रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
शारीरिक शिक्षणामुळे विद्यार्थी होणार धष्टपुष्ट (फोटो- istockphoto)
पुस्तकात मूलभूत हालचाली, विविध व्यायाम, कवायत संचलन, शर्यती, लघुखेळ, पूरक खेळ, योगाभ्यास आणि सूर्यनमस्कार यांचा समावेश आहे. ए.बी.सी. ड्रिल्स, दिशाभिमुखता सराव आणि ॲथलेटिक्सची पूर्वतयारी यांसारख्या उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांची शारीरिक क्षमता, समन्वय, ताकद आणि लवचिकता विकसित होण्यास मदत होणार आहे. फुगडी, झिम्मा, एरोबिक्स आणि डान्सरसाईजसारख्या उपक्रमांमुळे व्यायाम अधिक आनंददायी करण्यात आला आहे.
विद्यार्थ्यांना चांगला आणि वाईट स्पर्श ओळखणे, आत्मविश्वासाने ‘नको’ म्हणणे, धोकादायक परिस्थितीतून स्वतःची सुटका करणे आणि विश्वासू व्यक्तीला माहिती देणे याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले आहे. विशेषतः मुलींच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने स्वसंरक्षणाच्या प्राथमिक बाबींचा समावेश करण्यात आला आहे. या मुळे विद्यार्थी सर्तक होणार आहेत.
निरामयता विभागात संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, योग, पुरेशी विश्रांती, झोप, वैयक्तिक स्वच्छता आणि वाईट सवयींपासून दूर राहण्याचे महत्त्व स्पष्ट करण्यात आले आहे. क्रीडांगणाची स्वच्छता, योग्य पोशाख, क्रीडासाहित्याची निगा आणि प्रथमोपचार याबाबतही विद्यार्थ्यांना शिकण्यास मिळणार आहे.
आत्मपरीक्षणाची सवय विकसित होणार
इयत्ता चौथी शारीरिक शिक्षण व निरायमयता या पुस्तकातील स्वयंमूल्यमापन विभागाद्वारे विद्यार्थी स्वतःची उंची, वजन, शारीरिक क्षमता आणि विविध कौशल्यांची नोंद ठेवू शकणार आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मपरीक्षणाची सवय विकसित होण्यास मदत होणार आहे.
चित्रांमधून व्यायामाचे धडे
‘शारीरिक शिक्षण व निरामयता’ या पाठ्यपुस्तकात कृतीयुक्त चित्रांच्या माध्यमातून विविध व्यायाम, खेळ, गतिरोध मालिका, मानवी मनोरे आणि हालचालींचे टप्पेवार मार्गदर्शन करण्यात आले आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना कृती सहज समजून अचूकपणे सराव करता येणार असून शारीरिक कौशल्यांचा विकास होण्यास मदत होणार आहे. त्यातून विद्यार्थी चांगल्या प्रकारे शिकणार आहेत.
विद्यार्थ्यांसाठी सूचना
– नियमित व्यायाम व सूर्यनमस्कार करावेत.
– स्वच्छता, संतुलित आहार आणि पुरेशी झोप यांना प्राधान्य द्यावे.
– चांगला व वाईट स्पर्श ओळखून सुरक्षिततेची काळजी घ्यावी.
– स्वयंमूल्यमापन करून शारीरिक प्रगतीची नोंद ठेवावी.
-योगाभ्यास मध्ये यम, नियम, आसन, प्राणायम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधी याचे पालन करणे
-क्रीडांगणविषयक सवयी आणि स्वच्छता आणि खेळासाठी योग्य पोषाख गरजेचे आहे.
Merchant Navy Career: दहावी-बारावीनंतर कसा कराल प्रवेश? जाणून घ्या पात्रता, अभ्यासक्रम आणि संधी
शिक्षकांसाठी मार्गदर्शक सूचना
– शारीरिक शिक्षणाचा तास इतर विषयांसाठी वापरू नये.
– विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य द्यावे.
– विशेष गरजा असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र नियोजन करावे.
– मैदान, साहित्य आणि प्रथमोपचाराची व्यवस्था उपलब्ध ठेवावी.
– विद्यार्थ्यांच्या सहभाग, शिस्त आणि क्रीडावृत्तीचे सातत्याने मूल्यमापन करावे.
-मुलाचे ज्ञान व आकलन तपासण्यासाठी इतर साधनांचा वापर करावा जसे अभिलेख व स्वयंमूल्यमापन
