रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
परदेशी भाषा शिकून करिअर घडवायचंय? प्रियंका सैतवडेकरने दिला यशाचा मंत्र
जपानी भाषा शिकण्यामागे सुरुवातीला कोणतेही मोठे करिअरचे नियोजन नव्हते. बारावीची परीक्षा संपल्यानंतर त्यांनी आणि त्यांच्या मैत्रिणीने सुट्टीत काहीतरी नवीन शिकण्याचे ठरवले. त्यावेळी परदेशी भाषा शिकण्याची आवड वाढत होती. दोघी एका भाषा प्रशिक्षण संस्थेत गेल्या. तिथे जर्मन आणि जपानी भाषा शिकण्याचे पर्याय उपलब्ध होते. कोणती भाषा निवडायची, याबाबत फारसा विचार न करता दोघींनी वेगवेगळ्या भाषा शिकण्याचा निर्णय घेतला. मैत्रिणीने जर्मन भाषा निवडली, तर प्रियंका यांनी जपानी भाषा शिकण्याचे ठरवले. प्राथमिक अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यानंतर एकमेकींना आपापली भाषा शिकवता येईल, या साध्या विचारातून ही सुरुवात झाली. मात्र, पुढे जपानी भाषेबद्दल त्यांची आवड वाढत गेली. सुरुवातीला विरंगुळा म्हणून सुरू केलेला अभ्यास त्यांच्या आयुष्यात महत्त्वाचा ठरला.
जपानी भाषा अत्यंत अवघड असल्याचा अनेकांचा समज असतो. मात्र, प्रियंका यांच्या मते जपानी भाषेची काही व्याकरणविषयक वैशिष्ट्ये मराठी भाषिकांसाठी उपयुक्त ठरू शकतात. जपानी आणि मराठी भाषेतील वाक्यरचनेत काही प्रमाणात साम्य असल्यामुळे मराठी भाषिकांना जपानी वाक्यांची रचना समजून घेणे तुलनेने सोपे जाऊ शकते. यावेळी त्यांनी उदाहरण देताना ‘वाताशी वा प्रियंका देसु’ म्हणजे ‘मी प्रियंका आहे’, असे सांगितले. त्याचप्रमाणे ‘वाताशी वा सेन्सेई देसु’ म्हणजे ‘मी शिक्षक आहे’, असा अर्थ होतो.
जपानी भाषेत इंग्रजीप्रमाणे ‘a’, ‘an’ आणि ‘the’ यांसारखे articles नसतात. तसेच अनेक नामांमध्ये व्याकरणात्मक लिंगभेद नसतो. या वैशिष्ट्यांमुळे भाषेचा प्राथमिक अभ्यास सोपा वाटू शकतो. मात्र, जपानी भाषेतील लेखनपद्धती, शब्दसंग्रह आणि आदरार्थी भाषेचे नियम शिकण्यासाठी नियमित सराव आवश्यक असतो.
जपानी भाषेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तिच्या तीन प्रमुख लेखनपद्धती. या मुलाखतीत कांजी, हिरागाना आणि काताकाना यांची माहिती दिली. कांजीमध्ये अर्थ दर्शवणाऱ्या चिन्हांचा वापर होतो. हिरागाना ही जपानी शब्द आणि व्याकरणात्मक घटक लिहिण्यासाठी वापरली जाणारी लिपी आहे, तर काताकाना प्रामुख्याने परदेशी भाषांतून आलेले शब्द आणि विदेशी नावे लिहिण्यासाठी वापरली जाते. या तीन लेखनपद्धती सुरुवातीला कठीण वाटू शकतात. मात्र, त्यांचा अभ्यास रंजक असल्याचे प्रियंका यांनी सांगितले.
केवळ भाषा शिकणे एवढ्यापुरते मर्यादित न राहता आपल्या मूळ शिक्षणासोबत एखाद्या परदेशी भाषेचे ज्ञान जोडणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते, असे प्रियंका यांनी स्पष्ट केले. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याने आयटी किंवा अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले असेल आणि त्याला जपानी भाषाही अवगत असेल, तर त्याला जपानी कंपन्यांमध्ये काम करण्याच्या संधी मिळू शकतात.
जपानमध्ये तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, माहिती तंत्रज्ञान, डिजिटल मार्केटिंग आणि ॲनिमेशन यांसारख्या विविध क्षेत्रांत कामाच्या संधी आहेत. तसेच भारतात कार्यरत असलेल्या जपानी कंपन्यांमध्येही भाषा जाणणाऱ्या उमेदवारांना फायदा होऊ शकतो. भाषांतर, कागदपत्रांचे अनुवाद, व्यावसायिक संवाद आणि विविध प्रकल्पांशी संबंधित कामांमध्ये परदेशी भाषेचे ज्ञान उपयुक्त ठरू शकते.
आज अनेक विद्यार्थ्यांना जपानी, जर्मन, कोरियन, फ्रेंच किंवा स्पॅनिश यांपैकी कोणती भाषा शिकावी, असा प्रश्न पडतो. प्रियंका यांच्या मते, परदेशी भाषा निवडताना सर्वप्रथम स्वतःचे शैक्षणिक क्षेत्र, आवड आणि भविष्यातील करिअरचे उद्दिष्ट लक्षात घेतले पाहिजे. आयटी आणि ऑटोमोबाईल क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्यांसाठी जपानी किंवा जर्मन भाषा उपयुक्त ठरू शकते. कोरियन मनोरंजन क्षेत्र, डिजिटल कंटेंट, मालिका आणि भाषांतर यांमध्ये रस असणाऱ्यांसाठी कोरियन भाषा हा पर्याय असू शकतो. त्याचप्रमाणे कला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात रस असणाऱ्या विद्यार्थ्यांना फ्रेंच भाषा शिकण्याचा फायदा होऊ शकतो. मात्र, केवळ एखाद्या भाषेला मागणी आहे म्हणून ती शिकण्याऐवजी आपल्या आवडीनुसार आणि व्यावसायिक गरजेनुसार भाषेची निवड करावी, असा सल्ला त्यांनी दिला.
जपानी भाषेचे ज्ञान तपासण्यासाठी Japanese Language Proficiency Test (JLPT) ही परीक्षा महत्त्वाची मानली जाते. या परीक्षेत पाच स्तर असतात.
– N5 : प्राथमिक स्तर
– N4 : प्राथमिक ज्ञानाचा पुढील स्तर
– N3 : मध्यम स्तर
– N2 : प्रगत स्तर
– N1 : सर्वाधिक प्रगत स्तर
विद्यार्थ्यांनी आपल्या क्षमतेनुसार आणि करिअरच्या उद्दिष्टांनुसार भाषेचा अभ्यास करावा. जपानी भाषा शिकण्यासाठी सातत्य, सराव आणि प्रत्यक्ष भाषेचा वापर आवश्यक असल्याचे प्रियंका यांनी सांगितले.
जपानी ॲनिमे आणि मनोरंजन क्षेत्रामुळे अनेक तरुणांना जपानी भाषा शिकण्याची प्रेरणा मिळते. मात्र, ॲनिमेमधील भाषा आणि प्रत्यक्ष व्यावसायिक जीवनात वापरली जाणारी जपानी भाषा यांमध्ये फरक असल्याचे प्रियंका यांनी स्पष्ट केले. ॲनिमेमध्ये अनेकदा अनौपचारिक शब्द, बोलण्याच्या विशिष्ट शैली आणि संक्षिप्त वाक्यांचा वापर केला जातो. कार्यालयीन कामकाजात मात्र आदरार्थी आणि औपचारिक भाषेला महत्त्व असते. जपानी भाषेत ‘केइगो’ या आदरार्थी भाषाशैलीचा वापर केला जातो. त्यामुळे ॲनिमे पाहून शब्दसंग्रह वाढण्यास मदत होऊ शकते; परंतु व्यावसायिक संवादासाठी प्रमाणित भाषा आणि औपचारिक बोलण्याचा अभ्यासही आवश्यक आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात AI च्या वाढत्या वापरामुळे भाषांतर क्षेत्रात मोठे बदल होत आहेत. पूर्वी एखाद्या कागदपत्राचे भाषांतर करण्यासाठी लागणारा वेळ आता AI साधनांमुळे कमी झाला आहे. प्रियंका यांनी सांगितले की, त्या स्वतःही कामामध्ये AI चा वापर करतात. AI मुळे भाषांतराच्या कामात गती आणि सुविधा मिळत असल्याचे त्यांनी मान्य केले. तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना भाषेचे ज्ञान आणि इतर व्यावसायिक कौशल्ये यांची सांगड घालणे महत्त्वाचे ठरू शकते. केवळ भाषांतरापुरते मर्यादित न राहता आपल्या मूळ क्षेत्रातील कौशल्यांसोबत परदेशी भाषेचे ज्ञान विकसित करण्याचा सल्ला त्यांनी दिला.
कोणतीही परदेशी भाषा शिकताना सातत्य अत्यंत महत्त्वाचे असते. रोजच्या व्यवहारात मराठी, हिंदी किंवा इंग्रजी भाषेचा वापर होत असल्याने त्या भाषा सहज लक्षात राहतात. मात्र, जपानीसारख्या परदेशी भाषेचा नियमित वापर केला नाही, तर शिकलेले शब्द आणि वाक्यरचना विसरण्याची शक्यता असते. त्यामुळे भाषेचा अभ्यास पूर्ण झाल्यानंतरही नियमित वाचन, ऐकणे, संभाषण आणि प्रत्यक्ष कामातून भाषेशी संपर्क ठेवणे आवश्यक असल्याचे प्रियंका यांनी सांगितले.
परदेशी भाषा शिकण्यासाठी संबंधित देशात जाणे आवश्यक नाही. भारतात राहूनही त्या भाषेच्या मदतीने करिअरच्या संधी शोधता येतात. तसेच परदेशातील कंपन्यांसोबत काम करण्याचे पर्यायही उपलब्ध होऊ शकतात. आपल्या शिक्षणाला, कौशल्यांना आणि आवडीला पूरक अशी भाषा निवडल्यास करिअरच्या नव्या वाटा खुल्या होऊ शकतात, असा संदेश प्रियंका सैतवडेकर यांनी ‘नवदुर्गा’ पॉडकास्टमधून दिला.
बारावीच्या सुट्टीत सहज म्हणून घेतलेला एक निर्णय पुढे आयुष्याला वेगळी दिशा देऊ शकतो, हे त्यांच्या प्रवासातून अधोरेखित होते.
