Dr. Zakir Hussain: हैदराबादचे सुपुत्र ते भारताचे राष्ट्रपती; डॉ. झाकीर हुसेन यांच्या जयंतीनिमित्त जाणून घ्या त्यांचा थक्क करणारा प्रवास ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Dr. Zakir Hussain Birthday 2026 : भारताचा इतिहास जेव्हा जेव्हा लिहिला जाईल, तेव्हा अशा काही व्यक्तींची नावे सुवर्ण अक्षरांनी कोरली जातील, ज्यांनी केवळ पदासाठी नव्हे, तर समाजाच्या परिवर्तनासाठी आयुष्य वेचले. अशाच महान विभूतींपैकी एक म्हणजे डॉ. झाकीर हुसेन. (Dr. Zakir Hussain) आज ८ फेब्रुवारी, त्यांची जयंती. डॉ. झाकीर हुसेन हे केवळ भारताचे तिसरे राष्ट्रपती नव्हते, तर ते एक प्रख्यात शिक्षणतज्ज्ञ, स्वातंत्र्यसैनिक आणि आधुनिक भारताचे शिल्पकार होते. त्यांच्या जयंतीनिमित्त आज देशभर त्यांच्या कार्याचे स्मरण केले जात आहे.
डॉ. झाकीर हुसेन यांचा जन्म ८ फेब्रुवारी १८९७ रोजी हैदराबादमधील एका श्रीमंत पठाण कुटुंबात झाला. त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण उत्तर प्रदेशातील इटावा येथे झाले आणि उच्च शिक्षणासाठी ते अलिगड मुस्लिम विद्यापीठात गेले. त्यांच्या व्यक्तिमत्वावर महात्मा गांधींच्या विचारांचा खोलवर प्रभाव होता. जेव्हा गांधीजींनी ‘असहकार चळवळी’ची हाक दिली, तेव्हा डॉ. झाकीर हुसेन यांनी आपले शिक्षण सोडून देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्यात उडी घेतली. त्यांनी नेहमीच मानले की, देशाला इंग्रजांच्या गुलामगिरीतून मुक्त करायचे असेल, तर तरुणांना सुशिक्षित करणे हाच एकमेव मार्ग आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Modi-Trump: रातोरात गेम पलटला! ट्रम्पकडून 500 अब्ज डॉलर्सच्या कराराचे ‘रिटर्न गिफ्ट’; अमेरिकेच्या नकाशात PoK भारताचा भाग
वयाच्या अवघ्या २३ व्या वर्षी डॉ. झाकीर हुसेन यांनी ‘जामिया मिलिया इस्लामिया’ या शिक्षण संस्थेची पायाभरणी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. जर्मनीमधून अर्थशास्त्रात पी.एचडी (PhD) मिळवल्यानंतर ते भारतात परतले आणि या संस्थेचे कुलगुरू झाले. त्यावेळी ही संस्था आर्थिक अडचणीत होती, पण डॉ. हुसेन यांनी स्वतःच्या पगाराचा त्याग करून आणि अत्यंत साधेपणाने राहून ही संस्था उभी केली. त्यांचे स्वप्न होते की, भारतीय तरुणांनी पाश्चात्य ज्ञानासोबतच भारतीय संस्कृतीचेही जतन करावे.
Remembering Dr. Zakir Husain on his birth anniversary. An eminent educationist and the former President of India, he dedicated his life to learning, national integration, and democratic values. His legacy continues to inspire generations across India. pic.twitter.com/XpEWhTLEKX — Congress (@INCIndia) February 8, 2026
credit – social media and Twitter
डॉ. झाकीर हुसेन यांची राजकीय कारकीर्द ही त्यांच्या विद्वत्तेमुळे बहरली. त्यांनी बिहारचे राज्यपाल आणि भारताचे उपराष्ट्रपती म्हणून उत्कृष्ट काम केले. त्यानंतर १३ मे १९६७ रोजी त्यांची भारताचे तिसरे राष्ट्रपती म्हणून निवड झाली. विशेष म्हणजे, या सर्वोच्च पदावर पोहोचणारे ते पहिले मुस्लिम भारतीय होते. १९६३ मध्ये त्यांना ‘भारतरत्न’ या सर्वोच्च सन्मानाने गौरवण्यात आले. त्यांच्या काळात राष्ट्रपती भवन हे विद्वत्तेचे आणि साधेपणाचे केंद्र बनले होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nuclear Shift: बटण दाबले की विनाश! भारत शांततेच्या काळातही क्षेपणास्त्रे ठेवणार ‘रेडी टू फायर’; SIPRI अहवालाने पाकला फुटला घाम
डॉ. झाकीर हुसेन यांचे निधन ३ मे १९६९ रोजी पदावर असतानाच झाले. ते नेहमी म्हणायचे, “संपूर्ण भारत हे माझे घर आहे आणि येथील लोक माझे कुटुंब आहेत.” त्यांच्या निधनाने देशाने एक महान शिक्षणतज्ज्ञ आणि लोकशाहीचा रक्षक गमावला. आजही, त्यांनी मांडलेले शैक्षणिक विचार आणि त्यांनी उभी केलेली विद्यापीठे भारताच्या प्रगतीचा आधारस्तंभ आहेत. आजच्या तरुणांसाठी डॉ. झाकीर हुसेन यांचे जीवन म्हणजे जिद्द, चिकाटी आणि राष्ट्रप्रेमाचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे.
Ans: डॉ. झाकीर हुसेन यांचा जन्म ८ फेब्रुवारी १८९७ रोजी हैदराबाद येथे झाला.
Ans: त्यांनी दिल्लीतील प्रसिद्ध 'जामिया मिलिया इस्लामिया' (Jamia Millia Islamia) विद्यापीठाची स्थापना करण्यात आणि ते वाढवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
Ans: शिक्षण आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील त्यांच्या महान कार्यासाठी १९६३ मध्ये त्यांना 'भारतरत्न' देऊन गौरवण्यात आले.
