मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
आपत्कालीन निधी हा प्रत्येक व्यक्तीच्या आर्थिक नियोजनाचा सर्वात महत्त्वाचा घटक असतो;FDs आणि ‘म्युच्युअल फंड’ यांमधून योग्य पर्यायाची निवड करणे तुमची आर्थिक सुरक्षा, liquidity आणि कर-बचत यांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पाडते. वैद्यकीय आणीबाणी, नोकरी जाणे किंवा घराशी संबंधित तातडीच्या गरजा यांसारख्या अनपेक्षित खर्चाच्या प्रसंगी, हा आपत्कालीन निधी अत्यंत मोलाचा ठरतो. या निधीचा मुख्य उद्देश केवळ परतावा मिळवणे हा नसून, त्यातील मूळ भांडवलाची सुरक्षितता आणि त्याची त्वरित उपलब्धता सुनिश्चित करणे हा असतो.
लोक मुदत ठेवींना म्हणजेच FD गुंतवणुकीचा एक सुरक्षित पर्याय मानतात; याचे कारण असे की, यामध्ये मिळणारा returns आधीच निश्चित असतो आणि मूळ रक्कमही सुरक्षित राहते. यामुळे, ज्या व्यक्तींना कमीत कमी जोखीम पत्करणे पसंत असते, त्यांच्यासाठी हा एक आदर्श पर्याय ठरतो. पण मुदत ठेवीमध्ये गुंतवलेली रक्कम काही काळासाठी locked-in होऊ शकते आणि मुदत पूर्ण होण्यापूर्वीच पैसे काढून घेतल्यास penalty आकारला जाऊ शकतो. शिवाय, मुदत ठेवीवर मिळणारे व्याज हे तुमच्या income tax slab करपात्र असते; ज्यामुळे तुमच्या गुंतवणुकीवर मिळणारा प्रत्यक्ष परतावा परिणामी काही प्रमाणात कमी होतो.
म्युच्युअल फंड विशेषतः लिक्विड फंड किंवा डेट फंड हे Emergency Fund उभारण्यासाठी एक पर्यायी माध्यम उपलब्ध करून देतात. FD च्या तुलनेत या फंडांमध्ये तरलता Liquidity अधिक असते, ज्यामुळे त्यातून रक्कम त्वरित काढून घेणे शक्य होते. जरी या फंडांमध्ये काही प्रमाणात Market Risk अंतर्भूत असली, तरीही इक्विटी फंडांच्या तुलनेत हा धोका लक्षणीयरीत्या कमी असतो. शिवाय, काही विशिष्ट प्रसंगी, या फंडांमधून मिळणारा Returns हा मुदत ठेवींच्या परताव्यापेक्षाही अधिक असू शकतो.
आर्थिक तज्ञांच्या मते, आपत्कालीन निधी म्हणजेच Emergency Fund हे केवळ एकाच ठिकाणी साठवून ठेवू नये. या संदर्भातील अधिक उत्तम दृष्टिकोन म्हणजे या निधीचे विविध ठिकाणी विभाजन करणे: यातील काही भाग बचत खात्यात ज्या तात्काळ गरजांसाठी आवश्यक असतात. काही भाग मुदत ठेवींमध्ये म्हणजे जे सुरक्षितता आणि स्थिर परताव्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरतात आणि उर्वरित भाग ‘लिक्विड म्युच्युअल फंड्स’मध्ये ठेवावा.
मुदत ठेवी आणि म्युच्युअल फंड्स या दोन्हीचे स्वतःचे असे काही फायदे आणि मर्यादा आहेत. जर तुमचे प्राधान्य अधिक सुरक्षिततेला असेल, तर मुदत ठेवी हा अधिक चांगला पर्याय ठरतो; पण, जर तुम्हाला निधीची त्वरित गरज भासण्याची शक्यता वाटत असेल, तर ‘लिक्विड म्युच्युअल फंड्स’ हा एक उत्कृष्ट पर्याय आहे. या दोन्ही पर्यायांमध्ये योग्य समतोल साधून आपला आपत्कालीन निधी उभारणे, हीच सर्वात शहाणपणाची रणनीती आहे; यामुळे, कोणत्याही आर्थिक नुकसानीशिवाय, गरज भासल्यास तुम्हाला निधी सहज उपलब्ध होईल याची खात्री मिळते.
