सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- फेसबुक
महाभारतात हनुमानजीशी संबंधित अशी एक अद्भुत कथा आहे, जेव्हा हनुमानजींनी महाबली भीमाचा अहंकार तोडला होता. महाभारतातील एका घटनेनुसार, एकदा पराक्रमी भीम आपल्या सामर्थ्याने गर्विष्ठ झाला. दहा हजार हत्तींच्या बळावर भीमाला वाटले की तो कोणाचाही पराभव करू शकतो. त्यानंतर श्रीकृष्णाच्या सांगण्यावरून हनुमानजींनी भीमाचा अहंकार मोडला. हनुमानजी जंगलात एका झाडाखाली वृद्ध माकडाच्या रूपात झोपले. जेव्हा भीम तेथे पोहोचला तेव्हा त्याने वृद्ध हनुमानजींना मार्गातून जाण्यास सांगितले परंतु हनुमानजींनी भीमाच्या बोलण्याकडे लक्ष दिले नाही, त्यांनी विश्रांती घ्या असे सांगितले. यानंतर हनुमानजींशी वाद घातल्यानंतर भीमाने स्वतः हनुमानजींची शेपूट काढण्याचा प्रयत्न केला पण भीम पूर्णपणे अपयशी ठरला. तेव्हा भीमाचा अहंकार तुटला आणि त्याला समजले की हनुमानजी आपल्या समोर आहेत. आणखी एक कथा याच घटनेशी संबंधित आहे, जेव्हा हनुमानजी प्रसन्न झाले आणि त्यांनी भीमाला आपल्या शरीराचे 3 केस दिले. जाणून घेऊया महाभारतातील हनुमानजीशी संबंधित कथा.
हनुमानजींनी भीमाला आपल्या शरीरातील तीन केस दिले
जेव्हा पराक्रमी भीम हनुमानजीची शेपटी काढण्यात अयशस्वी ठरला तेव्हा भीमाच्या लक्षात आले की, समोरच्या झाडाखाली पडलेला म्हातारा वानर दुसरा कोणी नसून एक दैवी वानर आहे. यानंतर भीमाने हात जोडून आपल्या चुकीची क्षमा मागितली आणि म्हाताऱ्या माकडाला त्याच्या मूळ रूपात परत येण्याची प्रार्थना केली. तेव्हा हनुमानजी प्रसन्न झाले आणि त्यांनी भीमाला त्यांच्या वास्तविक रूपात दर्शन दिले आणि त्यांच्या शरीराचे तीन केस उपटले.
हेदेखील वाचा- कोजागिरी पौर्णिमेला लक्ष्मीसोबत या देवतेची पूजा केल्याने मिळते अपार संपत्ती
भीमाला हनुमानजींच्या तीन केसांचे रहस्य समजले नाही
भीमाने हनुमानजींचे तीनही केस स्वत:जवळ सुरक्षित ठेवले. यानंतर भीमाने हनुमानजींसमोर हात जोडले आणि म्हणाले – “भगवान, तुम्ही मला एवढी मौल्यवान भेट दिली आहे. मला माहित आहे की या भेटीत नक्कीच काहीतरी गूढ आहे कारण राम भक्त हनुमान ज्याला आजपर्यंत कोणीही एका केसा इतपतही पराभूत किंवा हानी करू शकले नाही, त्यांनी मला स्वतःच्या हाताने त्यांच्या शरीराचे केस भेट दिले आहेत. हे रहस्य माझ्यासारख्या अज्ञानी माणसाला सांगा.” भीमाचे म्हणणे ऐकून हनुमानजी हसले.
वडिलांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी पांडवांचा यज्ञ
एकदा नारद मुनींनी युधिष्ठिरांना सांगितले की, तुम्ही सर्व बंधू पृथ्वीवर सुखी आहात पण तुमचे पिता स्वर्गीय जगात दुःखी आहेत. धर्मराजा युधिष्ठिरांनी याचे कारण विचारले असता नारदमुनी म्हणाले की, तुझे वडील पांडू हयात असताना त्यांनी राजसूय यज्ञ करण्याचा संकल्प केला होता, पण त्यापूर्वीच त्यांचा मृत्यू झाला, त्यामुळे ते त्यांचा संकल्प पूर्ण करू शकले नाहीत. नारद मुनींचे म्हणणे ऐकून युधिष्ठिरांनी वडिलांच्या आत्म्याला शांती मिळावी यासाठी उपाय विचारला. तेव्हा नारदजींनी ऋषी नर हरणाविषयी सांगितले.
हेदेखील वाचा- मूलांक 9 असलेल्यांना कोजागिरी पौर्णिमेच्या दिवशी पैसे मिळण्याची शक्यता
ऋषी आणि हरीण भीमाला कसे भेटले?
देवर्षी नारद मुनींनी सांगितले की, हा राजसूय यज्ञ त्यांना भगवान शिवाचा निस्सीम भक्त असलेल्या ऋषी नर मृगापासूनच करायचा आहे, परंतु यातील सर्वात मोठे आव्हान हे आहे की नर हरीण सदैव शिवभक्तीत तल्लीन राहते आणि संपूर्ण जगापासून तोडले आहे. जेव्हा कोणी त्यांच्या जवळ जाते तेव्हा ते खूप वेगाने धावू लागतात कारण त्यांच्या शरीराचा वरचा भाग माणसाचा असतो आणि खालचा भाग हरणाचा असतो, त्यामुळे ते खूप वेगाने धावतात. नारदजींचे म्हणणे ऐकून शक्तिशाली भीमाला हरण पकडण्यासाठी जंगलात पाठवण्यात आले कारण भीम हा देखील पवनपुत्र आहे. भीमाने जंगलात नर हरण पाहिल्याबरोबर त्याच्याकडे धाव घेतली आणि त्याला आपल्या येण्याचे प्रयोजन सांगितले. त्यावेळी मृग ऋषी भगवान शंकराची स्तुती करत होते.
हनुमानजींचे 3 केस भीमाला कसे उपयोगी पडले?
मृग ऋषींनी भीमासमोर एक अट ठेवली की जर तो त्याच्या आधी हस्तिनापूरला पोहोचला तर तो त्याचा यज्ञ नक्कीच करेल पण जर भीमाने त्याला पकडले तर मृग ऋषी भीमाला खाऊन टाकतील. स्वतःवर विश्वास ठेवून भीमाने त्यांची विनंती मान्य केली. त्याचवेळी, भीम धावण्यासाठी आपले कपडे वगैरे जुळवून घेऊ लागला, तेव्हा त्याचे लक्ष हनुमानजींनी दिलेल्या तीन केसांकडे गेले, जे त्याने जतन करून कपड्यात गुंडाळून कमरेला बांधले होते. भीमाने तीन केस हातात घेतले आणि धावू लागला. ऋषी पुरुष मृगा अतिशय वेगाने धावत होता.
हनुमान जीच्या केसांनी भीमाला कशी मदत केली
त्याचा वेग कमी करण्यासाठी भीमाने हनुमानाचा एक केस टाकला. हनुमानजींचा एक केस खाली पडताच त्याचे रुपांतर शिवलिंगात झाले कारण हनुमानजींनाही शिवाचा अवतार मानले जाते. ऋषी शिवभक्त होते, म्हणून काही काळ थांबून शिवलिंगाला नमस्कार करू लागले. त्याचप्रमाणे भीमाने एक एक करून तीनही केस टाकले, ते शिवलिंग झाले. अशा रीतीने ऋषी ज्या वेळी नतमस्तक झाले, त्या वेळी हरणाची गती मंदावली. अशा प्रकारे हनुमानजींच्या केसांनी भीमाला मदत केली.
धर्मराजा युधिष्ठिर यांनी अंतिम निर्णय घेतला
भीम वेगाने हस्तिनापूरला पोहोचला पण त्याचा एक पाय राजवाड्याच्या बाहेर राहिला तर त्याचे संपूर्ण शरीर राजवाड्याच्या आत होते. तर ऋषी पुरुष मृगही त्याच्यासोबत आला. ऋषींनी सांगितले की तो आता अटीनुसार भीमाला खाईल पण त्याचा निर्णय सोपा नाही कारण भीमाचे अर्धे शरीर हस्तिनापूर महालाजवळ आहे. अशा स्थितीत मृग ऋषींनी श्रीकृष्ण आणि धर्मराज युधिष्ठिर यांना सांगितले की, काय व्हायचे ते त्यांनी ठरवावे. यावर श्रीकृष्णाने धर्मराजा युधिष्ठिर यांना निर्णय घेण्यास सांगितले. युधिष्ठिर विनम्रपणे हात जोडून म्हणाले – “हे महान ऋषी! भीमाचे अर्धे शरीर राजवाड्यात आहे आणि अर्धे बाहेर आहे. अशा स्थितीत तुमची इच्छा असेल तर तुम्ही शरीर म्हणजेच भीमातून निघालेला पाय खाऊ शकता.” धर्मराजा युधिष्ठिराचा निर्णय ऐकून ऋषी खूप प्रभावित झाले आणि त्यांनी भीमाला क्षमा केली आणि राजसूय यज्ञ केला. हनुमानजी, भीम यांच्या कृपेने ते लक्ष्य साध्य करण्यात यशस्वी झाले आणि बजरंगबलीने त्यांचे रक्षणही केले.
