सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
डायबिटीज ही आज जगभरात आढळणाऱ्या सर्वात सामान्य दीर्घकालीन (क्रॉनिक) मेटाबॉलिक आजारांपैकी एक आहे. हा आजार केवळ रक्तातील साखरेच्या पातळीवर परिणाम करत नाही, तर शरीराच्या विविध अवयवांवर आणि त्वचेवरही त्याचे स्पष्ट परिणाम दिसून येतात. अनेकदा शरीरात शुगर अनियंत्रित झाल्याची पहिली चिन्हे त्वचेवर उमटतात. ही लक्षणे वेळेवर ओळखली गेली, तर गंभीर गुंतागुंत टाळता येऊ शकते. चला तर जाणून घेऊया, डायबिटीजशी संबंधित असे ७ त्वचेवरील संकेत, जे वाढलेल्या ब्लड शुगरकडे इशारा करतात.
शिन स्पॉट्स ही डायबिटीजमधील सर्वात सामान्य त्वचा समस्या आहे. पायांच्या पुढील भागावर गोल किंवा अंडाकृती, तपकिरी अथवा लालसर-तपकिरी रंगाचे डाग दिसतात. यांना “स्पॉटेड लेग सिंड्रोम” असेही म्हटले जाते. हे डाग वेदनारहित आणि खाज न येणारे असल्याने अनेकदा दुर्लक्षित होतात. मात्र हे दिसू लागल्यास ब्लड शुगर तपासणी करणे गरजेचे ठरते.
दीर्घकाळ शुगर जास्त राहिल्यास त्वचेतील कोलेजनचे असामान्य साठवण होते. त्यामुळे त्वचेची लवचिकता कमी होऊन ती जाड व कडक भासू लागते. या स्थितीला “स्क्लेरिडेमा डायबिटिकोरम” म्हणतात. मान, खांदे किंवा पाठीच्या वरच्या भागावर हे लक्षण प्रामुख्याने दिसते. डायबिटीजमुळे रक्ताभिसरण आणि नर्व्ह सिस्टीमवर परिणाम होतो. परिणामी शरीराची जखम भरून येण्याची क्षमता कमी होते. विशेषतः पायांवर होणाऱ्या जखमा लवकर बऱ्या होत नाहीत. यालाच डायबिटिक अल्सर म्हणतात. वेळेवर उपचार न केल्यास ही समस्या गंभीर स्वरूप धारण करू शकते.
अनियंत्रित डायबिटीजमध्ये ट्रायग्लिसराइड्सची पातळी वाढते. त्यामुळे त्वचेवर अचानक छोटे-छोटे दाणे दिसू लागतात. काही वेळा हे दाणे फिकट त्वचेवर पिवळसर रंगाचेही दिसतात. शुगर नियंत्रणात आल्यानंतर हे दाणे सहसा आपोआप कमी होतात. मान, बगले, जांघांच्या जवळील भागात त्वचा काळी आणि जाड दिसणे हे प्रीडायबिटीज किंवा डायबिटीजचे संकेत असू शकतात. या अवस्थेला “एकँथोसिस नायग्रिकन्स” म्हणतात. हे लक्षण इन्सुलिन रेसिस्टन्सशी संबंधित असते.
पापण्यांभोवती पिवळसर, मऊ गाठी किंवा डाग दिसणे म्हणजे रक्तातील चरबी (कोलेस्ट्रॉल, ट्रायग्लिसराइड्स) वाढल्याचे लक्षण असू शकते. यांना “झॅन्थेलाझ्मा” म्हणतात आणि हे अनेकदा डायबिटीजशी जोडलेले असते. मान, बगले, पापण्या किंवा जांघांजवळ लटकणारे छोटे मांसल उभार म्हणजे स्किन टॅग्स. हे सहसा निरुपद्रवी असतात, पण मोठ्या प्रमाणात आढळल्यास टाइप-२ डायबिटीजचा धोका वाढलेला असू शकतो.
थोडक्यात, त्वचेवर दिसणारे हे बदल शरीरातील वाढत्या शुगरचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता वेळेवर तपासणी आणि योग्य उपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
