बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
महाभारत ही केवळ युद्धाची कथा नसून धर्म, नीतिमत्ता, प्रतिष्ठा आणि कर्तव्य यांच्यातील संघर्षाची एक भव्य रचना आहे. या महाकाव्यात असे अनेक क्षण आहेत जेव्हा भगवान श्रीकृष्ण स्वतःही कठीण कोंडीत सापडतात. असाच एक सर्वात भावनिक आणि भयंकर क्षण होता जेव्हा श्रीकृष्णाला आपले व्रत मोडावे लागले आणि रथाचे चाक उचलून शत्रूवर हल्ला करण्यासाठी पुढे जावे लागले. ही घटना फक्त महाभारत युद्धातील एक कथा नसून धर्माचे रक्षण करण्यासाठी कधीकधी नियम मोडावे लागतात हेदेखील दर्शवते.
कुरुक्षेत्राच्या युद्धाला सुरुवात होण्यापूर्वी भगवान श्रीकृष्णाने या पवित्र युद्धात शस्त्रे न उचलण्याची प्रतिज्ञा केली होती. ते फक्त अर्जुनाचे सारथी आणि मार्गदर्शक म्हणून काम करतील. तर दुसरीकडे, कौरवांचे सेनापती भीष्म पितामह होते, ज्यांच्या शौर्यासमोर पांडव सैन्याचा पराभव होत होता.
कुरुक्षेत्र युद्धात भीष्म पितामह यांनी कौरव पक्षाचे सेनापती म्हणून काम केले. त्यांचे शौर्य आणि युद्ध कौशल्य अतुलनीय होते. युद्धभूमीवर दररोज त्यांनी पांडव सैन्याचे मोठे नुकसान केले. अर्जुनही भीष्मांविरुद्ध पूर्ण ताकदीने लढू शकला नाही, कारण भीष्म त्याच्या आजोबांसारखे होते. अर्जुनाचा हा संकोच पाहून श्रीकृष्णाचे मन चिंताग्रस्त झाले.
ज्यावेळी अर्जुन भीष्मांना रोखण्यात अपयशी ठरला आणि पांडव सैन्य कमी होत गेले, त्यावेळी श्रीकृष्णाला जर हीच परिस्थिती राहिली तर धर्म पक्षाचा नाश निश्चित आहे, असे जाणवले. धर्माचे रक्षण करण्यासाठी भगवान श्रीकृष्णाचा क्रोध प्रकट झाला. त्या क्षणी, त्यांना जाणवले की केवळ उपदेश करणे पुरेसे नाही; आता कृती करणे आवश्यक आहे.
युद्धभूमीवर, महाभारताला अमर करणारे दृश्य उलगडले. भगवान श्रीकृष्ण आपला रथ सोडून, स्वार होऊन खाली उतरले, तुटलेले रथाचे चाक उचलले आणि रागाने भरलेले भीष्म पितामहांकडे धावले. हे दृश्य पाहून संपूर्ण युद्धभूमी स्तब्ध झाली. स्वतः भीष्म पितामहांनी तो क्षण आपल्या आयुष्यातील सर्वात पवित्र क्षण मानला.
श्रीकृष्ण रथाचे चाक घेऊन आपल्या दिशेने धावत येताना पाहून भीष्म पितामह अत्यंत आनंदित झाले. त्यांनी धनुष्य खाली ठेवले आणि म्हटले, “आज माझे जीवन सफल झाले. स्वतः भगवान श्रीकृष्ण माझा वध करण्यासाठी आले आहेत.” मात्र अर्जुन धावून आला आणि श्रीकृष्णांचे पाय धरून त्यांना शांत केले.
हे दृश्य पाहून अर्जुन अस्वस्थ झाला. त्याने ताबडतोब कृष्णाचे पाय धरले आणि युद्ध सोडून जाण्याची विनंती केली. अर्जुनाने सर्व शक्तीनिशी युद्ध करण्याची आणि भीष्मांना रोखण्याची प्रतिज्ञा केली. अर्जुनाच्या वचनानंतर, भगवान श्रीकृष्ण शांत झाले आणि आपल्या रथाकडे परतले. म्हणूनच, हा क्षण महाभारतात सर्वात खास मानला जातो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: हा प्रसंग कुरुक्षेत्र युद्धातील आहे, जेव्हा भीष्म पितामहांच्या पराक्रमामुळे पांडव सैन्य संकटात सापडले होते आणि धर्मरक्षणासाठी श्रीकृष्णांनी रथाचे चाक उचलले.
Ans: श्रीकृष्णांनी शस्त्र न उचलण्याची प्रतिज्ञा केली होती. मात्र अर्जुनाचा संकोच आणि अधर्म वाढताना पाहून धर्मरक्षणासाठी नियम मोडणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी मानले.
Ans: हा प्रसंग सांगतो की धर्म सर्वोच्च आहे. धर्माच्या रक्षणासाठी नियम, प्रतिज्ञा किंवा वैयक्तिक संकल्पना मोडाव्या लागल्या तरी ते योग्य ठरते.
