शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026
reused cooking oil health risks repeated frying (फोटो सौजन्य-AI एआय)
स्वयंपाकात एकदा वापरलेलं तेल पुन्हा तळण्यासाठी वापरण्याची सवय अनेक घरांमध्ये दिसते. तेल वाया जाऊ नये म्हणून ते गाळून डब्यात साठवले जाते आणि पुढच्या वेळी पुन्हा वापरले जाते. पण Reused Cooking Oil, Repeatedly Heated Oil आणि Oxidized Cooking Oil यांचा आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. तेल वारंवार तापवल्याने त्यामध्ये ऑक्सिडेशन आणि रासायनिक बदल घडतात. त्यामुळे तेलाचा रंग, वास आणि गुणवत्ता बदलू शकते. जास्त तापमानावर किंवा जास्त वेळ तेल गरम केल्यास काही चुकीची संयुगे तयार होण्याची शक्यता असते.
पंख्याच्या आवाजाशिवाय झोप लागत नाही? जाणून घ्या याच्या मागचं क्रेझी लॉजिक
वारंवार गरम केलेल्या तेलामुळे काय बदल होतात?
तेल पुन्हा पुन्हा तळण्यासाठी वापरल्यास त्यात Total Polar Compounds (TPC) तयार होतात. या संयुगांचे प्रमाण वाढल्यास तेल मानवी सेवनासाठी अयोग्य ठरू शकते. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण (FSSAI) ने तेलातील TPC चे प्रमाण 25% पेक्षा जास्त झाल्यास ते वापरू नये असे सांगितले आहे. वारंवार तळलेल्या तेलाशी उच्च रक्तदाब, रक्तवाहिन्यांचे आजार आणि यकृताच्या समस्यांचा संबंध आढळल्याचे संस्थेच्या मार्गदर्शनात नमूद आहे.
हृदय आणि शरीरावर होऊ शकणारे परिणाम
वारंवार तापवलेल्या तेलात ऑक्सिडेशनमुळे काही हानिकारक घटक तयार होऊ शकतात. अशा तेलाचे सेवन दीर्घकाळ होत राहिल्यास हृदयाच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढू शकते. तेलाची गुणवत्ता खालावल्यामुळे अन्नाची चव आणि वासही बदलतो. पण प्रत्येक वेळी एकदा वापरलेले तेल खाल्ल्याने लगेच आजार होतो, असे समजणे योग्य नाही. तेल किती वेळ तापवले, तापमान किती होते आणि किती वेळा वापरले यावर त्याची गुणवत्ता अवलंबून असते.
तेल पुन्हा वापरण्याऐवजी काय करावे?
शक्य असल्यास तळण्यासाठी ताजे तेल वापरणे चांगले. FSSAI च्या मार्गदर्शनानुसार तेल पुन्हा गरम करणे टाळावे; गरज पडल्यास त्याचा वापर मर्यादित ठेवावा. तेल काळे पडले, घट्ट झाले, फेस येऊ लागला, धूर निघाला किंवा विचित्र वास आला तर ते फेकून द्यावे. वापरलेले तेल गाळून हवाबंद, प्रकाशापासून दूर असलेल्या डब्यात ठेवावे. तेल सिंकमध्ये ओतू नये, कारण त्यामुळे नळ आणि ड्रेनेजमध्ये अडथळे निर्माण होऊ शकतात. घरातील तेलाचा वापर कमी प्रमाणात करणे, तळलेले पदार्थ मर्यादित खाणे आणि तेलाची गुणवत्ता तपासून वापरणे या साध्या सवयी आरोग्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरू शकतात.
Ans: शक्यतो वापरलेले तेल पुन्हा तळण्यासाठी वापरणे टाळावे. वारंवार गरम केल्याने तेलाची गुणवत्ता खालावते आणि अवांछित संयुगे तयार होऊ शकतात.
Ans: तेलाचा रंग काळा किंवा गडद होणे, घट्टपणा वाढणे, फेस येणे, धूर निघणे किंवा विचित्र वास येणे ही तेलाची गुणवत्ता खालावल्याची लक्षणे आहेत
Ans: FSSAI ने तेलातील Total Polar Compounds चे प्रमाण 25% पेक्षा जास्त झाल्यास ते वापरू नये असे सांगितले आहे.
