शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
अमेरिका-इराण संघर्ष पुन्हा भडकणार? 'फोन उचला...!' आठवडाभरातच कोसळला पाकिस्तानच्या मध्यस्थीचा करार
गुरुवारी म्हणजेच 25 जून 2026 रोजी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या एका मालवाहू जहाजावर ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी याला शस्त्रसंधीचे थेट उल्लंघन म्हटले आणि प्रत्युत्तराचा इशारा देत पत्रकारांना सांगितले, “तुम्हाला लवकरच कळेल.” काही तासांनंतर, अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने इराणमधील क्षेपणास्त्रे, ड्रोन तळ आणि किनारी रडार सुविधांवर हवाई हल्ले केले. हल्ल्यांपूर्वी व्हाईट हाऊसमध्ये ट्रम्प म्हणाले, “त्यांनी काल हल्ला केला हे मला आवडले नाही, किंबहुना, त्यांनी चार हल्ले केले.”
अमेरिकेच्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून, इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) नौदलानेही अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर प्रत्युत्तर दिल्याचे म्हटले आहे. इराणने शस्त्रसंधीचे उल्लंघन केल्याचे अमेरिकेचे आरोप तात्काळ फेटाळून लावले. इराणच्या संसदेच्या राष्ट्रीय सुरक्षा आयोगाचे प्रमुख इब्राहिम अझीझी यांनी स्पष्टपणे सांगितले, “होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर इराणचे नियंत्रण आहे, त्यामुळे नियमांचा आदर करा.”
अझीझी यांनी स्पष्ट केले की, नियंत्रणाचा अर्थ तणाव वाढवणे असा घेऊ नये; हे शस्त्रसंधीचे उल्लंघन नसून, ते “शस्त्रसंधीचे व्यवस्थापन” आहे. यावर प्रतिक्रिया देताना, अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जे.डी. व्हान्स यांनी इशारा दिला की, “हिंसेला हिंसेनेच उत्तर दिले जाईल.” त्यांनी इराणला राजनैतिक मार्गांचा अवलंब करण्याचा आणि शस्त्रसंधीबाबत कोणताही वाद निर्माण झाल्यास “फोन उचलण्याचा” सल्ला दिला.
वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, इराणची सरकारी वृत्तसंस्था, प्रेस टीव्हीनुसार, दोन्ही देशांनी लष्करी संघर्ष टाळण्यासाठी थेट संवाद माध्यम प्रस्थापित केले आहे. दोन्ही देशांमधील गैरसमज कमी करण्यासाठी आणि इस्लामाबाद कराराची योग्य अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी, गेल्या आठवड्यात झुरिच येथे झालेल्या चर्चेनंतर हा मसुदा तयार करण्यात आला.
अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात १८ जून रोजी झालेल्या १४-कलमी अंतरिम करारानंतर जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गावरील व्यापार पूर्वपदावर येत होता. बुधवारी, ७८ जहाजे या मार्गावरून गेली, जी युद्ध सुरू झाल्यापासूनची सर्वाधिक संख्या आहे. तथापि, ही संख्या युद्धापूर्वीच्या १३० जहाजांच्या दैनंदिन सरासरीपेक्षा अजूनही कमी आहे.
इराणचे उप परराष्ट्र मंत्री काझेम गरीबाबादी यांनी शुक्रवारी पुनरुच्चार केला की, सर्व जहाजांनी तेहरानने निश्चित केलेल्या मार्गांचे पालन केलेच पाहिजे. त्यांनी इशारा दिला की, जर जहाजांनी इराणच्या निर्देशांचे पालन केले नाही, तर पर्यायी मार्ग निलंबित केले जाऊ शकतात. नौकानयन नियमांमधील या अनिश्चिततेमुळे, इराणने स्वतःचा निश्चित केलेला मार्ग वापरण्याचा आग्रह धरल्याने, ओमानजवळच्या संयुक्त राष्ट्र-समर्थित मार्गाचा वापर करणाऱ्या किमान दोन तेलवाहू जहाजांना माघारी फिरावे लागले. तथापि, गुरुवारी झालेल्या ड्रोन हल्ल्यानंतरही, शुक्रवारी दोन डझनांहून अधिक जहाजांनी दक्षिणेकडील मार्गाचा वापर सुरू ठेवला.
