१९९२ मधील ७४ व्या घटनादुरुस्तीमुळे महापालिकांना घटनात्मक दर्जा मिळाला. निवडणुका नियमित घेणे, आरक्षण व्यवस्था आणि स्वायत्तता यांना कायदेशीर बळ प्राप्त झाले.
महापालिका संकल्पनेची सुरुवात महाराष्ट्रात शहरी स्वराज्य संस्थांचा पाया ब्रिटिश काळात घातला गेला. १८८८ मध्ये मुंबई महानगरपालिकेची स्थापना झाली आणि त्यानंतर मोठ्या शहरांसाठी महापालिका पद्धत रूढ झाली.
महाराष्ट्रातील एकूण महापालिका सध्या महाराष्ट्रात २९ महापालिका आहेत. प्रमुख महापालिका: मुंबई, पुणे, नागपूर, ठाणे, पिंपरी-चिंचवड, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, सोलापूर, कोल्हापूर, अमरावती, अकोला, लातूर, नांदेड, सांगली-मिरज-कुपवाड इ.
२) महाराष्ट्रातील पहिल्या महापालिका स्वातंत्र्यानंतर महाराष्ट्र राज्य स्थापन झाल्यानंतर (१९६०) नागरी प्रशासन अधिक मजबूत करण्यासाठी अनेक शहरांमध्ये महापालिका स्थापन करण्यात आल्या.
महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम महाराष्ट्रात महापालिका निवडणुका प्रामुख्याने महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम, १९४९ अंतर्गत घेतल्या जातात. या कायद्यानुसार नगरसेवकांची निवड थेट जनतेद्वारे होते.
आज महापौर निवडीची औपचारिक घोषणा होणार
५) राजकीय प्रभाव आणि बदलता कल १९८० नंतर महापालिका निवडणुकांमध्ये पक्षीय राजकारण अधिक ठळक झाले. मुंबई, ठाणे, कल्याण-डोंबिवली – शिवसेना प्रभाव पुणे, पिंपरी-चिंचवड, नागपूर – भाजप प्रभाव काही काळ काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेस यांचे वर्चस्व २००० नंतर महापालिका निवडणुका राज्य व केंद्रातील राजकारणावर प्रभाव टाकणाऱ्या ठरू लागल्या.
