बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
कार्तिक पौर्णिमेला भगवान शिवाने त्रिपुरासुराचा वध केला. या कारणास्तव, देवतांनी कार्तिक पौर्णिमेला आनंदाने दिवाळी साजरी केली. तेव्हापासून कार्तिक पौर्णिमेला ‘देव दिवाळी’ म्हटले जाऊ लागले कारण दिवाळी साजरी करण्यासाठी सर्व देव पृथ्वीवर आले होते.
कार्तिक पौर्णिमा ही देव दिवाळी म्हणून साजरी केली जाते. या दिवशी भगवान शिवाने त्रिपुरासुर राक्षसाचा वध केला. या निमित्ताने लोक दिवे दान करतात आणि याला देवांची दिवाळी म्हणतात. कार्तिक पौर्णिमेला स्नान आणि दानाचे विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी स्नान आणि दान केल्याने पुण्य प्राप्त होते, असे मानले जाते. देव दिवाळीच्या दिवशी काशी म्हणजेच वाराणसीमध्ये एक विलक्षण नजारा पाहायला मिळतो. या दिवशी काशीचे सर्व घाट दिव्यांनी उजळून निघतात. हजारो लोक घाटांवर दिवे लावतात आणि गंगा नदीत दिवे दान करतात. कार्तिक पौर्णिमेला त्रिपुरारी पौर्णिमा असेही म्हणतात. देव दिवाळी का साजरी केली जाते आणि तिला त्रिपुरारी पौर्णिमा का म्हणतात आणि देव दिवाळीची कथा काय आहे ते जाणून घेऊया.
देव दिवाळीची कथा महाभारतातील कर्णपर्वात आढळते. देव दिवाळीच्या या कथेनुसार भगवान शिवाने कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी त्रिपुरासुराचा वध केला होता. त्रिपुरासुर तारकासुराला तारकाक्ष, कमलाक्ष आणि विद्युन्माली असे तीन पुत्र होते. आपल्या वडिलांच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी त्याने भगवान ब्रह्मदेवाकडे अमरत्वाचे वरदान मागितले, परंतु त्याला नकार देण्यात आला. यानंतर त्याने एक वरदान मागितले ज्यामुळे त्याचा मृत्यू जवळजवळ अशक्य होईल. अभिजित नक्षत्रात तिघेही एका ओळीत असतील आणि कोणीतरी एकाच बाणाने त्याला मारले तरच तो मरेल असे वरदान त्याने मागितले.
कार्तिक पौर्णिमेसंबंधित बातम्या वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
वरदान मिळाल्यानंतर त्रिपुरासुर खूप शक्तिशाली झाला आणि तिन्ही लोकांमध्ये दहशत निर्माण करू लागला. तो कोठेही गेला तेथे त्याने लोक आणि ऋषीमुनींचा छळ केला. त्यांच्या अत्याचाराने देवही अस्वस्थ झाले आणि त्यांनी भगवान शिवाला ‘त्राहिमाम-त्राहिमाम’ म्हणायला सुरुवात केली. भगवान शिवाने त्रिपुरासुराचा वध करण्याचा संकल्प केला.
त्रिपुरासुराच्या वधासाठी भगवान शिवाने एक दिव्य रथ तयार केला. त्याने पृथ्वीचे रथात, सूर्य आणि चंद्राचे चाकांमध्ये आणि मेरू पर्वताचे धनुष्यात रूपांतर केले. भगवान विष्णू बाण बनले आणि वासुकी नाग धनुष्याची तार बनले. तेव्हा भगवान शिव त्या अशक्य रथावर स्वार झाले आणि अभिजित नक्षत्रात तिन्ही पुरी एका सरळ रेषेत आल्यावर त्यांनी एकाच बाणाने तिन्ही पुरींचा नाश केला. अशा प्रकारे ताराक्षा, कमलाक्षा आणि विद्युन्माली – त्रिपुरासुराचा अंत झाला. त्रिपुरासुराच्या वधानंतर भगवान शिव ‘त्रिपुरारी’ या नावाने प्रसिद्ध झाले.
कार्तिक पौर्णिमेसंबंधि बातमी वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
त्रिपुरासुराच्या वधाचा दिवस कार्तिक पौर्णिमेचा दिवस होता. भगवान शिवाच्या या विजयाने देवतांना खूप आनंद झाला आणि त्यांनी भगवान शिवाच्या काशी शहरात दिवे दान करून आनंद साजरा केला. असे म्हटले जाते की, तेव्हापासून कार्तिक पौर्णिमेला ‘देव दिवाळी’ म्हटले जाऊ लागले कारण दिवाळी साजरी करण्यासाठी सर्व देव पृथ्वीवर आले होते. देव दिवाळीला शिवाची नगरी काशी म्हणजेच वाराणसी येथे एक विलक्षण नजारा पाहायला मिळतो. देव दिवाळी गंगेच्या काठावर असंख्य दिवे लावून साजरी केली जाते.
( टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/ बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navrashtra या तथ्यांची पुष्टी करु शकत नाही)
