गुरुवार, 27 ऑगस्ट 2026
Nepal Flood: नेपाळमध्ये भयानक जलप्रलय; भोटेकोशी नदीला अचानक आलेला पूर ४७ गावांमध्ये शिरला, १६२ जणांचा मृत्यू, १३३ भारतीय बेपत्ता
नेपाळमधील (Nepal) पर्वतीय भागात एकाच वेळी ओढवलेल्या नैसर्गिक आपत्तीने संपूर्ण देशात प्रचंड हाहाकार माजवला आहे. तिबेटच्या सीमेला लागून असलेल्या रसुवा जिल्ह्यात भोटेकोशी नदीला अचानक आलेल्या विनाशकारी पुरामुळे हाहाकार उडाला असून आतापर्यंत १६२ हून अधिक नागरिकांचे मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत. पुराचा हा प्रचंड दणका इतका अचानक आणि भीषण होता की लोकांना आपापल्या घरातून बाहेर पडण्याची किंवा सुरक्षित ठिकाणी पळून जाण्याची कोणतीही संधी मिळाली नाही. ‘द काठमांडू पोस्ट’ आणि स्थानिक प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, स्थानिक रहिवासी, सुरक्षा कर्मचारी, व्यापारी आणि परदेशी पर्यटकांसह सुमारे ४०० नागरिक अद्याप बेपत्ता आहेत. या दुर्दैवी घटनेने अलिकडच्या काही वर्षांतील नेपाळमधील सर्वात भीषण आपत्तीचे रूप धारण केले आहे.
भूगर्भशास्त्रज्ञ आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या महाप्रलयाची सुरुवात तिबेटच्या सीमेवरील उंच पर्वतरांगांमध्ये झाली. बुधवारी सकाळी या भागात ५.२ तीव्रतेचा भूकंपाचा धक्का बसल्याचे आणि त्यानंतर मोठा हिमस्खलनाचा (Ice-rock avalanche) उद्रेक झाल्याचे सांगण्यात येत आहे. हिमस्खलनामुळे तिबेटमधील एका मोठ्या हिमनदीचा बर्फाचा आणि चिखलाचा मोठा खडक लाहेंदे नदीच्या पात्रात कोसळला. यामुळे नदीचा नैसर्गिक प्रवाह तात्पुरता अडवला गेला आणि पाण्याचा मोठा कृत्रिम तलाव तयार झाला. थोड्याच वेळात हा नैसर्गिक बंधारा फुटल्यामुळे लाखो क्यूसेक पाणी प्रचंड वेगाने खालील भागात असलेल्या भोटेकोशी नदीत शिरले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Geopolitics: जगात मोठ्या घडामोडींचे संकेत; महासत्तांमध्ये गुप्त वाटाघाटी, भारतासह ‘या’ देशांचे दिग्गज मंत्री विदेश दौऱ्यावर
रसुवा येथील मुख्य सीमाशुल्क अधिकारी राजेंद्र ढुंगाना यांनी या भीषण प्रसंगाचे वर्णन करताना सांगितले की, “सुरुवातीला आम्हांला जमिनीखाली मोठे हादरे जाणवले, त्यामुळे तो सामान्य भूकंप असावा असे आम्हाला वाटले. परंतु, काही क्षणांतच डोंगराच्या वरच्या बाजूने प्रचंड धुराच्या ढगासारखी दिसणारी पाण्याची १०० मीटर उंच भिंत तिमुरे बाजाराकडे धावून आली. समुद्राच्या महाकाय लाटेसारखे पाणी एकाच वेळी बाजारात पसरले आणि सर्वकाही उद्ध्वस्त करून निघून गेले.” या जलप्रलयात सीमाशुल्क तपासणी नाक्याजवळ उभ्या असलेल्या ३०० हून अधिक कार, ट्रक आणि कंटेनर पात्रात कागदाच्या होड्यांसारखे वाहून गेले.
या दुर्घटनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ज्या भागात पूर आला, तेथे स्थानिक पातळीवर अजिबात पाऊस पडत नव्हता. लख्ख ऊन पडलेले असताना आणि नागरिक आपापल्या दैनंदिन कामात व्यस्त असताना अचानक आलेल्या या पुरामुळे कोणालाही कसलाही संशय आला नाही. त्यामुळे रसुवागढी, स्याफ्रुबेसी आणि तिमुरे यांसारख्या व्यापारी व निवासी भागांत मोठे नुकसान झाले. पुराचा हा प्रचंड वेग स्याफ्रुबेसी नदीपासून खालील भागात जसजसा पुढे सरकला, तसतसे नदीकाठावरील हजारो घरे, व्यावसायिक इमारती, जनावरे आणि हजारो लोक पात्रात ओढले गेले.
पुराच्या या तांडवात तिबेटमार्गे पवित्र कैलास मानसरोवर यात्रेसाठी निघालेल्या हजारो भाविकांपैकी अनेक जण अडकले आहेत. आतापर्यंत उपलब्ध झालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, या पुरात अडकलेल्या किंवा बेपत्ता झालेल्यांमध्ये तब्बल १३३ भारतीय नागरिकांचा समावेश आहे. याशिवाय मलेशिया, ब्रिटन आणि अमेरिकेचे अनेक पर्यटक रसुवा जिल्ह्यातील हॉटेल्स आणि ट्रेकिंग ट्रॅकवरून बेपत्ता झाले आहेत. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आणि नेपाळमधील भारतीय दूतावास सातत्याने स्थानिक प्रशासनाच्या संपर्कात असून, अडकलेल्या भारतीयांना वाचवण्यासाठी आणि शोध घेण्यासाठी विशेष शोधमोहीम राबवली जात आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Flood: नेपाळमध्ये निसर्गाचा कोप! भोटेकोशी नदीला महापूर; 1000 लोक गेले वाहून; 30 पोलीस बेपत्ता; भयानक VIDEO VIRAL
दुसरीकडे, भोटेकोशी नदीचा हा प्रचंड प्रवाह पुढे त्रिशूली आणि गंडक (नारायणी) नदीला जाऊन मिळतो. त्यामुळे हा पाण्याचा लोट भारताच्या दिशेने सरकत असल्याने खबरदारीचा उपाय म्हणून बिहार आणि उत्तर प्रदेश या दोन्ही राज्यांच्या सीमावर्ती जिल्ह्यांमध्ये ‘हाय अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे. राष्ट्रीय आपत्ती निवारण दलाच्या (NDRF) अनेक तुकड्या बिहारमधील पूर्व आणि पश्चिम चंपारण जिल्ह्यांत तैनात करण्यात आल्या आहेत. भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नेपाळच्या पंतप्रधानांशी फोनवरून चर्चा करून या कठीण प्रसंगात नेपाळला सर्व प्रकारची मानवी व वैद्यकीय मदत पुरवण्याचे आश्वासन दिले आहे.
नेपाळच्या ऊर्जा मंत्रालयाने दिलेल्या प्राथमिक अहवालानुसार, या जलप्रलयामुळे देशातील नऊ प्रमुख जलविद्युत प्रकल्पांना भीषण फटका बसला आहे. यामध्ये १११ मेगावॉटचा रसुवागढी, ७८ मेगावॉटचा संजेन खोला आणि ६० मेगावॉटचा अप्पर त्रिशूली ३-ए या प्रकल्पांचा समावेश आहे. या प्रकल्पांच्या निर्मितीस्थळी काम करणारे अनेक स्थानिक व परदेशी अभियंते आणि मजूर पाण्यात वाहून गेल्याची माहिती समोर येत आहे. या पुरामुळे नेपाळच्या एकूण वीज निर्मिती क्षमतेपैकी सुमारे ४३० मेगावॉट वीज पुरवठा तात्काळ ठप्प झाला आहे.
याशिवाय रसुवा आणि नुवाकोट जिल्ह्यांना उर्वरित देशाशी जोडणारे सुमारे १९ पक्के मोटारयोग्य पूल पूर्णपणे वाहून गेले आहेत. नेपाळ-चीन आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा कणा मानला जाणारा ४० किलोमीटरचा मुख्य महामार्ग ठिकठिकाणी खचल्यामुळे दोन्ही देशांमधील भूमार्ग वाहतूक आणि व्यापार पूर्णपणे ठप्प झाला आहे. अनेक व्यावसायिक बँकांच्या स्थानिक शाखा, सरकारी कार्यालये आणि पर्यटन केंद्रे पुराच्या चिखलाखाली गाडली गेली आहेत.
आपत्तीची तीव्रता पाहता नेपाळ सरकारने संपूर्ण बाधित भागात आपत्कालीन परिस्थिती घोषित केली आहे. नेपाळ आर्मी, सशस्त्र पोलीस दल आणि नेपाळ पोलिसांच्या तुकड्यांना तात्काळ रसुवा जिल्ह्यात तैनात करण्यात आले आहे. मदत व बचावकार्यासाठी १४ हून अधिक हेलिकॉप्टर तैनात करण्यात आले आहेत. मात्र, खराब हवामान, डोंगराळ भागात कोसळणाऱ्या दरडी आणि तुटलेले रस्ते यामुळे बचाव पथकांना दुर्गम भागात पोहोचण्यात मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
स्थानिक प्रशासनाच्या मते, पुराचा जोर कमी झाल्यानंतर चिखल आणि ढिगाऱ्याखालून आणखी मृतदेह बाहेर काढले जात आहेत, त्यामुळे मृतांचा एकूण आकडा दुप्पट होण्याची तीव्र भीती व्यक्त केली जात आहे. तात्पुरत्या निवाऱ्यासाठी नेपाळ रेडक्रॉस आणि इतर आंतरराष्ट्रीय स्वयंसेवी संस्थांकडून अन्न, औषधे, तंबू आणि पिण्याचे पाणी बाधित नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
