मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
पावसाळ्यात ऑफिस मध्ये 'डोळे येण्याचा' संसर्ग वेगाने पसरतो? जाणून घ्या कारणे आणि घरगुती उपाय
सर्वसामान्यांच्या भाषेत ‘मद्रास आय’ म्हणून ओळखला जाणारा ‘व्हायरल कंजंक्टिवायटिस’ (डोळे येणे) हा संसर्गजन्य आजार सध्या पावसाळ्याच्या दिवसांत ऑफिसेसमध्ये अतिशय वेगाने पसरत आहे. ऑफिसमधील वस्तूंचा सामायिक वापर, एसी मुळे बंदिस्त वातावरण आणि एकमेकांचा थेट संपर्क यांमुळे ऑफिस मधील कर्मचाऱ्यांना हा संसर्ग सहज होत आहे. याबद्दल डॉ. कौशिक, एमडी, हेड ऑफ चेन्नई रिजन, वासन आयकेअर-एएसजी आय हॉस्पिटल यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे.
डोळे लाल होणे आणि डोळ्यातून सतत पाणी येण्याची समस्या दरवर्षी पावसाळ्यात भारतात मोठ्या प्रमाणावर वाढते. पूर्वी शाळा आणि बस, गाड्यांपुरता मर्यादित वाटणारा हा संसर्ग आता ऑफिसेसमध्येही मोठ्या प्रमाणावर पाय पसरताना दिसत आहे. ‘मद्रास आय’ नावाने ओळखला जाणारा हा आजार म्हणजे ‘व्हायरल कंजंक्टिवायटिस’ आहे. हा आजार प्रामुख्याने ‘एडेनोव्हायरस’ मुळे होतो आणि ऑफिसच्या वातावरणात तो अत्यंत वेगाने आणि सहजपणे पसरतो.
ऑफिसमधील वातावरण ‘एडेनोव्हायरस’च्या वाढीसाठी आणि प्रसारासाठी अत्यंत पोषक असते. दमट आणि उष्ण हवामानामुळे हा व्हायरस शाळा, ऑफिसेस आणि गर्दीच्या ठिकाणी खूप वेगाने पसरतो. यात प्रामुख्याने आधी एका डोळ्याला संसर्ग होतो आणि अवघ्या एक-दोन दिवसांत दुसरा डोळाही याच्या विळख्यात येतो.
खूप लोकांचा स्पर्श होणारे पृष्ठभाग आणि सततचा संपर्क: हा संसर्ग प्रामुख्याने थेट संपर्कात आल्याने पसरतो. बाधित व्यक्ती स्वतःच्या डोळ्यांना स्पर्श केल्यानंतर ऑफिसमधील एखाद्या वस्तूला किंवा पृष्ठभागाला हात लावते; त्यानंतर दुसरी व्यक्ती नेमक्या त्याच जागेला स्पर्श करते आणि नकळत स्वतःच्या डोळ्यांना हात लावते. यामध्ये मोबाईल फोन, टीव्ही रिमोट, कीबोर्ड, लिफ्टची बटणे, दरवाजाचे हँडल, मीटिंग टेबल, टॉवेल्स आणि किचनमधील भांडी यांचा समावेश होतो.
एअर कंडिशनिंग आणि बंदिस्त वातावरण: सेंट्रल ए/सी सिस्टीम ऑफिसमधील तीच हवा पुन्हा पुन्हा फिरवत राहते, ज्यामुळे डोळे कोरडे पडतात आणि संसर्ग होण्याचा धोका अनेक पटींनी वाढतो. त्यातच, कर्मचारी सलग आठ किंवा त्याहून अधिक तास एका बंद आणि मर्यादित जागेत एकत्र घालवतात. अशा वातावरणात काम करताना मधूनच थोडा वेळ ताज्या हवेत जाणे अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते. वातावरणातील दमटपणामुळे हा विषाणू जास्त काळ जिवंत राहतो. दमट हवेत विषाणू सामायिक वापरल्या जाणाऱ्या, स्पर्श केल्या जाणाऱ्या पृष्ठभागांवर, वस्तूंवर दीर्घकाळ सक्रिय राहू शकतात. याव्यतिरिक्त, पावसाळ्याच्या दिवसांत गर्दीच्या सार्वजनिक वाहतुकीने (लोकल, बस इ.) प्रवास करावा लागत असल्याने, कर्मचारी ऑफिसमध्ये पोहोचण्यापूर्वीच या संसर्गाच्या कचाट्यात आलेले असण्याचा धोका वाढतो.
पहिले लक्षण दिसताच स्वतःला वेगळे करा: एक जरी डोळा लाल झालेला असेल, त्यातून पाणी येत असेल किंवा डोळ्यात टोचल्यासारखे वाटत असेल, तर काही दिवस ‘घरून काम’ करा. हा संसर्ग वेगाने पसरण्यापासून रोखण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे.
चेहऱ्याला स्पर्श करणे टाळा: विशेषतः डोळ्यांना अजिबात हात लावू नका; कारण संक्रमित हातांद्वारे हा विषाणू थेट डोळ्यांपर्यंत पोहोचण्याचा हाच मुख्य मार्ग असतो.
वारंवार हात धुवा: ऑफिसमधील सामायिक उपकरणे, लिफ्टची बटणे किंवा वॉशरुमचा वापर केल्यानंतर हात स्वच्छ धुण्यास किंवा सॅनिटाईझ करण्यास विसरू नका.
वैयक्तिक वस्तू शेअर करू नका: टॉवेल, चष्मा, आय ड्रॉप किंवा सौंदर्यप्रसाधने यांसारख्या स्वतःच्या वस्तू अगदी थोड्या वेळासाठीही दुसऱ्या कोणालाही देऊ नका.
सामायिक पृष्ठभाग नियमितपणे, सतत सॅनिटाईझ करा: ऑफिसमध्ये जेव्हा या संसर्गाची साथ पसरलेली असते, तेव्हा कीबोर्ड, फोन आणि दरवाजाचे हँडल यांसारख्या सतत वापरात येणाऱ्या जागा वेळोवेळी डिसइन्फेक्ट करत राहा.
घरगुती किंवा अंदाजे उपचार करणे टाळा: घरगुती उपाय किंवा आधीच्या उरलेल्या अँटीबायोटिक ड्रॉप्स स्वतःच्या मनाने वापरल्याने हा विषाणूजन्य संसर्ग अधिक गंभीर रूप घेऊ शकतो; लक्षणे काही दिवसांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास किंवा वाढल्यास ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
Ans: होय, विशेषतः व्हायरल किंवा बॅक्टेरियल कंजंक्टिव्हायटिस संसर्गजन्य असू शकतो. ऑफिससारख्या बंद किंवा गर्दीच्या ठिकाणी संक्रमित व्यक्तीच्या जवळच्या संपर्कामुळे संसर्ग पसरण्याची शक्यता वाढते.
Ans: डोळे लाल होणे, खाज येणे, पाणी येणे, जळजळ, डोळ्यांतून चिकट स्राव येणे आणि पापण्या सुजणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.
Ans: डोळ्यांना वारंवार हात लावणे किंवा चोळणे टाळा. स्वच्छ हातांनी डोळ्यांवर थंड किंवा कोमट पाण्याची स्वच्छ पट्टी ठेवून आराम मिळवता येतो. टॉवेल, रुमाल, उशी किंवा कॉस्मेटिक्स इतरांसोबत शेअर करू नका.
