फोटो सौजन्य- istock
बालदिन भारतात दरवर्षी 14 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो, हा दिवस मुलांचे हक्क, त्यांचे महत्त्व आणि त्यांच्याप्रती समाजाच्या जबाबदाऱ्यांची आठवण करून देण्यासाठी विशेष दिवस आहे. भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या जन्मदिनी बालदिन साजरा केला जातो. भारतात बालदिन पूर्वी 20 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जात होता, परंतु 1964 मध्ये पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या निधनानंतर, संसदेने त्यांचा वाढदिवस, 14 नोव्हेंबर हा बालदिन म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला. हा दिवस आपल्याला संदेश देतो की, मुले हे समाजाचे भविष्य आहेत आणि त्यांच्या विकासासाठी योग्य संधी आणि संसाधने प्रदान करणे महत्त्वाचे आहे. बालदिनाचे उद्दिष्ट म्हणजे मुलांबद्दल प्रेम आणि आदर वाढवणे, जेणेकरून ते त्यांचे बालपण आनंदी आणि सुरक्षित वातावरणात जगू शकतील.
नेहरूजींचे मुलांवर विशेष प्रेम होते आणि मुलांप्रती असलेल्या त्यांच्या भावनेने ते ‘चाचा नेहरू’ म्हणून प्रसिद्ध झाले. नेहरूजींनी नेहमी मुलांसाठी नवीन योजना सुरू केल्या आणि त्यांच्या शिक्षण, आरोग्य आणि कल्याणासाठी काम केले. मुलांनी सशक्त आणि स्वावलंबी नागरिक बनण्यासाठी त्यांना योग्य मार्गदर्शन आणि संसाधने मिळायला हवीत, असा त्यांचा विश्वास होता.
हेदेखील वाचा- मूलांक 9 असणाऱ्यांचा आजचा दिवस कसा असेल ते जाणून घ्या
बालदिन आपल्याला मुलांप्रती असलेल्या आपल्या जबाबदाऱ्या समजून घेण्यासाठी आणि त्यांना चांगले जीवन देण्यासाठी प्रेरणा देतो. हा दिवस आपल्याला मुलांसाठी सुरक्षित, निरोगी आणि उत्साहवर्धक वातावरण प्रदान करण्याची आठवण करून देतो. मुलांच्या विकासासाठी आणि कल्याणासाठी समाजाचे सहकार्य आणि त्यांच्याप्रती समर्पण आवश्यक आहे जेणेकरून भविष्यासाठी एक सशक्त पिढी घडू शकेल.
बालदिनानिमित्त शाळा, महाविद्यालये आणि समाजातील विविध संस्थांद्वारे अनेक सांस्कृतिक आणि सर्जनशील उपक्रमांचे आयोजन केले जाते. मुलांसाठी निबंध स्पर्धा, चित्रकला स्पर्धा, नृत्य, गायन असे कार्यक्रम आहेत. मुलांच्या सर्जनशीलतेला चालना देणे आणि त्यांना त्यांचे विचार मांडण्याची संधी देणे हा या दिवसाचा उद्देश आहे. अनेक ठिकाणी मुलांना बक्षिसे देऊन प्रोत्साहन दिले जाते.
हेदेखील वाचा- या राशींच्या लोकांसाठी गुरुवारचा दिवस असेल भाग्यशाली
1954 मध्ये संयुक्त राष्ट्रसंघाने 20 नोव्हेंबर हा आंतरराष्ट्रीय बालदिन म्हणून घोषित केला. आंतरराष्ट्रीय बालदिन दरवर्षी 20 नोव्हेंबर रोजी जगभरात साजरा केला जातो. पण भारतात तो पंडित नेहरूंच्या जयंतीदिनी साजरा करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
बालदिनाचा मुख्य उद्देश मुलांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे, त्यांना सुरक्षित वातावरण प्रदान करणे आणि त्यांचे शिक्षण आणि आरोग्यावर लक्ष केंद्रित करणे हा आहे. बालदिनानिमित्त मुलांवरील वाढते अत्याचार, बालमजुरी, शिक्षणाचा अभाव यांसारख्या समस्यांवर जनजागृती करण्यासाठी कार्यक्रम आयोजित केले जातात. हा दिवस मुलांच्या आनंदाचे तसेच त्यांच्या हक्कांप्रती समाजात जबाबदारी वाढवण्याचे प्रतीक आहे.
बालदिनाच्या माध्यमातून मुलांच्या हक्कांवर लक्ष केंद्रित केले जाते. जसे की त्यांना चांगल्या शिक्षणाचा अधिकार, बालमजुरीपासून संरक्षण आणि सुरक्षित आणि प्रेमळ वातावरणात वाढण्याचा अधिकार. भारतात, बाल संरक्षण कायदे आणि संस्था मुलांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी कार्यरत आहेत, ज्यांचा उद्देश मुलांचे भविष्य सुरक्षित करणे आहे.
