शुक्रवार, 19 जून 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
मंदिरातील मूर्तीत देवीच्या दोन्ही बाजूंना शिव आणि विष्णू यांचे प्रतिकात्मक दर्शन घडते. यामागे देवतांमधील समन्वय आणि एकतेचा संदेश आहे.
मुळतः देवीची मूर्ती गोव्यातील केळोशी येथे स्थापित होती. सोळाव्या शतकात पोर्तुगीज सत्तेच्या काळात अनेक हिंदू मंदिरे उद्ध्वस्त होण्याचा धोका निर्माण झाला. त्यामुळे भक्तांनी देवीची मूर्ती सुरक्षित ठिकाणी हलविण्याचा निर्णय घेतला. सन 1738 च्या सुमारास मराठा साम्राज्याचे छत्रपती शाहू महाराज यांच्या आश्रयाखाली कवळे येथे नवीन मंदिराची उभारणी करण्यात आली. तेव्हापासून हे मंदिर गोव्याच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र बनले आहे.
शांतादुर्गा मंदिराची वास्तू अत्यंत आकर्षक आहे. मंदिरासमोर उंच दीपस्तंभ आहे. लाल रंगाचे छप्पर आणि पांढऱ्या रंगाच्या भिंती मंदिराला वैशिष्ट्यपूर्ण स्वरूप देतात. मंदिर परिसरात सुंदर तलाव आहे. सभामंडप आणि गर्भगृह यांची रचना पारंपरिक गोमंतकीय शैलीत करण्यात आली आहे. मंदिरातील शांत आणि स्वच्छ वातावरण भाविकांना आध्यात्मिक अनुभूती देते.
विशेष म्हणजे रात्री दीपप्रज्वलन झाल्यावर मंदिराचे सौंदर्य अधिक खुलून दिसते.
शांतादुर्गा देवी ही शक्ती, करुणा आणि संरक्षण यांचे प्रतीक मानली जाते. भक्त देवीला माता म्हणून संबोधतात. तिच्या कृपेने घरात सुख, समृद्धी आणि शांती नांदते असा भाविकांचा विश्वास आहे. अनेक कुटुंबे विवाह, मुंज, गृहप्रवेश किंवा इतर शुभकार्यांपूर्वी देवीचे दर्शन घेणे शुभ मानतात.
शांतादुर्गा मंदिरातील सर्वात मोठा उत्सव म्हणजे वार्षिक जत्रा. या काळात हजारो भाविक मंदिरात उपस्थित राहतात. देवीची भव्य पालखी मिरवणूक काढली जाते.
नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत मंदिरात विशेष पूजा, अभिषेक, भजन आणि धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
या दिवशी मोठ्या प्रमाणावर भक्त दर्शनासाठी येतात. मंदिर परिसरात धार्मिक वातावरण निर्माण होते.
देवीची मूर्ती सुशोभित रथातून नगरप्रदक्षिणेसाठी नेली जाते. हा सोहळा पाहण्यासाठी मोठी गर्दी होते.
शांतादुर्गा देवी ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे केंद्र नसून गोव्याच्या सांस्कृतिक ओळखीचाही महत्त्वाचा भाग आहे. गोव्यातील सारस्वत, मराठा, भांडारी आणि इतर अनेक समाजघटक देवीला आपली कुलदेवता मानतात.
गोव्याबाहेर स्थायिक झालेल्या अनेक गोमंतकीय कुटुंबांसाठीही शांतादुर्गा ही श्रद्धेचा केंद्रबिंदू आहे. त्यामुळे देशभरातून आणि परदेशातूनही भक्त येथे येत असतात.
फोंडा परिसराला “गोव्याची मंदिरनगरी” असेही म्हटले जाते. शांतादुर्गा मंदिरासोबतच जवळच असलेले शांतादुर्गा देवी मंदिर आणि इतर प्राचीन मंदिरे पर्यटकांचे आकर्षण ठरतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: शांतादुर्गा देवी ही गोव्यातील अत्यंत पूजनीय देवी असून तिला आदिशक्तीचे स्वरूप मानले जाते. अनेक गोमंतकीय कुटुंबांची ती कुलदेवता आहे.
Ans: पौराणिक मान्यतेनुसार, भगवान शिव आणि भगवान विष्णू यांच्यातील संघर्ष शांत करून समन्वय घडवून आणल्यामुळे देवीला 'शांतादुर्गा' हे नाव प्राप्त झाले.
Ans: मूळ मंदिर केळोशी येथे होते. पोर्तुगीज सत्ताकाळात मूर्ती सुरक्षित ठेवण्यासाठी ती कवळे येथे आणण्यात आली. त्यानंतर अठराव्या शतकात येथे सध्याच्या मंदिराची उभारणी करण्यात आली.
