फोटो सौजन्य - Social Media
ठाणे येथील जोशी-बेडेकर स्वायत्त महाविद्यालय येथे दृष्टिबाधित विद्यार्थ्यांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘स्वलेखन टायपिंग सॉफ्टवेअर’ या विषयावर विशेष कार्यशाळा उत्साहात पार पडली. विद्याप्रसारक मंडळाच्या अतुल्य इन्क्लुझिव्ह सेलच्या वतीने आयोजित या उपक्रमाला विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. सुमारे वीस ते पंचवीसहून अधिक विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेत सॉफ्टवेअरच्या वापराबाबत प्रत्यक्ष प्रशिक्षण घेतले. या कार्यशाळेमुळे विद्यार्थ्यांना तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शिक्षण अधिक सुलभ करण्याचा मार्ग खुला झाला.
कार्यक्रमाच्या प्रमुख पाहुण्या ज्युनियर कॉलेजच्या उपप्राचार्या अंजली पुरंदरे यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने स्वावलंबन साध्य करण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. त्यांनी सांगितले की, आजच्या डिजिटल युगात विविध सहाय्यक साधने उपलब्ध असून त्यांचा योग्य वापर केल्यास दृष्टिबाधित विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण, नोकरी आणि दैनंदिन जीवन अधिक सुलभ होऊ शकते. विद्यार्थ्यांनी नव्या तंत्रज्ञानाला घाबरून न जाता ते आत्मसात करावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
या कार्यशाळेत निवांत अंधमुक्त विकासालय येथील उमा बडवे आणि त्यांच्या टीमने स्वलेखन टायपिंग सॉफ्टवेअरचे सविस्तर प्रात्यक्षिक सादर केले. या सॉफ्टवेअरच्या माध्यमातून दृष्टिबाधित विद्यार्थी स्वतंत्रपणे लेखन करू शकतात, तसेच परीक्षेदरम्यान लेखनिकावर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होते, ही त्याची विशेषता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. टीम मॅनेजर राजेश जाधव, को-मॅनेजर शुभम वाघमारे तसेच ट्रेनर्स हुसेन शेख आणि अथांग भंडारे यांनी सॉफ्टवेअरची स्थापना, सेटिंग्ज, वापराची पद्धत आणि परीक्षांमध्ये त्याचा प्रभावी उपयोग कसा करायचा याबाबत विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष मार्गदर्शन केले.
प्रात्यक्षिकादरम्यान विद्यार्थ्यांनी उत्साहाने सहभाग घेत विविध शंका विचारल्या. प्रशिक्षकांनी प्रत्येक विद्यार्थ्याला वैयक्तिकरित्या मार्गदर्शन करत सॉफ्टवेअर वापरण्याचा आत्मविश्वास दिला. या संवादात्मक पद्धतीमुळे कार्यशाळा अधिक परिणामकारक ठरली. अनेक विद्यार्थ्यांनी ही कार्यशाळा त्यांच्या शैक्षणिक आयुष्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार असल्याचे मत व्यक्त केले.
या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना तांत्रिक कौशल्य आत्मसात करण्याची संधी मिळाली असून त्यांच्या स्वावलंबनाकडे वाटचाल अधिक बळकट झाली आहे. दृष्टिबाधित विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अतुल्य इन्क्लुझिव्ह सेल सातत्याने अशा उपक्रमांचे आयोजन करत असल्याचे यावेळी अधोरेखित झाले. समावेशक शिक्षणाची संकल्पना प्रत्यक्षात आणण्यासाठी अशा उपक्रमांची गरज असल्याचेही उपस्थितांनी नमूद केले.
याच अनुषंगाने विद्याप्रसारक मंडळाचे संस्थापक डॉ. वासुदेव नारायण बेडेकर यांच्या १०९ व्या जयंतीनिमित्त त्यांना अभिवादन करण्यात आले. त्यांच्या जीवनकार्यावर आधारित माहितीपट विद्यार्थ्यांना दाखविण्यात आला. या माहितीपटातून त्यांच्या शैक्षणिक क्षेत्रातील योगदानाची, दूरदृष्टीची आणि समाजाभिमुख विचारांची प्रेरणादायी ओळख विद्यार्थ्यांना झाली. संस्थेच्या उभारणीत त्यांनी केलेल्या कार्यामुळे अनेक विद्यार्थ्यांचे जीवन घडले असल्याची भावना यावेळी व्यक्त करण्यात आली.
कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी प्राध्यापक स्वप्नील मयेकर, डॉ. शेफाली कोंडेवार तसेच अतुल्य इन्क्लुझिव्ह सेलच्या स्वयंसेवकांनी विशेष परिश्रम घेतले. त्यांच्या नियोजनबद्ध कार्यपद्धतीमुळे आणि विद्यार्थीकेंद्री दृष्टिकोनामुळे हा उपक्रम यशस्वी ठरला. कार्यक्रमाच्या नियोजनापासून ते अंमलबजावणीपर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर स्वयंसेवकांनी सक्रिय भूमिका बजावली.
प्राचार्या डॉ. सुचित्रा नाईक यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि कार्याध्यक्ष डॉ. विजय बेडेकर यांच्या पाठिंब्यामुळे अशा उपक्रमांना अधिक बळ मिळत असल्याचे आयोजकांनी नमूद केले. त्यांच्या दूरदृष्टीमुळे महाविद्यालयात समावेशक आणि सक्षम शैक्षणिक वातावरण निर्माण होत असून, सर्व विद्यार्थ्यांना समान संधी देण्याच्या दिशेने ठोस पावले उचलली जात आहेत.
एकूणच, ही कार्यशाळा दृष्टिबाधित विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरली असून, त्यांच्या शैक्षणिक आणि वैयक्तिक विकासासाठी नवी दिशा देणारी ठरली आहे. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने स्वावलंबी बनण्याचा आत्मविश्वास या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मिळाला असून, भविष्यातही अशा उपक्रमांची अपेक्षा विद्यार्थ्यांनी व्यक्त केली.
