रविवार, 21 जून 2026
(फोटो सौजन्य:Chatgpt)
बऱ्याच वेळेला आपण गावी जाताना किंवा बऱ्याच वेळेला अचानक ठरलेला प्लॅन असेल तर त्यावेळेला आपल्याला आरक्षित कोट्यातून तिकीट मिळणं कठीण असतं. अशावेळेला लोकं जनरल तिकीट किंवा प्लॅटफॉर्म तिकीट काढतात आणि स्लीपर डब्यात चढतात. ज्यावेळी टीसी मिळतात तेव्हा दंड भरून त्यांच्याकडून तिकीट काढून घेतात. पण अशा प्रवाशांना आता चांगलाच दणका बसणार आहे. आता फक्त दंड भरावा लागणार नाही तर दुप्पड दंड आकारला जाणार आहे. नेमके काय बदललेत नियम समजून घेऊयात.
या वर्षी एप्रिलमध्ये, केंद्र सरकारने संसदेद्वारे जन विश्वास विधेयक, २०२६ मंजूर केले. इतर तरतुदींबरोबरच, या कायद्याने वैध रेल्वे तिकिटाशिवाय प्रवास करणाऱ्यांसाठी दंड दुप्पट केला आहे. याचा अर्थ असा की, जर एखादा प्रवासी जनरल किंवा प्लॅटफॉर्म तिकिटावर स्लीपर किंवा एसी क्लासमध्ये प्रवास करत असेल, तर दंड दुप्पट करण्यात आला आहे. रेल्वे बोर्डाने २० जून २०२६ रोजी कोणतीही पत्रकार परिषद न घेता हा कायदा देशभरात गुपचूप लागू केला. सुरुवातीला दंड ₹२५० होता, पण आता तो वाढवून ₹५०० करण्यात आला आहे. त्याचप्रमाणे, या कायद्यात इतर अनेक प्रकारच्या दंडांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
🚆🚨Passenger Advisory 🚆🚨
As per the provisions of the Jan Vishwas Act, 2026, the minimum penalty under Sections 137 & 138 of the Railway Act, 1989 has been increased from ₹250 to ₹500 💰 with effect from 20 June 2026 📅.
🎫 Passengers are requested to travel with a valid… pic.twitter.com/dPBLHPXY83 — DRM – Mumbai Central, WR (@drmbct) June 20, 2026
सार्वजनिक विश्वस्त अधिनियम, २०२६ च्या अंमलबजावणीमुळे, तिकीटाशिवाय रेल्वे प्रवासावरील किमान दंड २५० रुपयांवरून ५०० रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आला आहे.
प्लॅटफॉर्म तिकीट किंवा जनरल तिकीट घेऊन स्लीपर किंवा एसी क्लासमध्ये प्रवास करणाऱ्यांना दुप्पट दंड भरावा लागेल.
इतर अनेक रेल्वे गुन्ह्यांसाठीही मोठा दंड आकारण्यात आला आहे.
हाच कायदा रेल्वेगाड्यांमध्ये किंवा रेल्वे परिसरात भीक मागण्यास पूर्णपणे बंदी घालतो.
याशिवाय, रेल्वेच्या परवानगीशिवाय स्थानकांवर किंवा रेल्वेगाड्यांमध्ये वस्तू विकणाऱ्यांवर २,००० रुपयांचा दंड आकारण्यात आला आहे.
| गुन्हा | दंड मागील | नवीन दंड | याप्रमाणे असू शकतो |
|---|---|---|---|
| तिकिटाशिवाय प्रवास करणे | ₹250 – ₹500 | (किमान) + लागू भाडे | त्वरित पैसे न भरल्यास न्यायालयीन कारवाई केली जाईल |
| दुसऱ्याच्या तिकिटावर प्रवास करणे | ₹250 – ₹500 | (किमान) + तिकीट जप्त केले जाईल | लागू भाडे आणि अतिरिक्त शुल्क भरावे लागेल. |
| बेकायदेशीर फेरीवाला आणि भीक मागणे | — | ₹2,000 | पुन्हा पकडल्यास 1 वर्षापर्यंत तुरुंगवास. |
| ट्रेन/स्टेशनवर गोंधळ घालणे किंवा गैरवर्तन करणे | — | ₹1,000 | अमली पदार्थांचे सेवन करणाऱ्यांना ट्रेनमधून उतरवले जाईल |
| महिलांच्या डब्यात पुरुषांचा प्रवास | — | ₹2,500 | रेल्वे कर्मचारी त्यांना तात्काळ ट्रेनमधून उतरवतील |
| प्रतिबंधित किंवा धोकादायक वस्तू बाळगणे | — | ₹10,000 (किमान) | कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल |
| प्रवासी परिसरात अनधिकृत प्रवेश | — | ₹५०० दंड | रेल्वे कर्मचाऱ्यांकडून बाहेर काढले जाईल |
सार्वजनिक विश्वस्त कायद्यानुसार, हा दंड दर तीन वर्षांनी १०% ने आपोआप वाढेल. दंडात पुढील कोणतीही वाढ किंवा घट झाल्यास, रेल्वेला एक स्वतंत्र पुनरावलोकन यंत्रणा स्थापन करावी लागेल.
