मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
चाणक्यांनी “न मित्रम् कश्चिदात्मनः, स्वाहितम् यो न बोधितम्” असे आपल्या श्लोकांत म्हटले आहे. याचा अर्थ ज्या व्यक्तीला तुमचे कल्याण नको आहे तो मित्र होऊ शकत नाही. नीतीशास्त्रामध्ये मैत्रीबद्दल खूप गोष्टींचा उल्लेख केलेला आहे. चाणक्यांचा असा विश्वास आहे की, चुकीचा मित्र 100 शत्रूंपेक्षा जास्त धोकादायक असतो. चाणक्य जीवनात मित्र बनवण्याच्या बाजूने होते, पण ते म्हणायचे की जे तुम्हाला योग्य वेळी साथ देतात, तुमच्या प्रगतीवर आनंदी असतात आणि तुम्हाला योग्य मार्ग दाखवतात त्यांनाच मित्र बनवा. आजच्या जगात अशा लोकांची कमतरता नाही जे आपल्या जीवनात मित्र म्हणून येतात परंतु कालांतराने ते सर्वात मोठे फसवे ठरतात. असे लोक समोर गोड बोलतात आणि मागे हल्ला करतात. चाणक्याने अशा लोकांपासून सावध राहण्याचा सल्ला दिला आहे.
चाणक्याच्या मते, “संपत्ति प्राप्ते सञ्जाते, विपत्ति चापकृष्यते. यस्य नश्यति स्नेहः, स मे मित्रं न कर्हिचित् या श्लोकानुसार जो माणूस फक्त चांगल्या काळातच तुम्हाला साथ देतो आणि वाईट काळात सोडून जातो तो मित्र असू शकत नाही.” खरा मित्र तोच असतो जो सुखात आणि दुःखात सारखाच राहतो. जो तुमच्या चुका दाखवतो पण तुमच्या पाठीमागे वाईट बोलत नाही. असा मित्र जीवनाला बळकटी देतो आणि संकटाच्या वेळी ढालीसारखा उभा राहतो.
चाणक्यांच्या म्हणण्यानुसार, शत्रुच्छाया मित्रता भवति विनाशाय याचा अर्थ असा की, जे मित्र वरवरचे असतात पण आतून मत्सरी असतात, ते तुमच्या विनाशाचे कारण बनतात. खोटे मित्र तुमच्या प्रगतीचा हेवा करतात, तुमच्या कमकुवतपणाचा फायदा घेतात आणि इतरांसमोर तुमची प्रतिमा खराब करतात. जेव्हा तुम्हाला त्यांची सर्वात जास्त गरज असते तेव्हा ते अदृश्य होतात.
शत्रू हे समोरुन हल्ला करतात पण खोटे मित्र आतून दुखावतात. चाणक्याच्या मते, लपलेला शत्रू सर्वात धोकादायक असतो, कारण तो आपला कमकुवतपणा जाणतो आणि आपल्या विश्वासाचा फायदा घेतो. गुप्त शत्रुं न तिष्ठेत्”याचा अर्थ लपलेल्या शत्रूपेक्षा कोणीही धोकादायक नाही.
तुमच्या यशाचा हेवा वाटणे
तुमच्या चुका सार्वजनिक करा
तुमची गुपिते इतरांसोबत शेअर करा
कधीही वेळेवर येत नाही
गोड बोला पण तुमचे वर्तन उलट आहे.
चाणक्यांच्या मते, “मित्रं प्राज्ञमुपासीत मूर्खमपि न संगतम्. याचा अर्थ असा की, फक्त शहाणे आणि हितचिंतक मित्र स्वीकारा आणि मूर्ख आणि स्वार्थी मित्रांपासून दूर राहा. प्रत्येक हसरा चेहरा विश्वासार्ह नसतो. मित्र बनवताना काळजी घेण्याचा सल्ला चाणक्य देतात: तुमचा वेळ घ्या, त्यांची परीक्षा घ्या आणि नंतर एखाद्याला स्वतःचे बनवा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
