रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
आजकाल, एक गिलास दूध किंवा स्मूदीमध्ये प्रोटीन पावडर घालणे एक सामान्य प्रथा झाली आहे. प्रोटीन शरीरासाठी आवश्यक असतो, कारण तो मांसपेशी, हाडे, आणि शरीराच्या इतर कार्यांसाठी महत्त्वपूर्ण आहे. अशा प्रकारे प्रोटीन पावडरला एक चांगला आणि आरोग्यदायी पदार्थ म्हणून प्रदर्शित केलं जातं. पण प्रोटीन पावडर फक्त तरुणांसाठीच नाही, तर वृद्ध लोकांसाठीही घेणं चालू झालं आहे. त्याला कारणही असं आहे की, प्रोटीन पावडरला अशा प्रकारे प्रचारित केलं जातं की, ते आपल्या शरीराला मजबूत आणि तंदुरुस्त बनवते. तथापि, चॉकलेट किंवा व्हॅनिला फ्लेवरचा एक स्कूप प्रोटीन पावडर आपल्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो.
यावर संशोधन करत असताना, आम्हाला ऑक्सफोर्डच्या इंग्लिश पोर्टलवरील एक लेख मिळाला. त्या लेखात, ब्रिघम आणि महिला हॉस्पिटलच्या पोषण विभागाच्या प्रमुख कैथी मॅकमॅनस यांनी म्हटलं आहे की, “मी काही विशिष्ट बाबींना वगळून, प्रोटीन पावडरचा वापर करायला पूर्णपणे नकार देत नाही, पण मी पर्यवेक्षणासहच वापरण्याची शिफारस करते. कारण अत्यधिक प्रोटीन सेवन केल्याने शरीराची मजबूती हवी तशी होत नाही, तर ते आपल्या शरीरावर उलट प्रभाव टाकू शकते.” त्यांनी हेही सांगितले की, प्रोटीन पावडरमध्ये नकली आणि हानिकारक घटक असू शकतात, विशेषत: भारतात ज्या प्रकारे ग्रे मार्केटमध्ये प्रोटीन पावडर विकली जाते.
काही प्रोटीन पावडरमध्ये अत्यधिक साखर आणि कॅलोरीज असतात. यामुळे वजन वाढण्याचा धोका असतो आणि रक्तातील शर्करा पातळी अनियंत्रित होऊ शकते. त्यामुळे, जर तुम्ही वजन कमी करण्याचा विचार करत असाल, तर अधिक प्रोटीन पावडर घेणं चांगलं नाही.
प्रोटीन पावडरमध्ये जड धातू, बिस्फेनॉल-A, कीटकनाशके आणि इतर हानिकारक घटक असू शकतात. या पदार्थांचा नियमितपणे सेवन केल्याने आपल्या शरीरावर दीर्घकालीन हानी होऊ शकते. यामुळे आपल्याला तोंडातील गंध, त्वचेचे विकार, आणि किडनीसंबंधी समस्या निर्माण होऊ शकतात.
प्रोटीन पावडरच्या अधिक वापरामुळे शरीराच्या इतर अंगांवर देखील परिणाम होऊ शकतात. शरीराला जितके प्रोटीन आवश्यक आहे, त्यापेक्षा जास्त घेतल्याने हाडे, यकृत आणि किडनीवर ताण येऊ शकतो. जास्त प्रोटीन घेतल्याने हाडे कमजोर होऊ शकतात, कारण शरीराचे अधिक प्रमाणातील प्रोटीन हाडांपासून कॅल्शियम घेतं आणि त्यामुळे हाडांची घनता कमी होऊ शकते.
जे लोक प्रोटीनयुक्त आहार घेतात, त्यांना हृदयविकाराचा आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो. जर प्रोटीन पावडरचा वापर अधिक केला तर रक्तदाब आणि हृदयाचे आरोग्य प्रभावित होऊ शकते.
अधिक प्रोटीन घेतल्यामुळे शरीरातील यूरिया आणि कॅल्शियम पातळी वाढते. किडनीला या पदार्थांवर प्रक्रिया करताना ताण येतो. लांब काळासाठी जास्त प्रोटीन पावडर घेतल्याने किडनीवर दबाव वाढतो आणि किडनीच्या विकारांचा धोका वाढतो. किडनी पथरी आणि किडनीचे कार्य कमी होण्याचा धोका अधिक प्रमाणात प्रोटीन घेतल्याने असतो.
काही प्रोटीन पावडर ब्रँड्समध्ये जड धातूंचं प्रमाण खूप जास्त असतो, ज्यामुळे कॅन्सरचा धोका वाढतो. त्यामुळे, प्रोटीन पावडरचे अतिरेकी सेवन करणे धोकादायक ठरू शकते.
प्रोटीन पावडर जास्त प्रमाणात घेतल्याने वजन वाढू शकते. हे शरीरातील अतिरिक्त चरबी जमा करु शकते, ज्यामुळे शरीरात वसा वाढतो आणि वजन वाढते. जर वजन वाढायला सुरुवात झाली तर हे आरोग्यासाठी चांगलं नाही.
प्रोटीन पावडरचा अतिरेक टाळावा. त्याऐवजी, डाळी, नट्स, सोया उत्पादने आणि इतर संपूर्ण अन्न पदार्थांद्वारे प्रोटीन मिळवणं अधिक चांगलं आहे. या पदार्थांमध्ये प्रोटीन असतो आणि ते शरीराला ताकद आणि आवश्यक पोषण देतात. प्रोटीन पावडर वापरणे आरोग्यासाठी उपयुक्त असू शकते, पण त्याचा अतिरेक आरोग्यावर गंभीर परिणाम करू शकतो. प्रोटीन पावडर घेत असताना त्याची योग्य मात्रा आणि ब्रँड्सची निवड महत्त्वाची आहे. आपल्या आहारात संतुलन राखणे आणि नैसर्गिक अन्नपदार्थांचा समावेश करणे हे सर्वोत्तम आहे.
