शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
ई-सिगारेट म्हणजे काय? जाणून घ्या ई-सिगारेटमधील रसायनांचा धोका
ई-सिगारेट हे एक बॅटरी, एक हीटर (ॲटोमायझर) आणि एक लिक्विड टँक असतो. या द्रवामध्ये निकोटीन, फ्लेवरिंग्ज आणि इतर रसायने असतात. हे पेन, यूएसबी स्टिक किंवा लहान सिगारेटसारखे दिसतात. यात टार (डांबर) नसले तरी, यामुळे फुफ्फुसे, हृदय आणि मेंदूला गंभीर नुकसान होऊ शकते. ई- सिगारेटला ‘व्हेप पेन’, ‘ई-हुक्का’ किंवा ‘सिगारेटसारखे दिसणारे’ (सिगारेटलाईक्स) असेही म्हटले जाते.
वेपिंग हे सिगारेट ओढण्यापेक्षा अधिक सुरक्षित मानले जाते, परंतु वेपिंगमुळे देखील आरोग्याच्या समस्या निर्माण होतात. वेपिंग आणि धूम्रपान दोन्ही व्यसनेच आहेत. पण सिगारेट पाहता वेपिंगला इतका काळ लोटलेला नाही की त्याचे दीर्घकालीन दुष्परिणाम कळू शकतील.
नाही. नावाप्रमाणे असले तरी, व्हेपिंगमुळे पाण्याची वाफ तयार होत नाही. खरं तर, त्यामुळे एक एरोसोल (किंवा धुके) तयार होते, ज्यामध्ये निकोटीन, धातू आणि इतर हानिकारक पदार्थांचे सूक्ष्म कण असतात.
बहुतेक ई-सिगारेटमध्ये निकोटीन असते. त्यामुळे मेंदूला त्याची सवय लागते आणि व्यसन निर्माण होऊ शकते. विशेषतः तरुणांमध्ये हे व्यसन पटकन वाढते.
वेपिंगमुळे फुफ्फुसांना सूज येणे, श्वास घेण्यास त्रास, सतत खोकला, छातीत दुखणे अशा समस्या होऊ शकतात. काही गंभीर प्रकरणांमध्ये फुफ्फुसांचे नुकसानही दिसून आले आहे.
निकोटीनमुळे रक्तदाब आणि हृदयाचे ठोके वाढतात. त्यामुळे हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.
किशोरवयीन मुलांमध्ये निकोटीनमुळे लक्ष केंद्रीत न होणे, चिडचिड, स्मरणशक्तीवर परिणाम अशा समस्या उद्भवू शकतात.
ई-सिगारेटच्या वाफेमध्ये काही हानिकारक रसायने आणि धातूंचे सूक्ष्म कण असू शकतात. यांचा दीर्घकाळ शरीरावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
घसा कोरडा पडणे, तोंडाला जळजळ, दुर्गंधी, हिरड्यांचे आजार अशा तक्रारी होऊ शकतात.
तरुणांमध्ये वाढणारे व्यसन आणि आरोग्यावरील धोके लक्षात घेता भारतात मध्ये ई-सिगारेटच्या विक्री, उत्पादन आणि जाहिरातींवर २०१९ पासून बंदी घालण्यात आली आहे.
काही लोक ई-सिगारेटला “सिगारेट सोडण्यासाठी सुरक्षित पर्याय” मानतात, पण डॉक्टरांच्या मते तीही आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. धूम्रपान सोडायचे असल्यास वैद्यकीय सल्ला, निकोटीन रिप्लेसमेंट थेरपी किंवा समुपदेशन अधिक सुरक्षित पर्याय असू शकतात.
वेपिंग करताना तुम्ही श्वासावाटे आत घेतलेले कण फुफ्फुसांमध्ये सूज आणि जळजळ निर्माण करू शकतात. यामुळे फुफ्फुसांचे नुकसान होऊ शकते, जसे की फुफ्फुसांमध्ये हवा वाहून नेणाऱ्या श्वासनलिकेवर व्रण पडणे आणि ती अरुंद होणे, यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात. पण वेपिंगचे शरीरावर होणाऱ्या परिणांमांवर संशोधक अजून संशोधन करत आहे.
