अजित पवार यांच्या विमान अपघातातील निधनामुळे शरद पवार यांना मोठा धक्का बसला आहे (फोटो -सोशल मीडिया)
अलिकडेच बारामतीमध्ये एक जाहीर सभा सुरू होती. महाराष्ट्रातील २९ महानगरपालिकांसाठी प्रचार जोरात सुरू होता. प्रचाराचे शेवटचे १-२ दिवस शिल्लक होते. पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड वाचवण्यासाठी शेवटची लढाई लढणारे अजित पवार यांनी अचानक सभेत गंभीर स्वर घेतला. कार्यकर्त्यांना उद्देशून ते म्हणाले, “हे राजकारण खूपच विचित्र झाले आहे.
काही काम करा, चांगले जगा… तुमच्या मुलांना चांगले शिक्षण द्या आणि सर्व प्रकारच्या व्यसनांपासून दूर राहा.” त्यांचे शब्द त्यांच्या समर्थकांच्या कुटुंबातील वृद्ध व्यक्तीच्या शहाणपणासारखे होते. शेवटी, अजित पवारांनी हे कौशल्य त्यांचे राजकीय गुरू आणि काका शरद पवार यांच्याकडून शिकले होते. आता अजित पवार गेल्यानंतर, प्रत्येक कार्यकर्ता हे शब्द आठवत होता, त्यांना वाटले तरी होते का की त्यांचा अंत जवळ आला आहे?
सर्वांसाठी हा मोठा भावनिक धक्का
बुधवारी सकाळी, उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे विमान कोसळल्याचे आणि त्यांच्यासह पाच जण गंभीर जखमी झाल्याचे कळताच महाराष्ट्राला मोठा भावनिक धक्का बसला. अगदी काही क्षणातच, कोणालाही वाचवता आले नाही अशी बातमी आली. तथापि, ज्ञात असो वा अज्ञात, मृत्यूवर शोक करणे महाराष्ट्रीयन स्वभावाचे आहे.
पण जेव्हा महाराष्ट्राचे लाडके दादा अजित पवार यांच्या अकाली निधनाची बातमी आली तेव्हा सर्वांना आश्चर्यांचा मोठा धक्काच बसला. गेल्या साडेचार दशकांपासून महाराष्ट्राच्या जनतेवर आपली छाप सोडणारे अजित पवार स्वतः, त्यांचे काका, थोरले पवार यांचा हात धरून, आता त्यांचे समर्थक, त्यांना ओळखणारे आणि ज्यांना माहित नाही त्यांनाही हाच प्रश्न विचारत आहेत: “दादा, निघून जाण्याची घाई काय होती?”
हे देखील वाचा : अलविदा दादा…’ अखेर घड्याळाचा काटा थांबला! अजित पवार अनंतात विलीन
आरएसएस मुख्यालयात कधीही नतमस्तक झाले नाही
२०१४ पासून महाराष्ट्र आणि राष्ट्रीय राजकारणात बरेच काही बदलले आहे. असे नाही की यापूर्वी सूडाच्या राजकारणाचा काळ नव्हता, परंतु गेल्या ११ वर्षांत विरोधी पक्षमुक्त राष्ट्र आणि महाराष्ट्राचा अजेंडा अशा प्रकारे राबवला जात आहे की जो यापूर्वी कधीही पाहिला नव्हता. महाराष्ट्रही त्याला अपवाद नव्हता. २०१४ मध्ये भाजपने स्वतःच्या बळावर विधानसभेत १२३ जागा जिंकण्याची ही पहिलीच वेळ होती.
फडणवीस सरकार स्थापन झाल्यानंतर, शरद पवारांचा राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष त्यांना बाहेरून पाठिंबा देण्यास तयार होता, परंतु भाजपने त्यांचा जुना मित्रपक्ष उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेसोबत हातमिळवणी केली. त्यांच्या काकांप्रमाणेच, सत्तेत असताना नेहमीच जनतेची सेवा करण्याचा प्रयत्न करणारे धाकटे पवार कोणत्याही परिस्थितीत सत्तेपासून दूर राहण्यास तयार नव्हते. त्यांच्या राजकीय शत्रूंनी असा दावाही केला की ते सिंचन घोटाळा आणि इतर तत्सम घोटाळ्यांपासून वाचण्यासाठी भाजपमध्ये सामील होण्यास उत्सुक होते. सत्य कधीच उघड होणार नाही.
तथापि, २०१७ मध्ये आणि नंतर फडणवीसांसोबत ८४ तासांचे सरकार स्थापन करणाऱ्या अजितने भाजपमध्ये सामील होण्याचा अनेक वेळा प्रयत्न केला. उद्धव ठाकरे यांच्यामुळे महाविकास आघाडीची स्थापना झाली तेव्हा ते पुन्हा उपमुख्यमंत्री झाले. २०२२ मध्ये ऑपरेशन लोटसनंतर, अजित पवार अस्वस्थ झाले आणि उघडपणे बंड करून महायुतीत सामील झाले. ते भाजपसोबत सत्तेत सहभागी झाले असले तरी, त्यांनी कधीही त्यांच्या तत्वांशी तडजोड केली नाही.
जेव्हा एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेपासून वेगळे होऊन बंड केले तेव्हा त्यांच्या बंडामागे ईडी आणि सीबीआयची भीती कारणीभूत असल्याचे सांगण्यात आले. शिंदे स्वतःला बाळासाहेब ठाकरे यांचे वारसदार मानू लागले होते, परंतु स्वतःच्या अटींनुसार जगल्याने त्यांना मिळालेला दर्जा त्यांनी गमावला. अनेक भाजप नेत्यांप्रमाणे, शिंदे यांनीही राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (आरएसएस) जवळचे आणि एक खरे हिंदुत्ववादी नेते अशी प्रतिमा निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला. जेव्हा जेव्हा महाराष्ट्र विधिमंडळ हिवाळी अधिवेशनासाठी नागपूरमध्ये भेटते तेव्हा संपूर्ण सरकार कोणत्याही दिवशी आरएसएसच्या मुख्यालयात जाऊन श्रद्धांजली वाहते. अजित पवार यांनी असे कधीही केले नाही. त्यांनी नेहमीच असे म्हटले होते की ज्या लोकांनी त्यांना निवडून दिले त्यांनी काम करत राहिले पाहिजे आणि जनता पक्षांना, सरकारांना आणि विकासासाठी काम करणाऱ्या नेत्यांना पाठिंबा देते.
मनाने निर्दोष अन् कडक स्वभाव
अजित पवारांचे व्यक्तिमत्व अतिशय वेगळे होते. त्यांच्या काकांप्रमाणेच त्यांना दिवसाचे १८ तास काम करण्याची सवय होती. मनाने निर्दोष, पण कडक स्वभावाचेही ते होते. त्यांना कोणताही राजकीय ढोंग माहित नव्हते. योग्य वेळी लक्ष्य गाठणे हा त्यांचा स्वभाव होता. राजकारणात ते सहसा शत्रू बनवत नसले तरी, त्यांचा निपटारा करण्यात ते नेहमीच तत्पर असत.
अनंतराव पवार यांचे पुत्र असूनही, अर्ध्या जगाने त्यांच्यात शरद पवारांची सावली पाहिली. बहुतेक राजघराण्यांप्रमाणेच, पवार घराण्यालाही राजकीय वारसा कसा वाटायचा यावर पवार कुटुंबात महाभारत घडले. २०१४ नंतरच्या राजकारणात, अजित पवार यांना “सत्तेत राहा किंवा तुरुंगात राहा” या घोषणेचा सर्वाधिक फायदा झाला.
२०२४ मध्ये महायुती सरकारमध्ये भाजपच्या त्सुनामीचाही त्यांना फायदा झाला. विधानसभा निवडणुकीत काकांचा पराभव केल्यानंतर, बारामती आणि पवार कुटुंबात अंतर येऊ लागले. महाराष्ट्र नगरपालिका निवडणुका जाहीर झाल्या, ज्यामुळे काका-पुतण्यांना एकत्र यावे लागले. कौटुंबिक अंतर कमी झाले आणि मतभेदाचा बर्फ वितळला. मोठ्या पवारांनी रस्त्यावरील निवडणूक लढवणे अयोग्य होते, म्हणून त्यांची बहीण सुप्रिया सुळे आणि पुतण्या रोहित पवार यांनी भाजपला निवडणूक लढवणाऱ्या अजित पवारांना पाठिंबा दिला.
हे देखील वाचा: रनवे दिसला नाही, म्हणून पायलटने….तांत्रिक बिघाड नव्हता – कंपनीचा खुलासा
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड या त्यांच्या स्वतःच्या बालेकिल्ल्यात, ज्यांचे शहरीकरण महाराष्ट्रातील इतर शहरांच्या विकासाचे उदाहरण म्हणून दिले जाते, अजित पवार पराभूत झाले. ही निवडणूक त्यांच्या जीवनातील शेवटची ठरली. कारण ते फक्त पराभूत झाले नाही तर वाईटरित्या पराभूत झाले. भाजपमध्ये सामील झाल्यानंतरही, त्यांना हे सत्य कळले होते की येथे फक्त नदी आणि समुद्राचा कायदा लागू होतो. प्रत्येक नदीला समुद्रात विलीन व्हावे लागते. महापालिका निवडणुकीत झालेल्या दारुण पराभवानंतर दुसऱ्याच दिवशी ते त्यांच्या काकांच्या घरी पोहोचले. विजय किंवा पराभवानंतर शरद पवार हे नेहमीच त्यांच्या विश्वासाचे ठिकाण होते. त्यांच्या काकांनी त्यांना धीर दिला आणि घोषणा केली की ते जिल्हा परिषद निवडणूक एकत्र लढतील.
हे देखील निश्चित करण्यात आले की घड्याळ, ज्या निवडणूक चिन्हासाठी सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत लढाई लढली गेली होती, ते तुतारीसोबत आलटून पालटून वापरले जाईल. आता, फक्त शेवटची भिंत पडायची राहिली आहे. ती भिंत जिल्हा परिषद निवडणुकीनंतर पडली असती. कदाचित अजित पवार लवकरच महाविकास आघाडीत सामील होतील हे शिवसेनेचे प्रवक्ते संजय राऊत यांचे शब्द खरे ठरले असते.
मात्र नियतीच्या मनात वेगळेच नियोजन होते. कदाचित अजित पवारांनी आधीच आपल्या काकांना पटवून दिले असेल की ते त्यांच्या वृद्धापकाळात त्यांचा आधार असतील. सर्व काही एका व्यक्तीच्या नियंत्रणात नसते. आता पुन्हा एकदा सर्व काही शरद पवारांच्या खांद्यावर असेल. अजितच्या पार्थिवापासून ते राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांच्या भविष्यापर्यंत. अजितदादांना जाण्याची इतकी घाई का होती याचे उत्तर शोधणे कठीण आहे?
लेख : संजय तिवारी
याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे
