बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
महाभारतातील भीमसेन हा अपार शक्ती, अतुलनीय पराक्रम आणि प्रचंड भूक यासाठी प्रसिद्ध होता. असे म्हटले जाते की, एका वेळच्या जेवणात तो अनेक वीरांइतके अन्न सहज खाऊ शकत असे. पण अशी एक लोककथा सांगितली जाते की, ज्यामध्ये भीमाला कितीही स्वादिष्ट पदार्थ खाऊ घातले तरी समाधान मिळाले नाही; मात्र आई कुंतीच्या हातचे काही लाडू खाताच त्याला समाधानाचा ढेकर आला. या कथेत आईच्या मायेचे आणि अन्नातील भावनेचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.
महायुद्धानंतर एकदा हस्तिनापूरात मोठी मेजवानी आयोजित करण्यात आली. राजस्वयंपाक्यांनी अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट पदार्थ, मिठाया आणि पक्वान्ने तयार केली. भीमाने मनसोक्त जेवण केले. सर्वांना वाटले की आता त्याचे पोट भरले असेल.
पण भीम म्हणाला, “जेवण उत्तम आहे, पण आजही मन भरल्यासारखे वाटत नाही.” हे ऐकून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.
भगवान श्रीकृष्ण भीमाकडे पाहून मंद हसले. त्यांनी कुंतीमातेकडे पाहिले आणि म्हणाले, “माते, तुम्ही स्वतः काही लाडू तयार कराल का?” कुंतीने प्रेमाने होकार दिला. तिने स्नान करून देवपूजा केली, मनोभावे भगवानाचे स्मरण केले आणि शुद्ध तूप, गव्हाचे पीठ, गूळ आणि सुगंधी वेलची घालून साधे पण प्रेमाने ओथंबलेले लाडू तयार केले.
कुंतीने भीमाला स्वतःच्या हाताने एक लाडू दिला. भीमाने तो शांतपणे खाल्ला. दुसरा लाडू खाल्ल्यानंतर त्याच्या तोंडून मोठा समाधानाचा ढेकर आला. भीम हसत म्हणाला, “आई, आता माझे पोटच नाही, मनही भरले” आणि सभेत उपस्थित सर्वजण भावूक झाले.
श्रीकृष्ण म्हणाले, “भीमा, अन्नाची चव केवळ तूप, साखर किंवा मसाल्यांत नसते. अन्नात प्रेम, माया, आशीर्वाद आणि निःस्वार्थ भावना मिसळली असेल, तर ते अमृतासमान होते. आईच्या हातच्या अन्नाला म्हणूनच वेगळे स्थान आहे.” भीमाने आईच्या चरणी मस्तक ठेवले आणि म्हणाला, “माते, तुमच्या हातच्या एका लाडूत जे समाधान आहे, ते राजवाड्यातील शेकडो पदार्थांतही नाही.”
या लोककथेतून आपल्याला काही सुंदर जीवनमूल्ये शिकायला मिळतात. आईच्या हातच्या अन्नात माया आणि आशीर्वाद असतो. अन्नाची खरी गोडी प्रेमात असते.
“कुंतीच्या हातचे लाडू खाताच भीमाला ढेकर आला” ही कथा ऐतिहासिक किंवा महाभारतातील अधिकृत घटना नसून लोकपरंपरेत प्रचलित असलेली एक भावस्पर्शी आख्यायिका आहे. या कथेचा मुख्य संदेश असा आहे की, आईच्या हातच्या अन्नामध्ये केवळ चव नसते, तर तिचे प्रेम, आशीर्वाद आणि वात्सल्य मिसळलेले असते. म्हणूनच भारतीय संस्कृतीत आईच्या हातच्या घासाला अमृतासमान मानले जाते
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नाही. ही कथा महाभारतातील अधिकृत प्रसंग नसून महाराष्ट्रातील लोककथा, कीर्तन आणि प्रवचन परंपरेत प्रचलित आहे.
Ans: आईच्या हातच्या अन्नातील प्रेम आणि वात्सल्याचे महत्त्व सर्वांना समजावे, यासाठी श्रीकृष्णांनी कुंतीला लाडू बनवण्यास सांगितल्याचे या लोककथेत वर्णन आहे.
Ans: आईच्या हातच्या अन्नात प्रेम, माया आणि आशीर्वाद असतो. अन्नाची खरी गोडी भावनेत असते, हा या कथेचा संदेश आहे.
