डिझेलच्या दरातील प्रचंड तफावत:
डॉ. सवरा यांनी निदर्शनास आणून दिले की, मच्छीमार सोसायट्यांना ‘बल्क कन्झ्युमर’ श्रेणीत टाकल्यामुळे त्यांना सुमारे 113 रुपये प्रति लिटर दराने डिझेल घ्यावे लागत आहे. तर दुसरीकडे, बाजारात डिझेलचा किरकोळ (रिटेल) दर अंदाजे 87रुपये प्रति लिटर आहे. दरातील या प्रचंड फरकामुळे लहान आणि पारंपारिक मच्छीमारांच्या उदरनिर्वाहावर अत्यंत प्रतिकूल परिणाम होत आहे.
मच्छीमारांना औद्योगिक ग्राहकांप्रमाणे वागवणे अन्यायकारक
मच्छीमार हे राज्य सरकारच्या निर्धारित डिझेल कोटा प्रणालीअंतर्गत सहकारी संस्थांच्या माध्यमातून डिझेल मिळवतात. IOCL, HPCL, BPCL आणि रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड यांसारख्या तेल कंपन्या त्यांना डिझेलचा पुरवठा करतात. मात्र, या सहकारी संस्थांना मोठ्या औद्योगिक ग्राहकांप्रमाणे ‘बल्क कन्झ्युमर’ मानणे योग्य नाही. या संस्था आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि सामान्य मच्छीमारांचे प्रतिनिधित्व करतात, याकडे डॉ. सवरा यांनी लक्ष वेधले.
‘बल्क कन्झ्युमर’ म्हणजे नेमकं काय ?
‘बल्क कन्झ्युमर’ ही संकल्पना मुळात मोठ्या प्रमाणावर वीज, पाणी किंवा इंधन वापरणाऱ्या उद्योग, कंपन्या किंवा व्यावसायिक घटकांसाठी वापरली जाते. . ‘म्हणजे असा ग्राहक जो एखादं साधन किंवा सेवा मोठ्या प्रमाणात म्हणजे (bulk मध्ये) वापरतो.ज्यांचा वापर सामान्य घरगुती ग्राहकांपेक्षा खूप जास्त असतो, त्यांना ‘बल्क कन्झ्युमर’ म्हणतात. आता ही संकल्पना सध्या मासेमारी करणाऱ्यांना जाचक का ठरत आहे ते जाणून घेऊयात. आखाती देशातील तणावामुळे इंधनावर याचा मोठा परिणाम होत आहे.
मच्छीमारांसाठी ‘बल्क कन्झ्युमर’ जाचक का ठरते?
1. जास्त दर
बल्क कन्झ्युमर म्हणून वर्गीकरण झाल्यावर वीज किंवा इंधनाचे दर जास्त आकारले जातात. मच्छीमार आधीच कमी उत्पन्नात काम करतात, त्यामुळे हा अतिरिक्त खर्च त्यांच्यासाठी मोठा आर्थिक भार ठरतो.
2. पारंपरिक व्यवसायाला धक्का
मच्छीमारी हा पारंपरिक आणि लघुउद्योग स्वरूपाचा व्यवसाय आहे. त्याला उद्योगासारखे मानून नियम लावल्याने त्यांच्या कामावर अनावश्यक बंधने येतात.
3. सबसिडी आणि सवलतींचा अभाव
साधारणपणे लहान व्यावसायिक किंवा शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या सवलती मच्छीमारांना मिळत नाहीत, कारण त्यांना ‘मोठा ग्राहक’ मानलं जातं.
