Women Health News : महिलांच्या हार्मोनल विकाराला नवे नाव; PCOS आता PMOS म्हणून ओळखला जाणार (फोटो सौजन्य: एआय)
तज्ञांच्या मते, ‘पीसीओएस’ हे नाव दिशाभूल करणारे होते. या विकारात अंडाशयात ‘सिस्ट’ तयार होतात, असा गैरसमज दीर्घकाळ राहिला. प्रत्यक्षात हा विकार केवळ अंडाशयांपुरता मर्यादित नसून हार्मोन्स, चयापचय प्रक्रिया, प्रजनन क्षमता, मानसिक आरोग्य आणि शरीरातील इतर अंतःस्रावी ग्रंथींवरही त्याचा परिणाम होतो. त्यामुळे नव्या नावात ‘पॉलीएंडोक्राइन’ आणि ‘मेटाबॉलिक’ या शब्दांचा समावेश करण्यात आला आहे.
या जागतिक प्रक्रियेत भारताचाही महत्त्वपूर्ण सहभाग होता. भारतीय सहाय्यक प्रजनन संस्था (इंडियन सोसायटी फॉर असिस्टेड रिप्रॉडक्शन)च्या अध्यक्षपदाच्या निवडीत असलेल्या डॉ. माधुरी पाटील यांनी सांगितले की, २२ हजारांहून अधिक प्रतिसाद, कार्यशाळा, रुग्णांचे अनुभव आणि ५६ वैद्यकीय व रुग्ण संस्थांच्या सहभागातून या बदलावर एकमत झाले.
त्यांच्या मते, भारतात या विकाराचे प्रमाण १६ ते १८ टक्क्यांदरम्यान असून ‘मेटाबॉलिक’ हा शब्द विशेष महत्त्वाचा आहे. कारण भारतात इन्सुलिन प्रतिकार, लठ्ठपणा आणि चयापचयाशी संबंधित विकारांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर वाढत आहे. किशोरवयीन मुलींमध्येही या विकाराची लक्षणे दिसू शकतात.
या संशोधनातील तज्ञांनी स्पष्ट केले की, मासिक पाळीच्या प्रत्येक चक्रात अंडाशयात अनेक फॉलिकल्स तयार होतात. त्यापैकी एक परिपक्व होऊन अंडोत्सर्जन होते. मात्र या विकारात ही प्रक्रिया अर्धवट थांबते आणि अनेक अपरिपक्व फॉलिकल्स अंडाशयात राहतात.
अल्ट्रासाऊंडमध्ये हे छोटे द्रवयुक्त गोलाकार भाग ‘सिस्ट’सारखे दिसतात. त्यामुळे पूर्वी या विकाराला ‘पॉलिसिस्टिक’ असे नाव देण्यात आले होते. प्रत्यक्षात ते खरे सिस्ट नसल्याचे आता स्पष्ट झाले आहे.
‘पीएमओएस’मुळे अनियमित मासिक पाळी, वंध्यत्व, वजन वाढ, चेहऱ्यावर व शरीरावर अतिरिक्त केस, मुरूम, केस गळणे, चिंता, नैराश्य, गर्भधारणेतील गुंतागुंत, मधुमेह आणि हृदयरोगाचा धोका वाढू शकतो. जगभरातील सुमारे प्रत्येक आठ महिलांपैकी एका महिलेला या विकाराचा सामना करावा लागत असल्याचे तज्ज्ञांनी नमूद केले.
Hantavirus: नक्की कुठून सुरू झाला हंता व्हायरस? किती धोकादायक, या नावामागील काय आहे कहाणी
Ans: महिलांमध्ये आढळणाऱ्या ‘पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम’ (पीसीओएस) या विकाराचे नाव बदलून आता ‘पॉलीएंडोक्राइन मेटाबॉलिक ओव्हेरियन सिंड्रोम’ (पीएमओएस) असे करण्यात आले आहे.
Ans: PCOS या नावामुळे हा आजार अंडाशयातील सिस्ट (गाठी) मुळे होतो असा गैरसमज होता. पण प्रत्यक्षात हा विकार अंडाशायापुरता मर्यादित नसून हार्मोन्स आणि चयापचय प्रक्रियेशी (Metabolism) संबंधित आहे. यामुळे हे नाव बदलण्यात आले आहे.
