बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
दिवाळीपूर्वी स्वस्त कर्जाची भेट मिळेल का? की ग्राहकांना अजून वाट पाहावी लागेल? (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
RBI MPC Meeting Marathi News: भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) सहा सदस्यीय चलनविषयक धोरण समितीची (MPC) आज मुंबईत तीन दिवसांची बैठक सुरू होत आहे. समितीचे प्राथमिक उद्दिष्ट सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीचे मूल्यांकन करणे आणि रेपो दर आणि इतर धोरणात्मक दरांवर निर्णय घेणे आहे. ही बैठक १ ऑक्टोबरपर्यंत सुरू राहील आणि RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा बुधवारी सकाळी १० वाजता निर्णय जाहीर करतील.
बैठकीत, सदस्य महागाई, आर्थिक वाढ आणि बाजारातील परिस्थिती यावर विचार करतील. मागील ऑगस्टच्या बैठकीत रेपो दर ५.५% वर अपरिवर्तित ठेवण्यात आला होता. जूनमध्ये ५० बेसिस पॉइंट्स आणि फेब्रुवारी आणि एप्रिलमध्ये प्रत्येकी २५ बेसिस पॉइंट्सने कपात करण्यात आली होती. मे २०२२ ते फेब्रुवारी २०२३ दरम्यान, रेपो दरात एकूण २५० बेसिस पॉइंट्सची वाढ झाली.
आयसीआरएच्या मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ अदिती नायर यांच्या मते, जीएसटी सुधारणा ऑक्टोबर-नोव्हेंबर २०२५ मध्ये महागाई कमी करू शकते, परंतु त्यानंतर महागाई पुन्हा वाढू शकते. नायर म्हणतात की जीएसटी सुधारणा मागणीला चालना देऊ शकते, त्यामुळे ऑक्टोबरच्या बैठकीत रेपो दर स्थिर राहण्याची शक्यता जास्त आहे.
तज्ज्ञांचा अंदाज आहे की आरबीआय आर्थिक वर्ष २६ चा महागाईचा अंदाज कमी करू शकते. जीएसटी सुधारणांचा महागाईवर सकारात्मक परिणाम होईल आणि अलिकडच्या सीपीआय ट्रेंडमध्येही मंदावताना दिसत आहे. ऑगस्ट २०२५ मध्ये भारताचा किरकोळ महागाई दर २.०७% होता, जो जुलैमध्ये १.६१% होता. तज्ज्ञांच्या मते, जीएसटी कपातीमुळे या आर्थिक वर्षात महागाई सुमारे ९० बेसिस पॉइंट्सने कमी होऊ शकते.
बहुतेक तज्ञांचा असा अंदाज आहे की आर्थिक वर्ष २६ मध्ये जीडीपी वाढ ६.५% राहील. त्यांनी म्हटले आहे की अमेरिकेच्या टॅरिफचा धोका असूनही, चालू वाटाघाटींमुळे तोडगा निघू शकतो, त्यामुळे सध्या विकास दर बदलण्याची गरज नाही.
ब्रोकरेज नुवामाच्या मते, येत्या आरबीआय चलनविषयक धोरण समिती (एमपीसी) बैठकीत दर कपात करणे सोपे होणार नाही. कमकुवत मागणी, उच्च दर आणि सामान्य महागाई दरम्यान, सरकारच्या जीएसटी सुधारणांना पाठिंबा देण्यासाठी दर कपात आवश्यक आहे. तथापि, एमपीसी प्रथम कर कपातीचा मागणीवर कसा परिणाम होतो हे पाहू इच्छित असेल. याव्यतिरिक्त, ग्राहक किंमत निर्देशांक (सीपीआय) मध्ये अपेक्षित वाढ आणि रुपया कमकुवत होणे हे देखील त्यांच्या विचारात घटक असतील. यापूर्वी, धोरणकर्त्यांनी असे म्हटले होते की पुढील दर कपातीसाठी मर्यादित जागा आहे.
नुवामाच्या अहवालात असे म्हटले आहे की, आरबीआय तिच्या आगामी बैठकीत सध्याचे दर अपरिवर्तित ठेवण्याची शक्यता आहे. महागाई सध्या आरबीआयच्या लक्ष्यात आहे, परंतु वर्षाच्या अखेरीस ती वाढण्याची शक्यता आहे. मागील दर कपातीचा परिणाम पूर्णपणे समजून घेतल्यानंतरच आरबीआय पुढील दर कपातीचा विचार करण्यास प्राधान्य देईल. शिवाय, आरबीआयने असे म्हटले आहे की केवळ चलनविषयक धोरण आर्थिक वाढीला गती देऊ शकत नाही आणि मागणी वाढवण्यासाठी राजकोषीय उपाय अधिक प्रभावी आहेत. जीएसटी कपातीमुळे वापर वाढू शकतो, परंतु आरबीआय त्याच्या परिणामाचे मूल्यांकन करण्यासाठी वाट पाहू शकते.
अहवालानुसार, आर्थिक वर्ष २६ पर्यंत मागणी कमकुवत राहण्याची शक्यता आहे. अमेरिकेच्या शुल्कामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेचा वेग मंदावेल, ज्यामुळे भारताच्या निर्यातीवर आणि रोजगारावर परिणाम होईल. देशांतर्गत, कमी कर महसूलामुळे सरकारी खर्च कमी होईल आणि देशांतर्गत उत्पन्न वाढ मंदावेल. पत वाढ देखील मंदावी लागेल. जीएसटी कपातीमुळे काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकेल, परंतु एकूण मागणी कमकुवत राहील. म्हणून, आर्थिक पुनर्प्राप्तीसाठी एकाच वेळी वित्तीय आणि आर्थिक उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.
गेल्या धोरण आढाव्यात, आरबीआयने दरांमध्ये बदल केला नाही आणि तटस्थ भूमिका स्वीकारली. आता, एमपीसी कदाचित दर अपरिवर्तित ठेवेल आणि जीएसटी कपातीच्या परिणामाचे मूल्यांकन केल्यानंतरच पुढील दर कपातीचा विचार करेल. अमेरिकन फेड दर कमी करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याने आणि भारतातील वास्तविक दर अजूनही उच्च असल्याने, आरबीआय वर्षाच्या अखेरीस हळूहळू दर कमी करण्यास सुरुवात करेल अशी अपेक्षा आहे.
