सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
गंगा सप्तमी (वैशाख शुक्ल सप्तमी) हा पवित्र दिवस गंगा नदीचे पृथ्वीवर पुनरागमन किंवा प्रकट दिन म्हणून साजरा केला जातो. पौराणिक कथेनुसार, या दिवशी गंगा नदी ऋषी जाह्नू यांच्या जटांमधून बाहेर पडून पुन्हा प्रवाही झाली होती, म्हणून याला ‘जाह्नवी सप्तमी’ असेही म्हणतात. हा सण पापांचे क्षालन, आध्यात्मिक शुद्धता आणि पूर्वजांना मुक्ती मिळवून देणारा मानला जातो.
सप्तमी तिथीची सुरुवात २२ एप्रिल रोजी रात्री १०:४९ वाजता झाली आहे. या सप्तमी तिथीची समाप्ती २३ एप्रिल रोजी रात्री ०८:४९ वाजता होणार आहे. उदय तिथीनुसार, गंगा सप्तमीचा उत्सव २३ एप्रिल रोजी साजरा केला जाईल.
गंगा सप्तमीच्या दिवशी स्नान करण्यासाठी मुहूर्त (पहाटे): सकाळी ०५:४८ ते सकाळी ०७:२६ पर्यंत राहील.
गंगा पूजन (मध्यान्ह मुहूर्त): सकाळी ११:०१ ते दुपारी ०१:३८ पर्यंत.
गंगा सप्तमीला गंगा नदीत स्नान केल्याने पाप नाहीसे होतात आणि मोक्षाची प्राप्ती होते असे मानले गेले आहे. गंगा स्नानाचे आपले महत्त्व आहेच तरी या दिवशी गंगा स्नान केल्याने सर्व दु:खापासून मुक्ती मिळते. या दिवशी गंगा मंदिरांसह इतर मंदिरात देखील या निमित्ताने पूजा केली जाते. गंगा नदीत स्नान केल्याने मोक्ष प्राप्ती होते. तसेच या दिवशी दान-पुण्याचं विशेष महत्त्व असल्याचे सांगितले गेले आहे.
पापनाशिनी: असे मानले जाते की या दिवशी गंगेत स्नान केल्याने मनुष्याचे सर्व पाप धुतले जातात आणि त्याला मानसिक शांती मिळते.
मोक्ष प्राप्ती: राजा भगीरथाने आपल्या पूर्वजांच्या उद्धारासाठी गंगेला पृथ्वीवर आणले होते. त्यामुळे पितृदोषापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी या दिवशी गंगेचे पूजन करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.
पुनर्जन्म: पौराणिक कथेनुसार, जेंव्हा गंगा नदी जह्नु ऋषींच्या आश्रमातून वाहत असताना त्यांच्या पूजेत व्यत्यय आला, तेव्हा संतापलेल्या ऋषींनी गंगेला पिऊन टाकले. त्यानंतर देवांच्या विनंतीवरून त्यांनी सप्तमीच्या दिवशी गंगेला आपल्या कानातून पुन्हा मुक्त केले, म्हणून या दिवसाला गंगेचा ‘पुनर्जन्म’ मानले जाते.
शक्य असल्यास पवित्र गंगा नदीत स्नान करावे. शक्य नसल्यास घरीच अंघोळीच्या पाण्यात थोडे गंगाजल टाकून स्नान करावे.
गंगेची आरती करावी आणि दीपदान करावे.
आंघोळ झाल्यावर आपण गंगा मैयाच्या मूर्तीची पूजा करू शकता.
या दिवशी भगवान शिव यांची पूजा करणे देखील शुभ मानले जाते.
त्याशिवाय गंगेला आपल्या तपामुळे पृथ्वीवर आणणार्‍या भगीरथाची पूजादेखील करावी.
गंगा पूजनासह दान-पुण्य केल्याने देखील फळ प्राप्ती होते.
तसे, अनेक पौराणिक कथा गंगा नदीशी संबंधित आहेत, जी गंगेचं संपूर्ण अर्थ परिभाषित करते. गंगा नदी हिंदूंच्या श्रद्धेचे स्थान आहे आणि अनेक धर्म ग्रंथांमध्ये गंगेचं महत्त्व बघायला मिळतं.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: गंगा सप्तमी हा पवित्र सण देवी गंगा यांच्या पृथ्वीवरील पुनःप्रकट दिनानिमित्त साजरा केला जातो. याला “गंगा जयंती” असेही म्हणतात.
Ans: या दिवशी गंगा स्नान केल्याने पाप नष्ट होतात आणि आध्यात्मिक शुद्धी मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: हा दिवस अत्यंत पुण्यदायी मानला जातो. या दिवशी केलेले दान, जप आणि पूजा अनेक पटींनी फळ देते.
