मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
वर्षातील सर्व पौर्णिमा तिथींमध्ये शरद पौर्णिमा ही सर्वात शुभ आणि महत्त्वाची मानली जाते. यंदा शरद पौर्णिमेचे व्रत 16 ऑक्टोबर रोजी पाळण्यात येणार असून या दिवशी रात्री चंद्रप्रकाशात खीर तयार केली जाणार आहे. असे मानले जाते की, शरद पौर्णिमेच्या रात्री देवी लक्ष्मी पृथ्वीच्या दर्शनासाठी येते आणि भक्तांना सुखी आणि समृद्ध होण्याचा आशीर्वाद देते. धनप्राप्तीसाठी देवी लक्ष्मीला प्रसन्न करण्यासाठी हा दिवस खूप खास आहे. शरद पौर्णिमेचा उपवास केव्हा पाळला जाईल हे जाणून घेऊया. तसेच उपासनेची पद्धत, शुभ मुहूर्त आणि व्रताचे महत्त्व जाणून घ्या.
शरद पौर्णिमेला आश्विन महिन्यातील पौर्णिमा तिथी म्हणतात आणि वर्षातील सर्व 12 पौर्णिमा तिथींमध्ये तिचे महत्त्व विशेष आहे. असे मानले जाते की, या दिवशी देवी लक्ष्मी प्रकट झाली, म्हणून हा दिवस देवी लक्ष्मीची जयंती म्हणून साजरा केला जातो. यंदा शरद पौर्णिमा बुधवार 16 ऑक्टोबरला आहे. असे म्हटले जाते की, या दिवशी देवी लक्ष्मी खूप आनंदी असते आणि रात्री चंद्रप्रकाशात पृथ्वीला भेटायला येते असा समज आहे.
देवी लक्ष्मीचा त्या भक्तांवर विशेष आशीर्वाद असतो ज्यांना ती उपासना आणि भजन आणि कीर्तन गाताना पाहते. म्हणजे माता लक्ष्मी पाहते की कोण जागे आहे आणि तिची पूजा करत आहे. म्हणून या पौर्णिमेला कोजागिरी पौर्णिमा असेही म्हणतात. या दिवशी चंद्रदेखील त्याच्या 16 टप्प्यांनी पूर्ण होतो आणि अमृताचा वर्षाव करतो. चंद्राच्या किरणांमध्ये ठेवलेल्या खीरचे सेवन केल्याने अनेक रोग दूर होतात आणि देवी लक्ष्मीची कृपाही होते. जाणून घेऊया शरद पौर्णिमेची तिथी, तिच्याशी संबंधित काही खास गोष्टी आणि त्याचे महत्त्व, विधी आणि श्रद्धा जाणून घेऊया.
हेदेखील वाचा- घरात सुख-समृद्धी येण्यासाठी कोणती वास्तू आहे फायदेशीर?
कोजागिरी पौर्णिमा मुहूर्त
हिंदू पंचांगानुसार, अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची पौर्णिमा 16 ऑक्टोबर रोजी रात्री 8:45 वाजता सुरू होईल आणि 17 ऑक्टोबर रोजी संध्याकाळी 4:50 वाजता समाप्त होईल. शरद पौर्णिमेचे व्रत बुधवार 16 ऑक्टोबर रोजी पाळण्यात येणार असून, 16 ऑक्टोबर रोजी रात्री खीरही ठेवली जाणार आहे.
शरद पौर्णिमेच्या दिवशी चंद्रदेवाची पूजा करण्याची परंपरा आहे. या दिवशी संध्याकाळी 5.10 मिनिटांनी चंद्रोदय होईल.
हेदेखील वाचा- मूलांक 7 असणाऱ्या लोकांचा आजचा दिवस कसा असेल ते जाणून घेऊया
कोजागिरी पौर्णिमेचे महत्त्व
शरद पौर्णिमेच्या दिवशी लक्ष्मीची पूजा केली जाते, कारण या दिवशी तिचा जन्म झाला होता. याला कोजागरी पौर्णिमा आणि कौमुदी व्रत असेही म्हणतात. धनप्राप्तीसाठी हा दिवस अत्यंत शुभ मानला जातो. शरद पौर्णिमेच्या दिवशी माता लक्ष्मी पृथ्वीवर येते. लोक श्रद्धेने त्याची पूजा करतात. या दिवशी चंद्र त्याच्या 16 टप्प्यांनी भरलेला असतो आणि त्याच्या किरणांनी अमृताचा वर्षाव होतो. त्यामुळे ती खीर रात्रभर चंद्रप्रकाशात ठेवली जाते आणि दुसऱ्या दिवशी ती देवी लक्ष्मीला अर्पण करून प्रसाद म्हणून खाल्ली जाते.
कोजागिरी पौर्णिमा पूजा पद्धत
सकाळी स्नान केल्यानंतर सर्वप्रथम घरातील मंदिर स्वच्छ करावे. लक्ष्मी आणि भगवान विष्णूची काळजीपूर्वक पूजा करा. यानंतर गाईच्या दुधापासून तांदळाची खीर तयार करून बाजूला ठेवा.
लाकडी स्टूलवर लाल किंवा पिवळे कापड पसरवा आणि त्यावर लक्ष्मी आणि भगवान विष्णूच्या मूर्ती स्थापित करा. तुमची इच्छा असल्यास तुम्ही तांब्याच्या किंवा मातीच्या कलशावर लाल कपडा पसरवून त्यावर लक्ष्मीची सोन्याची मूर्ती स्थापित करू शकता.
देवाच्या मूर्तीसमोर तुपाचा दिवा लावा आणि उदबत्ती दाखवा. यानंतर गंगाजलाने स्नान करून अक्षत व रोळीने तिलक लावावा. तिलक लावल्यानंतर पांढरी मिठाई किंवा खीर अर्पण करावी. लाल किंवा पिवळी फुले अर्पण करा. लक्ष्मीला गुलाबाचे फूल अर्पण केल्याने विशेष फायदा होतो.
संध्याकाळी चंद्र उगवल्यावर आपल्या क्षमतेनुसार 100 मातीचे दिवे किंवा शुद्ध गाईच्या तुपाने दिवे लावा.
यानंतर मातीच्या भांड्यात खीर भरून चाळणीने झाकून चंद्रप्रकाशात ठेवा. रात्रभर जागृत राहून विष्णु सहस्त्रनामाचा जप करा, श्री सुक्ताचे पठण करा, श्रीकृष्णाचा महिमा करा, श्रीकृष्ण मधुराष्टकम् आणि कनकधारा स्तोत्राचे पठण करा. पूजेच्या सुरुवातीला गणपतीची आरती करावी.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी ब्रह्म मुहूर्तावर स्नान करून ती खीर लक्ष्मीला अर्पण करावी. त्यानंतर ती खीर तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांना प्रसाद म्हणून वाटून द्या. असे म्हटले जाते की अशा प्रकारे भगवान विष्णू आणि धनाची देवता यांची पूजा केल्याने सर्व मनोकामना पूर्ण होतात आणि सर्व प्रकारच्या ऋणातून मुक्ती मिळते.
