आधुनिक मानव आणि नामशेष झालेल्या मानवी प्रजातींच्या छेदनबिंदूचा शोध! इंडोनेशियन गुहेत सापडलेल्या शोधाने शास्त्रज्ञ थक्क झाले ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
मानवी उत्क्रांतीच्या इतिहासात एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि रहस्यमयी पान उलगडले आहे. इंडोनेशियातील सुलावेसी बेटावरील लायांग बुलू बेट्टू (Leang Bulu Bettue) या गुहेत झालेल्या ताज्या उत्खननाने जगभरातील शास्त्रज्ञांना चकित केले आहे. या गुहेत आधुनिक मानव आणि त्यांची एक प्राचीन, आता नामशेष झालेली पूर्वज प्रजाती कदाचित एकाच वेळी आणि एकाच छताखाली राहत असावी, असा दावा संशोधकांनी केला आहे. ‘PLOS ONE’ या विज्ञान पत्रिकेत प्रसिद्ध झालेल्या या शोधनिबंधामुळे मानवाच्या स्थलांतराचा आणि अस्तित्वाचा इतिहास पुन्हा लिहिला जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
२०१३ पासून ऑस्ट्रेलियातील ग्रिफिथ युनिव्हर्सिटी आणि इंडोनेशियाच्या पुरातत्व विभागाने या गुहेत उत्खनन सुरू केले होते. २०२३ मध्ये हे उत्खनन तब्बल २६ फूट (८ मीटर) खोलीपर्यंत पूर्ण झाले. या खोलीतील मातीचे आणि दगडांचे थर तब्बल २००,००० वर्षे जुन्या काळातील आहेत. शास्त्रज्ञांच्या मते, प्रत्येक थर म्हणजे मानवी संस्कृतीच्या विकासाचा एक विशिष्ट कालखंड आहे. या गुहेतील सर्वात खोल थरात मानवाच्या एका अशा प्रजातीचे अवशेष सापडले आहेत, ज्यांची ओळख अद्याप पटलेली नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Ranking: ड्रॅगनची कमाल! संपूर्ण जगात जिथे हार्वर्डच होता शिक्षणविश्वाचा निर्विवाद सम्राट, तिथेच चीनने फडकवला विजयध्वज
या उत्खननात संशोधकांना एक मोठी विसंगती आढळली. सुमारे ४०,००० वर्षांपूर्वीच्या थरामध्ये अचानक संस्कृती बदलल्याचे दिसून आले. या थराच्या वर दागिन्यांचे अवशेष, दगडांवरील कोरीव काम, प्रगत दगडी हत्यारे आणि विशिष्ट प्राण्यांच्या हाडांचे अवशेष सापडले. हे सर्व घटक ‘होमो सेपियन्स’ म्हणजेच आधुनिक मानवाच्या उपस्थितीचे संकेत देतात. मात्र, याच थराच्या खाली सापडलेली साधी दगडी हत्यारे ही एका जुन्या मानवी गटाची (Archaic Hominins) ओळख करून देतात. यामुळे या गुहेत आधुनिक मानव येण्यापूर्वीपासूनच दुसरी एक मानवी प्रजाती वास्तव्यास होती, हे सिद्ध झाले आहे.
Who were the earliest inhabitants of Sulawesi? New work from a cave called Leang Bulu Bettue has pushed the record across the arrival of modern people, into the lives of hominins whose ancestors reached the island up to a million years before.https://t.co/5Fr2bytiLS — John Hawks (@johnhawks) January 18, 2026
credit – social media and Twitter
या शोधातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे प्राचीन मानवाच्या थरात मिळालेली माकडांची हाडे. माकड हा अत्यंत चपळ प्राणी असून त्याची शिकार करण्यासाठी विशेष कौशल्य, सांघिक नियोजन आणि बुद्धीची गरज असते. आतापर्यंत असे मानले जात होते की, इतकी बुद्धिमत्ता केवळ आधुनिक मानवातच होती. मात्र, २००,००० वर्षांपूर्वीचा हा गट माकडांची शिकार करत होता, याचा अर्थ ते आपल्या कल्पनेपेक्षा कितीतरी अधिक प्रगत आणि सक्षम होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Human Rights: इस्लामचा रक्षक की भक्षक? ‘मशिदींच्या भिंती बोलू लागल्या, कुराणेही जाळली’; बलुच नेत्याने केला पाकिस्तानचा पर्दाफाश
या गुहेत वास्तव्यास असलेली प्राचीन प्रजाती नक्की कोणती होती, यावर अद्याप प्रश्नचिन्ह आहे. शास्त्रज्ञांच्या मते, हे ‘होमो इरेक्टस’ (Homo erectus) असू शकतात किंवा डॅनिझोव्हन्स (Denisovans) सारखी एखादी अज्ञात प्रजाती असू शकते. सुलावेसी हे बेट आग्नेय आशिया आणि ऑस्ट्रेलियाच्या मध्ये असल्याने, हे स्थलांतर करणाऱ्या मानवी गटांसाठी एक महत्त्वाचे केंद्र होते. या गुहेत दोन मानवी प्रजाती एकमेकांना भेटल्या असाव्यात, असा संशोधकांचा प्रबळ विश्वास आहे.
Ans: ही गुहा इंडोनेशियातील सुलावेसी बेटाच्या दक्षिणेकडील 'मारोस-पांगकेप' (Maros-Pangkep) या भागात आहे.
Ans: या गुहेत आधुनिक मानव आणि त्यांच्या आधीच्या नामशेष झालेल्या प्रजातींच्या अस्तित्वाचे थर एकावर एक सापडले असून, त्यांच्या भेटीचा हा जगातील सर्वात ठोस पुरावा मानला जात आहे.
Ans: २००,००० वर्षांपूर्वीची ही प्राचीन प्रजाती माकडांसारख्या वेगवान प्राण्यांची शिकार करत होती, जे त्यांच्या प्रगत मेंदूचे आणि कौशल्याचे लक्षण आहे.
