शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
उद्याच्या कर्करोगापासून आजच मिळवा संरक्षण! सायन रुग्णालयात HPV लसीकरण मोहिमेला यश, १,००० डोसची मोहीम पूर्ण
मुंबई: M|O|C Cancer Care ची ना-नफा संस्था असलेल्या M|O|C Cancer Care Foundation (MOCF) ने आज लोकमान्य टिळक महानगरपालिका सर्वसाधारण रुग्णालय (सायन रुग्णालय) येथे रुग्णालयाच्या MARD युनिट आणि Rotary Club यांच्या सहकार्याने मोठ्या प्रमाणावर Human Papillomavirus (HPV) लसीकरण मोहीम पूर्ण केली. गुरुवार, 24 सप्टेंबर 2026 रोजी सकाळी 10 ते रात्री 8 या वेळेत वैद्यकीय व पॅरामेडिकल विद्यार्थी तसेच रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांना अंदाजे 600 डोस देण्यात आले.यापूर्वी याच मॉडेलअंतर्गत Nair Hospital, J. J. Hospital, Rajiv Gandhi Hospital, Poddar Ayurvedic College आणि Cooper Hospital येथे लसीकरण मोहिमा राबविण्यात आल्या आहेत.(फोटो सौजन्य – istock)
भारतातील महिलांमध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा सर्वाधिक आढळणाऱ्या कर्करोगांपैकी एक आहे. तसेच प्राथमिक प्रतिबंधासाठी प्रभावी आणि सिद्ध साधन उपलब्ध असलेल्या मोजक्या कर्करोगांपैकी तो एक आहे. गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाच्या जवळपास सर्वच प्रकरणांचा संबंध उच्च-जोखीम असलेल्या HPV प्रकारांच्या दीर्घकाळ टिकणाऱ्या संसर्गाशी आहे. या संसर्गापासून लसीकरणाद्वारे दीर्घकालीन संरक्षण मिळू शकते. मात्र, भारतात HPV लसीकरणाचे प्रमाण अद्याप कमी आहे आणि आरोग्य व्यवस्थेतील काही घटकांमध्येही या लसीबाबतची जागरूकता असमान आहे.
याच मुद्द्यावर ही मोहीम लक्ष केंद्रित करते. वैद्यकीय व पॅरामेडिकल विद्यार्थी, निवासी डॉक्टर आणि रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांचे लसीकरण केल्याने दुहेरी फायदा होतो. यामुळे दीर्घकाळ व्यावसायिक कारकीर्दीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर असलेल्या व्यक्तींचे संरक्षण होते आणि त्याचबरोबर राज्यभरातील सल्ला केंद्रे, वॉर्ड आणि समुदाय आरोग्य केंद्रांमध्ये अनेक वर्षे HPV लसीकरणाबाबत जागरूकता निर्माण करणारे प्रशिक्षित आरोग्य कर्मचारी तयार होतात. एखाद्या आरोग्य कर्मचाऱ्याने स्वतः लस घेतलेली असल्यास तो किंवा ती रुग्णाला लसीकरणाची शिफारस अधिक प्रभावीपणे करू शकते.
MOCF साठी लसीकरण शिबिर हा स्वतंत्र उपक्रम नाही. Foundation कर्करोगाच्या संपूर्ण उपचार साखळीवर काम करते — एका बाजूला प्रतिबंध आणि जनजागृती, तर दुसऱ्या बाजूला OncoRaksha या मोबाइल मॅमोग्राफी आणि Pap smear कार्यक्रमाद्वारे लवकर निदान तसेच OncoSahara द्वारे रुग्ण मार्गदर्शन, उपचारांशी जोडणी आणि आर्थिक मदत. या संपूर्ण साखळीतील प्रतिबंधाचा टप्पा तुलनेने कमी दिसून येतो; मात्र त्याचा दीर्घकालीन परिणाम सर्वाधिक असतो. आज वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या परिसरात दिलेला लसीचा एक डोस म्हणजे भविष्यातील अशी संभाव्य निदानाची गरज टाळणे होय. MOCF ची भूमिका लस दिल्यानंतर संपत नाही. प्रत्येक सहभागीची नोंद फॉलो-अप रजिस्टरमध्ये केली जाते आणि पुढील डोस वेळेवर घेण्यासाठी स्मरणपत्रे व समन्वय केला जातो, जेणेकरून लसीकरणाची प्रक्रिया सुरू होऊन अपूर्ण राहणार नाही.
ही मोहीम MOCF ने आतापर्यंत सहा वेळा राबविलेल्या स्पष्ट सहकार्याच्या मॉडेलवर आधारित आहे. Foundation कडून लसींची उपलब्धता, कोल्ड चेन, वैद्यकीय प्रोटोकॉल, कागदपत्रांची पूर्तता आणि पुढील डोसच्या फॉलो-अपची जबाबदारी घेतली जाते. यजमान संस्था कॅम्पस, लाभार्थी समूह आणि प्रत्यक्ष आयोजनासाठी आवश्यक समन्वय उपलब्ध करून देते. या वेळी ही जबाबदारी सायन रुग्णालयाच्या MARD युनिटने पार पाडली. सेवा भागीदारांकडून जनजागृती आणि आवश्यक संसाधनांना पाठबळ दिले जाते. या मोहिमेसाठी Rotary Club ने सहकार्य केले. यापैकी कोणत्याही एका संस्थेकडे या तिन्ही क्षमता एकत्रितपणे नसतात; प्रत्येक भागीदार आपली विशेष क्षमता योगदान देतो आणि त्यामुळे हा कार्यक्रम प्रभावीपणे राबवता येतो.
M|O|C Cancer Care Foundation चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. निनाद साळुंखे म्हणाले, “भारतामध्ये गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाची समस्या अशी नाही की ती वैद्यकीय क्षेत्र सोडवू शकत नाही. खरी समस्या ही सेवा प्रभावीपणे पोहोचवण्याची आहे. लस उपलब्ध आहे, तपासणीची सुविधा उपलब्ध आहे आणि उपचारही उपलब्ध आहेत; मात्र व्यक्तीला एका टप्प्यातून दुसऱ्या टप्प्यापर्यंत नेणारी संरचित व्यवस्था आवश्यक आहे. आम्ही ही व्यवस्था दोन्ही बाजूंनी उभारत आहोत — आज वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रतिबंधात्मक लसीकरण आणि उद्या आमच्या स्क्रीनिंग शिबिरांमध्ये सकारात्मक तपासणी झालेल्या महिलांसाठी मार्गदर्शन. संस्थांच्या माध्यमातून काम करणे, त्यांच्या व्यवस्थेपासून वेगळे राहून काम करण्याऐवजी, या उपक्रमाला दीर्घकाळ टिकवून ठेवण्यास मदत करते.”
सायन रुग्णालयाच्या MARD युनिटचे अध्यक्ष डॉ. शुभम दुगमवार म्हणाले, “वैद्यकीय आणि पॅरामेडिकल कर्मचाऱ्यांसाठी मोफत HPV लसीकरण करण्यासाठी Rotary Club च्या मदतीने पुढाकार घेतल्याबद्दल आम्ही MOC Foundation चे आभारी आहोत. या उपक्रमामुळे वंचित आणि गरजू समुदायांना प्राधान्याने सेवा देण्याची आमची सामाजिक जबाबदारी अधिक वाढली आहे.”
MOCF कडून मुंबई, ठाणे आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांतील वैद्यकीय महाविद्यालये, नर्सिंग संस्था, रुग्णालये आणि कॉर्पोरेट कॅम्पसना अशा प्रकारच्या लसीकरण मोहिमा आयोजित करण्यासाठी पुढे येण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. संस्थात्मक HPV लसीकरणाला स्वतंत्र आणि अधूनमधून होणाऱ्या कॅम्पच्या स्वरूपातून बाहेर काढून, निश्चित प्रोटोकॉल, भागीदारांच्या स्पष्ट जबाबदाऱ्या आणि फॉलो-अप यंत्रणेसह नियमित व पुनरावृत्ती करता येणाऱ्या कार्यक्रमाच्या स्वरूपात विकसित करणे हा Foundation चा उद्देश आहे. त्यामुळे प्रतिबंध हा केवळ अधूनमधून होणारा उपक्रम न राहता आरोग्यसेवेच्या नियमित प्रवासाचा एक भाग बनेल.
M|O|C Cancer Care Foundation (MOCF) ही M|O|C Cancer Care ची ना-नफा संस्था असून, वंचित समुदायांमध्ये कर्करोगाविषयी जनजागृती, प्रतिबंध, लवकर निदान, स्क्रीनिंग आणि रुग्ण सहाय्य यासाठी समान आणि सुलभ आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने कार्यरत आहे. मोठ्या प्रमाणावरील सार्वजनिक आरोग्य कार्यक्रम, मोबाइल स्क्रीनिंग उपक्रम, शैक्षणिक जनजागृती आणि संस्थात्मक भागीदारीच्या माध्यमातून MOCF वेळेवर निदान आणि दर्जेदार कर्करोग उपचार यामधील दरी कमी करण्यासाठी काम करते. Foundation चे कार्य कर्करोग उपचाराच्या संपूर्ण साखळीवर आधारित आहे. प्रतिबंध आणि जनजागृती; OncoRaksha या मोबाइल मॅमोग्राफी आणि Pap smear कार्यक्रमाद्वारे लवकर निदान; तसेच OncoSahara द्वारे रुग्ण मार्गदर्शन, उपचारांशी जोडणी आणि आर्थिक मदत. सकारात्मक स्क्रीनिंग अहवालापासून उपचार सुरू होईपर्यंत रुग्णांना आवश्यक सहाय्य देण्याचे काम OncoSahara करते.
M|O|C Cancer Care ही भारतातील आघाडीच्या कम्युनिटी ऑन्कोलॉजी नेटवर्कपैकी एक असून, सर्वसमावेशक आणि पुराव्यावर आधारित कर्करोग उपचार व संबंधित ऑन्कोलॉजी सेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी कार्यरत आहे.
रुग्णकेंद्रित दृष्टिकोन आणि वाढत्या कर्करोग उपचार केंद्रांच्या नेटवर्कच्या माध्यमातून M|O|C प्रगत वैद्यकीय कौशल्य आणि आरोग्यसेवेची सुलभता यांचा समन्वय साधते. रुग्ण जिथे राहतात त्याच्या जवळ दर्जेदार कर्करोग उपचार उपलब्ध करून देणे आणि उपचारांचा आर्थिक भार कमी करणे हा संस्थेचा उद्देश आहे. यासोबतच संस्था शैक्षणिक उपक्रम, संशोधन सहकार्य आणि प्रतिबंधात्मक ऑन्कोलॉजी कार्यक्रमांच्या माध्यमातून व्यापक कर्करोग उपचार व्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी कार्य करते.
