रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
पुन्हा निर्माण झालेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, इराणने अमेरिकेसोबतच्या चर्चेला 'मिनाब १६८' असे का संबोधले? यात एक संबंध आहे ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Why Iran named peace talks Minab 168 : स्वित्झर्लंडच्या (switzerland) शांत आणि निसर्गरम्य वातावरणात अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेली अत्यंत महत्त्वाची आणि जागतिक स्तरावर संवेदनशील मानली जाणारी शांतता चर्चा अचानक एका वादळी आणि अत्यंत भावनिक वळणावर पोहोचली आहे. अनेक वर्षांचा संघर्ष आणि युद्धजन्य परिस्थितीनंतर दोन्ही देश चर्चेच्या टेबलावर आले खरे, पण इराणने या संपूर्ण शांतता चर्चेला ‘मिनाब १६८’ (Minab 168) असे नाव देऊन अमेरिकेला त्यांच्या जुन्या जखमांची आणि कटू भूतकाळाची जाणीव करून दिली आहे. इराणची ही खेळी सध्या जागतिक मुत्सद्देगिरीच्या वर्तुळात प्रचंड चर्चेचा आणि वादाचा विषय ठरली आहे.
इराणने या शांतता चर्चेला दिलेल्या ‘मिनाब १६८’ या कोडनेममागे एक अत्यंत वेदनादायी, रक्ताने माखलेला इतिहास दडलेला आहे. इराणी वृत्तसंस्था ‘प्रेस टीव्ही’ने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, जेव्हा यापूर्वी अमेरिका आणि इराणमधील लष्करी तणाव शिगेला पोहोचला होता, तेव्हा अमेरिकेकडून डागण्यात आलेल्या एका घातक टोमाहॉक (Tomahawk) क्षेपणास्त्राने थेट इराणच्या मिनाब शहरातील एका शाळेला लक्ष्य केले होते. या भीषण क्षेपणास्त्र हल्ल्यात शाळेचे छत कोसळले आणि त्याखाली दबून किमान १६८ निष्पाप शाळकरी मुलींचा जागीच मृत्यू झाला होता. इराण आपल्या देशातील या निष्पाप मुलींचा बळी आणि हा काळा इतिहास कधीही विसरलेला नाही. हीच शोकांतिका संपूर्ण जगासमोर आणण्यासाठी आणि अमेरिकेवर नैतिक दबाव टाकण्यासाठी इराणने हा मार्ग निवडला आहे. इराणचे शिष्टमंडळ जेव्हा या चर्चेसाठी पाकिस्तानातून रवाना झाले, तेव्हा त्यांच्या अधिकृत विमानावरही “मिनाब १६८” हे शब्द ठळकपणे रंगवण्यात आले होते, यावरून या मुद्द्याची संवेदनशीलता लक्षात येते.
स्वित्झर्लंडमधील या बैठकीत वातावरण तेव्हा अधिकच स्फोटक बनले, जेव्हा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी थेट एक धमकीवजा इशारा दिला. ट्रम्प यांनी स्पष्ट शब्दांत म्हटले की, जर इराणने आपल्या अण्वस्त्र आणि लष्करी कारवाया त्वरित थांबवल्या नाहीत, तर त्यांच्यावर यापूर्वी कधीही झाला नव्हता एवढा गंभीर हल्ला केला जाईल, ज्यामुळे इराणचे अस्तित्वच धोक्यात येईल. डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या या थेट आणि आक्रमक धमकीमुळे बैठकीच्या खोलीत प्रचंड तणाव निर्माण झाला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran Talks : ‘ते माझं ऐकत नाहीत अन् मी…’ ट्रम्पबद्दल नेतान्याहूंच्या एका विधानाने राजकीय वर्तुळात पुन्हा खळबळ
या धमकीचा तीव्र निषेध करत इराणी शिष्टमंडळाचे प्रमुख आणि इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची (Abbas Araghchi) तसेच इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागेर गालिबाफ (Mohammad Bagher Ghalibaf) हे तात्काळ उठले आणि त्यांनी बैठकीतून थेट वॉकआउट (Walkout) केले. अशा धमक्यांच्या, दबावाच्या आणि दहशतीच्या वातावरणात कोणताही अर्थपूर्ण किंवा शांततापूर्ण संवाद होऊ शकत नाही, अशी रोखठोक भूमिका इराणी नेत्यांनी घेतली. असे असले तरी, अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जे.डी. व्हान्स (J.D. Vance) यांच्या नेतृत्वाखालील अमेरिकन शिष्टमंडळाने या गंभीर तणावानंतरही चर्चा पूर्णपणे विस्कळीत होऊ नये म्हणून ती पुढे नेण्याचे प्रयत्न सुरू ठेवले आहेत.
या आंतरराष्ट्रीय संकटाच्या काळात आणि अमेरिका-इराणमधील दरी सांधण्यासाठी कतार (Qatar) हा देश सध्या मुख्य मध्यस्थाची अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. केवळ कतारच नाही, तर दक्षिण आशियातील भू-राजकीय समीकरणे लक्षात घेता पाकिस्तान देखील यात पूर्ण ताकदीने उतरला आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ (Shehbaz Sharif) आणि पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख जनरल आसिम मुनीर (General Asim Munir) हे स्वतः दोन्ही देशांमधील तणाव कमी करण्यासाठी स्वित्झर्लंडमध्ये उपस्थित आहेत आणि दोन्ही बाजूंच्या नेत्यांशी पडद्यामागून चर्चा करत आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran Talks: अमेरिका-इराण चर्चेची पहिली फेरी पूर्ण; 60 दिवसांत अंतिम निर्णय; कतार अन् पाकिस्तानने सांगितली आतली बातमी
दुसरीकडे, अमेरिकन शिष्टमंडळात उपराष्ट्रपती जे.डी. व्हान्स यांच्या सोबतीला डोनाल्ड ट्रम्प यांचे अत्यंत विश्वासू जावई जेरेड कुशनर (Jared Kushner) आणि प्रसिद्ध उद्योगपती स्टीव्ह विटकॉफ (Steve Witkoff) यांचा समावेश आहे. यामुळे ही चर्चा केवळ लष्करी किंवा राजकीय नसून यात अनेक जागतिक आणि व्यापारी गणितेही दडलेली आहेत, हे स्पष्ट होते. परंतु, ‘मिनाब १६८’ च्या भावनिक इतिहासामुळे ही शांतता चर्चा यशस्वी होणार की पुन्हा युद्धाचे ढग गडद होणार, याकडे आता संपूर्ण जगाचे डोळे लागले आहेत.
