गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
साठवणीच्या धान्याला कायमच कीड लागते? मग 'हे' प्रतिबंधात्मक उपाय केल्यास धान्य राहील सुरक्षित
साठवलेल्या धान्यात निरनिराळ्या प्रकारच्या किडी पडतात. धान्यावर त्यांचा जीवनक्रम पूर्ण होतो व सर्व अवस्था एकत्र आढळतात. धान्यात पडणाऱ्या या किडीमध्ये प्रामुख्याने टोके किंवा सोंडे, छोटे भुंगेरे, खापरा, पिठातील तांबडा भुंगेरा, दातेरी भुंगेरे, दाण्यातील पतंग, तांदळावरील पतंग व कडधान्यावरील भुंगेरे इत्यादी किडी आढळतात. त्याशिवाय साठविलेल्या धान्याचे उंदारापासून देखील अतिशय मोठे नुकसान होते. याच अनुषंगाने आज आपण जाणून घेणार आहोत साठवेलेल्या धान्यातील कीड नियंत्रण करण्यासाठी काय करावे याची सविस्तर माहिती आज आपण जाणून घेऊया.(फोटो सौजन्य – istock)
धान्य उन्हात चांगले वाळवावे. धान्याच्या साठवणीसाठी धान्यातील ओलावा ८-१० पेक्षा कमी राहील अशी काळजी घ्यावी. धान्य साठविण्याच्या अगोदर त्याची काळजी घेऊन किडग्रस्त धान्य किडीसहीत नष्ट करावे. पोत्यातून बराच काळ जीवंत राहु शकतात. त्या पुन्हा नवीन साठविलेल्या धान्यावर जगतात व त्यांचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर वाढतो. मॅलाथिऑन ५० ईसी ३ मिली/लिटर पाण्यात मिसळून फवारावे.
धान्य उन्हात चांगले वाळवावे. धान्याच्या साठवणीसाठी धान्यातील ओलावा ८-१० पेक्षा कमी राहील अशी काळजी घ्यावी. धान्य साठविण्याच्या अगोदर त्याची काळजी घेऊन किडग्रस्त धान्य किडीसहीत नष्ट करावे.धान्य साठविण्याच्या जागेत अॅल्युमिनियम फॉस्फाईड या किटकनाशकाची धुरी दिल्यास सर्व किडींच्या अवस्थांचा नाश करणे सोपे जाते व त्यापुढील संभाव्य प्रादुर्भाव टाळण्यास मदत होते. यासाठी अॅल्युमिनियम फॉस्फाईड याच्या २४ गोळया/१००० घनफुट गोदामात २४ तास ठेवावे.
धान्य साठविण्यासाठी कीडमुक्त पोते व इतर साहित्य वापरावे. धान्य साठवितेवेळी जमिनीवर लाकडी फळी किंवा पॉलिथीन टाकून त्यावरच पोते रचून ठेवावी.धान्याची पोते खोलीच्या गोदामाच्या मध्यभागी रचावी, भिंतीला लागून पोते रचू नये. कडुनिंबाचा पाला, वेखंड, एरंडीचे तेल इत्यादीचा वापर करावा.धान्य साठविल्यानंतर लागलेल्या किडींचे नियंत्रण फक्त विषारी धुरी वापरुनच करावे लागते. यासाठी हवाबंद डब्यात, ताडपत्री अथवा प्लॅस्टिक आवरणाखाली धान्य ठेवून धुरी देण्यासाठी खालीलप्रमाणे धुरीजन्य कीटकनाशक वापरावे.
