Stanford University: जनरेटिव्ह एआयने बदलले चित्र; ओपनएआय ते गुगल डीपमाइंडवर अब्जावधींची गुंतवणूक (photo-social media)
Stanford University: गेल्या पाच वर्षांत आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआय) जागतिक अर्थव्यवस्थेतील सर्वांत वेगाने वाढणारे क्षेत्र म्हणून उदयास आले आहे. स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाच्या एआय इंडेक्स रिपोर्ट २०२५ आणि सीबी इनसाइट्सच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, २०२० ते २०२४ दरम्यान एआयमधील जागतिक खासगी आणि सरकारी गुंतवणूक जवळजवळ ४८०% ने वाढली आहे, जी ३३५ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचली आहे. अमेरिका आणि चीन हे सर्वात मोठे गुंतवणूकदार राहिले आहेत, तर भारत, यूके, जर्मनी आणि फ्रान्ससारखे देश वेगाने त्यांची उपस्थिती मजबूत करत आहेत.
स्टॅनफोर्ड एआय इंडेक्सनुसार, २०२० मध्ये जागतिक एआय गुंतवणूक अंदाजे ५८ अब्ज डॉलर होती, जी २०२४ च्या अखेरीस वाढून अंदाजे ३३५ अब्ज डॉलर झाली. यामध्ये खासगी इक्विटी, व्हेंचर कॅपिटल, कॉर्पोरेट आर अॅण्ड डी आणि सरकारी निधीचा समावेश आहे. २०२३ आणि २०२४ मध्ये गुंतवणुकीत झपाट्याने वाढ झाली, विशेषतः जनरेटिव्ह एआयच्या उदयानंतर, ओपनएआय, अँथ्रोपिक, गुगल डीपमाइंड आणि मायक्रोसॉफ्ट सारख्या कंपन्यांमध्ये अब्जावधी डॉलर्स ओतले गेले. सीबी इनसाइट्स आणि पिचबुकनुसार, जनरेटिव्ह एआय स्टार्टअप्सना २०२४ मध्ये जागतिक स्तरावर ७० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त निधी मिळाला, जो २०२० मध्ये एकूण एआय निधीपेक्षा जास्त आहे.
अहवालानुसार, जागतिक एआय गुंतवणुकीत अमेरिकेचा वाटा सुमारे ५५% होता. मायक्रोसॉफ्ट, गुगल, अमेझॉन आणि एनव्हीडिया सारख्या कंपन्यांनी केलेल्या मोठ्या प्रमाणात संशोधन आणि विकास खर्चामुळे अमेरिकेची आघाडी आणखी मजबूत झाली. चीन अंदाजे २०% सह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. गुंतवणुकीच्या बाबतीत भारत तिसऱ्या क्रमांकावर सर्वात वेगाने वाढणारी बाजारपेठ म्हणून उदयास आला. यूएनसीटीएडी आणि पीचबुकनुसार, २०२० ते २०२४ दरम्यान भारतातील एआय गुंतवणुकीत ६००% वाढ झाली आहे.
स्टॅनफोर्ड एआय इंडेक्स 2025 नुसार, एकूण नवीन गुंतवणुकीपैकी अंदाजे 40% गुंतवणूक जनरेटिव्ह एआय मध्ये गुंतलेल्या कंपन्यांकडे गेली. चॅटबॉट्स, इमेज आणि व्हिडिओ जनरेशन, हेल्थकेअर एआय आणि ऑटोमेशन टूल्सने सर्वाधिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधले. ओपनएआय आणि अमेझॉनमध्ये मायक्रोसॉफ्टची 1 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणूक आणि गुगलच्या क्लाउड आधारित एआय धोरणे ही या ट्रेंडची प्रमुख उदाहरणे आहेत.
यूएनसीटीएडी अहवालानुसार, एआय गुंतवणूक आता फक्त एक तांत्रिक स्पर्धा राहिलेली नाही, तर ती आर्थिक आणि धोरणात्मक ताकदीचे सूचक देखील बनली आहे. अमेरिका आणि चीन भविष्यातील उत्पादकता, लष्करी क्षमता आणि जागतिक प्रभावासाठी ते महत्त्वाचे मानतात, तर भारत आणि युरोप डिजिटल अर्थव्यवस्था आणि रोजगार निर्मितीसाठी एक साधन म्हणून त्याचा प्रचार करत आहेत. तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की जर सध्याची गती अशीच राहिली तर २०३० पर्यंत जागतिक एआय बाजारपेठ जवळपास १ ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते.
