शनिवार, 26 सप्टेंबर 2026
विद्यार्थी गेले, शाळांना टाळे! खेड तालुक्यात 8 जिल्हा परिषद शाळा बंद
पटसंख्या पाचपेक्षा कमी झालेल्या किंवा एकही विद्यार्थी शिल्लक नसलेल्या शाळांचे जवळच्या शाळांमध्ये समायोजन करण्यात आले. यामध्ये निगडे-कदमवाडी, तुळशी-घाणेकरवाडी, सापिर्ली-मराठवाडी, आंबवली-धनगरवाडी, धामणंद-बौद्धवाडी, खोपी-गुरववाडी आणि कुंभाड-गवळीवाडी या शाळांचा समावेश आहे.
रोजगारासाठी मुंबई, ठाणे, पुणे आदी शहरांकडे होणारे ग्रामीण भागातील स्थलांतर, तसेच पालकांचा इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांकडे वाढता कल, यामुळे गावांतील शाळांची पटसंख्या झपाट्याने कमी होत आहे. दुर्गम वाड्यांमधील शाळांमध्ये तर विद्यार्थ्यांची संख्या अत्यल्प झाली आहे. बंद झालेल्या शाळांतील मोजक्या विद्यार्थ्यांना एक ते दोन किलोमीटर अंतरावरील शाळांमध्ये प्रवेश देण्यात आला आहे. शिक्षकांचेही रिक्त पदे असलेल्या शाळांमध्ये समायोजन करण्यात आले आहे.
गावातील शाळा बंद होणे ही केवळ पटसंख्येची बाब नसून ग्रामीण शिक्षणव्यवस्थेसमोरील गंभीर आव्हान आहे. शासन विविध शैक्षणिक योजना राबवत असताना जिल्हा परिषद मराठी शाळांमध्ये विद्यार्थी टिकवून ठेवण्यासाठी पायाभूत सुविधा, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि आधुनिक शैक्षणिक साधने उपलब्ध करून देण्याची गरज आहे. अन्यथा एकेक करून गावातील शाळांच्या इमारती उभ्या राहतील आणि वर्गखोल्यांमध्ये मात्र विद्यार्थ्यांऐवजी शांतता दिसेल.
राज्यभरही जिल्हा परिषद आणि मराठी माध्यमाच्या शाळांमधील घटती पटसंख्या चिंतेचा विषय बनली आहे. इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांचा वाढता प्रभाव, मुलांची कमी होत असलेली संख्या आणि शहरांकडे होणारे स्थलांतर ही पटसंख्या घसरण्यामागील प्रमुख कारणे असल्याचे विविध जिल्ह्यांतील परिस्थितीतून दिसते. जिल्हा परिषद शाळांमधील पटसंख्या टिकवण्यासाठी शिक्षणाचा दर्जा, डिजिटल शिक्षण, इंग्रजी विषयाचे प्रभावी अध्यापन, शाळांमधील मूलभूत सुविधा आणि पालकांशी सातत्याने संवाद या बाबींवर भर देण्याची गरज आहे. जिल्हा परिषद शिक्षण विभागाच्या उद्दिष्टांमध्येही शाळाबाह्य विद्यार्थ्यांचे प्रमाण कमी करणे, 100 टक्के उपस्थितीचे उद्दिष्ट गाठणे आणि स्थलांतरित मुलांसाठी पर्यायी शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध करून देणे यांचा समावेश आहे.
AI in ZP School: जि.प. शाळेतील विद्यार्थ्यांची कमाल! एआयच्या मदतीने तयार केले ॲनिमेटेड व्हिडिओ
