अजित पवार यांच्या निधनानंतर पवार कुटुंब एकत्र येणार की पक्षाला नवीन राष्ट्रीय अध्यक्ष मिळणार हे पाहणे महत्त्वाचे आहे (फोटो - सोशल मीडिया)
राज्याचे दिवंगत नेते अजित पवार यांच्या अकाली निधनामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणावर मोठा परिणाम झाला. यामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणाला कलाटणी मिळण्याची शक्यता आहे. यापुढे सत्ताधारी पक्ष आणि विरोधी पक्ष दोघांनाही त्यांच्या राजकीय भूमिका पुन्हा जुळवाव्या लागणार आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसचा तंबू अजित पवारांसारख्या मजबूत खांबावर उभा होता. अजित यांनी त्यांचे काका शरद पवार यांना सोडले तेव्हा बहुतेक आमदार त्यांच्यात सामील झाले.
विधानसभेत ४१ आमदारांचे नेतृत्व करणाऱ्या अजितदादांचा राज्य सरकारमध्ये बराच प्रभाव होता. आता त्यांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेससमोर उपमुख्यमंत्री आणि अर्थमंत्री कोणाला नियुक्त करायचे हा मोठा प्रश्न आहे. राज्य मंत्रिमंडळात पवार कुटुंबातील एकही मंत्री नाही. अशा परिस्थितीत पक्षाचे नेतृत्व कोण करणार? हा निर्णय लवकरच घ्यावा लागेल.
राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून उपमुख्यमंत्रीपदासाठी कोणाची निवड केली जाईल? पवार कुटुंबातील कोणाला मंत्रिमंडळात समाविष्ट केले जाईल? पक्षाध्यक्ष कोणाची निवड केली जाईल, की दुसरा नेता ही जबाबदारी घेईल? अजित पवारांशिवाय राष्ट्रवादी काँग्रेसला आपले अस्तित्व प्रस्थापित करण्यात मोठे आव्हान असेल. अजित पवार पक्षाध्यक्ष असताना, प्रफुल्ल पटेल राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष होते.
हे देखील वाचा : AI भारतासाठी श्राप की वरदान? लोकजीवन उंचावण्यासाठी करावा लागेल हुशारीने वापर
त्यामुळे पटेल पक्षाचे नेतृत्व स्वीकारतील अशी शक्यता आहे. प्रफुल्ल पटेल आणि महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे पक्षाबाबत काय निर्णय घेतात हे पाहणे बाकी आहे. ज्येष्ठ नेते जयंत पाटील यांचे नावही चर्चेत आहे. काही गटांचा असा विश्वास आहे की या भयानक धक्क्यातून सावरल्यानंतर अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांना पक्षाचे नेतृत्व आणि उपमुख्यमंत्रीपद द्यावे, कारण हे महिला नेतृत्वाचे एक उदाहरण असेल. सुनेत्रा पवार यांनी बारामतीमधून लोकसभा निवडणूक लढवली आहे आणि पक्षात काही जबाबदाऱ्याही स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे. पक्षातील सदस्यांची सहानुभूती त्यांच्या बाजूने असेल. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दोन्ही गट एकत्र येऊ शकतात का याचाही विचार केला जात आहे. ८५ वर्षीय शरद पवार पूर्वीसारखे सक्रिय होण्याची शक्यता कमी आहे.
त्यांनी हे देखील विचारात घेतले पाहिजे की एकत्रीकरणात राजकीय फायदा आहे का, कारण वेगळे राहिल्यानंतर त्यांच्याकडे फक्त काही आमदार शिल्लक आहेत. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दोन्ही गट इतके जवळ आले होते की शरद पवार यांच्या पक्षाने अनेक ठिकाणी अजित पवार यांच्या पक्षाचे निवडणूक चिन्ह घड्याळ वापरून निवडणुका लढवण्याचा निर्णय घेतला.
हे देखील वाचा: राष्ट्रपिता गांधी ते सीमेवरील जवान! एकाच धाग्यात गुंफलेला बलिदानाचा इतिहास
पिंपरी-चिंचवडमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांनी एकत्र निवडणुका लढवल्या. पुणे जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती निवडणुकीतही त्यांनी ही युती सुरू ठेवली. जिल्हा परिषद निवडणुकीनंतर काही महिन्यांनी पवार काका-पुतण्यांचे पक्ष एकत्र येतील असे त्यावेळी म्हटले जात होते. त्यावेळी अजित पवार यांच्या पक्षातील काही वरिष्ठ नेत्यांनी व्यापक चर्चेनंतर वेगळे झाल्याचे सांगितले. आम्हाला अंधारात ठेवून एकत्र येण्याचा निर्णय घेऊ नये; कार्यकर्त्यांनाही विश्वासात घेतले पाहिजे. अशा परिस्थितीत पवार कुटुंब कसे निर्णय घेईल याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. अजित पवारांच्या जाण्याने महाराष्ट्राच्या राजकारणात निर्माण झालेल्या पोकळीने अनेक प्रश्न उपस्थित केले आहेत. शरद पवार यांनी आजपर्यंत भाजपशी थेट युती करण्यापासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला आहे.
अजित पवार यांच्या निधनामुळे दोन्ही गटांमध्ये गोंधळ निर्माण झाला आहे की २०२९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर त्यांची आघाडी सुरू ठेवावी की विलीनीकरणाकडे वाटचाल करावी. दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेस गटातील सदस्य दुःखात एकवटले आहेत, परंतु महाराष्ट्राच्या राजकीय परिस्थिती पाहता, दोन्ही गट विरोधी गटात आहेत. अजित पवारांच्या अनुपस्थितीत विलीनीकरण कठीण दिसते, कारण ते त्यांच्या गटामागील प्रेरक शक्ती होते. अजित पवारांच्या जाण्याने महाराष्ट्राच्या राजकारणात निर्माण झालेली पोकळी अनेक प्रश्न उपस्थित करते. शरद पवार आतापर्यंत भाजपशी थेट युती करण्यापासून दूर राहिले आहेत. अजित पवारांच्या निधनामुळे दोन्ही गट अडचणीत आले आहेत.
लेख : चंद्रमोहन द्विवेदी
