितला होता.
पंचम दांसोबतचं नातं
आशा भोसले यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात आर.डी. बर्मन यांचं विशेष स्थान होतं. दोघांनी अनेक संस्मरणीय गाण्यांवर एकत्र काम केलं आणि १९८० मध्ये विवाह केला. आर.डी. बर्मन यांचं ४ जानेवारी १९९४ रोजी वयाच्या ५४व्या वर्षी निधन झालं.
आशाताईंच्या आयुष्याचा प्रवास संघर्ष, संगीत, प्रेम, कुटुंब आणि स्वतःची ओळख निर्माण करण्याच्या जिद्दीने भरलेला होता. त्यांच्या निधनानंतरही त्यांचा आवाज आणि त्यांनी दिलेली हजारो गाणी रसिकांच्या मनात कायम जिवंत राहतील. भारत सरकारनेही त्यांच्या निधनानंतर त्यांना संगीतविश्वातील दिग्गज आणि सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वाचा भाग म्हणून गौरवलं.
