शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
Nanaimoteuthis haggarti fossil : डायनासोरच्या युगात कोण होता समुद्राचा खरा राजा? शास्त्रज्ञांना सापडले ६२ फूट लांबीच्या 'क्रॅकेन' ऑक्टोपसचे जीवाश्म ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Kraken octopus dinosaur era : जेव्हा आपण डायनासोरच्या युगाचा विचार करतो, तेव्हा आपल्या डोळ्यांसमोर टी-रेक्स (T-Rex) किंवा समुद्रातील महाकाय मोसासौर (Mosasaur) येतात. परंतु, नुकत्याच समोर आलेल्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या वैज्ञानिक संशोधनाने या सर्व समजुतींना आव्हान दिले आहे. जर्नल ‘सायन्स’ (Science) मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका नवीन अभ्यासानुसार, सुमारे १० कोटी वर्षांपूर्वी (क्रिटेशियस कालखंडात) महासागरांवर केवळ माशांचे किंवा सरपटणाऱ्या प्राण्यांचे राज्य नव्हते, तर त्या काळात ६२ फूट (१९ मीटर) लांब असा ‘क्रॅकेन’ (Kraken) सारखा महाकाय ऑक्टोपस देखील समुद्राचा खरा राजा होता.
होक्काइडो विद्यापीठातील (Hokkaido University) संशोधकांनी या प्राण्याचे अवशेष आणि जीवाश्म यांचा सखोल अभ्यास करून हा धक्कादायक दावा केला आहे. हा शोध जागतिक स्तरावर चर्चेचा विषय ठरला असून, यामुळे पॅलेन्टोलॉजी (Paleontology – जीवाश्मशास्त्र) क्षेत्रात एक मोठी क्रांती झाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mayon Volcano: फिलीपिन्सचा सर्वात सक्रिय ज्वालामुखी पुन्हा जागृत; आकाशात राखेचे साम्राज्य अन् हजारो लोकांचे स्थलांतर, VIDEO VIRAL
या संशोधनाचे नेतृत्व करणारे प्राध्यापक यासुहिरो इबा (Yasuhiro Iba) यांनी सांगितले की, हे महाकाय प्राणी केवळ कल्पनेतील राक्षस किंवा दंतकथांमधील ‘क्रॅकेन’ नव्हते, तर ते प्रत्यक्षात अस्तित्वात होते. शास्त्रज्ञांनी ‘नानाइमोटीथिस हॅगार्टी’ (Nanaimoteuthis haggarti) आणि ‘नानाइमोटीथिस जेलेट्स्की’ (Nanaimoteuthis jeletzkyi) या दोन प्राचीन प्रजातींच्या जीवाश्म झालेल्या चोचींचा (Beaks) अभ्यास केला आहे. या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, या महाकाय ऑक्टोपसची लांबी ६२ फुटांपर्यंत (१८.६ मीटर) असू शकत होती. हा आकार आजच्या कोणत्याही महाकाय जनावरापेक्षा किंवा स्किविडपेक्षा कितीतरी मोठा आहे. प्राचीन काळातील हे प्राणी आकाराने इतके मोठे होते की ते एखाद्या पाच मजली इमारतीएवढे लांब आणि शक्तिशाली असू शकतात. त्यांच्या आठ लांब आणि अत्यंत लवचिक हातांमुळे ते कोणत्याही मोठ्या प्राण्याला सहज पकडून नष्ट करू शकत होते.
“This week, paleontology turned its attention to a creature that seems to belong more to the realm of legend than to the fossil record. Nanaimoteuthis haggarti appears to be one of the largest cephalopods ever described, with estimates reaching up to 19 meters in length. A giant… pic.twitter.com/nviEZiYK9s — Primal Carnage Rex (Indominus) 🇵🇸 (@Indominus_44) May 3, 2026
credit – social media and Twitter
संशोधकांनी जबड्यांच्या झीज आणि तुटलेल्या खुणांचा अभ्यास केला, ज्यावरून हे स्पष्ट होते की, हे प्राणी केवळ लहान मासे खात नव्हते, तर ते अत्यंत आक्रमक शिकारी होते. जबड्यावर आढळलेल्या ओरखडे आणि ओरडण्याच्या खुणा (Extensive wear and tear) यावरून हे सिद्ध होते की, हे ऑक्टोपस कठीण कवचाचे प्राणी, हाडे आणि शेल (Shell) तोडण्यासाठी आपल्या चोचीचा वापर करत असत. हे त्यांचे अन्नसाखळीतील सर्वोच्च स्थान दर्शवते. पूर्वीच्या काळात असे मानले जायचे की अपृष्ठवंशी (Invertebrate) प्राणी हे फक्त भक्ष्याच्या रूपात असायचे. पण या महाकाय ऑक्टोपसने हे सिद्ध केले आहे की ते मोसासौर आणि प्लेसिओसॉर (Plesiosaur) सारख्या महाकाय प्राण्यांशी स्पर्धा करत असत आणि कदाचित त्यांचीही शिकार करत असत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Kailash Mansarovar: लिपुलेख वाद पेटला! नेपाळने कैलास मानसरोवर यात्रा रोखली; बालेन सरकारने भारत आणि चीनला पाठवले ‘असे’ पत्र
या प्राचीन ऑक्टोपसच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास करताना शास्त्रज्ञांना आढळले की त्यांनी स्वतःचे बाह्य सांगाडे (Superficial skeleton) नष्ट करून अत्यंत लवचिक शरीर आणि मजबूत जबडे विकसित केले. यामुळेच त्यांना समुद्राच्या तळाशी राहून मोठे शिकारी बनण्यास मदत झाली. त्यांचे हे वैशिष्ट्य आजच्या ऑक्टोपसमध्येही पाहायला मिळते, जे अत्यंत हुशार आणि चपळ मानले जातात.
Ans: शास्त्रज्ञांच्या मते, हा जीवाश्म सुमारे १० कोटी (100 Million) वर्षांपूर्वीच्या क्रिटेशियस कालखंडातील आहे.
Ans: या प्राण्याची लांबी तब्बल ६२ फूट (सुमारे १८.६ मीटर) एवढी होती, जी एखाद्या पाच मजली इमारतीएवढी आहे.
Ans: हा जीव 'नानाइमोटीथिस हॅगार्टी' (Nanaimoteuthis haggarti) या प्रजातीशी संबंधित आहे.
