भारतीय रिअल इस्टेटचा 'सुवर्णकाळ'! २०२५ मध्ये विक्रमी वाढ
मागील वर्षाचा आढावा घेताना, नरेडको महाराष्ट्रचे अध्यक्ष श्री. प्रशांत शर्मा म्हणाले, “2025 हे भारताच्या रिअल इस्टेट क्षेत्रासाठी मौल्यवान ठरले. या काळात महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक सुधारणा, विविध मालमत्ता वर्गांतील मजबूत मागणी आणि शाश्वत नागरीकरणावर नव्याने भर देण्यात आला. या क्षेत्राने केवळ लवचिकता दाखवली नाही, तर अधिक पारदर्शक, तंत्रज्ञान-सक्षम आणि ग्राहक-केंद्रित उद्योगाकडे वेगाने वाटचाल केली आहे.”
पायाभूत सुविधा आणि कनेक्टिव्हिटीमुळे नागरी वाढीची नव्याने व्याख्या
2025 मध्ये पायाभूत सुविधा हा सर्वात प्रभावी विकासाचा घटक ठरला, ज्यामुळे विशेषतः मुंबई महानगर प्रदेशात शहरांमधील मूल्यनिर्मितीची पद्धतच बदलली. क्रेस्ट व्हेंचर्स लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक श्री. विजय चोरारिया यांनी निरीक्षण नोंदवले की, “कनेक्टिव्हिटी आता केवळ पूरक घटक राहिलेली नाही, तर ती रिअल इस्टेट मूल्याची प्रमुख चालक ठरली आहे. पुढील पाच वर्षांत मुंबई एक बहु-केंद्रित महानगर प्रदेश म्हणून विकसित होईल, ज्याला अभूतपूर्व पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची साथ मिळेल. यामुळे अंतर कमी होईल आणि नागरी मूल्यांची श्रेणी नव्याने ठरेल.” त्यांनी पुढे नमूद केले की, प्रवासातील अडथळे कमी होत असताना नव्याने विकसित, चांगल्या कनेक्टिव्हिटी असलेले परिसर पारंपरिक पिनकोड्सपेक्षा अधिक चांगली कामगिरी करतील.
या बदलाला दुजोरा देताना, सृष्टी ग्रुपचे सह-संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक श्री. कमलेश ठाकूर म्हणाले, “2025 मध्ये कनेक्टिव्हिटीपासून अॅक्सेसिबिलिटीकडे स्पष्ट बदल झाला. घर खरेदीदार आता केवळ अंतरावर आधारित ठिकाणांचा विचार करत नाहीत, तर दैनंदिन हालचालींची सुलभता, वेळेची बचत आणि कामाची ठिकाणे, सामाजिक पायाभूत सुविधा व जीवनशैली केंद्रांपर्यंत सहज पोहोच याला अधिक महत्त्व देत आहेत.”
गृहविक्रीची मागणी स्थिर, अंतिम वापरकर्त्यांवर आधारित
2025 मध्ये निवासी रिअल इस्टेटमध्ये अंतिम वापरकर्त्यांचे वर्चस्व कायम राहिले. मध्यम उत्पन्न गट, प्रीमियम आणि लक्झरी विभागांमध्ये सातत्यपूर्ण मागणी दिसून आली. ब्रँडेड डेव्हलपर्स, नियोजनबद्ध प्रकल्प आणि भविष्यासाठी सज्ज परिसरांना खरेदीदारांची पसंती मिळाली.
द गार्डियन्स रिअल इस्टेट अॅडव्हायझरीचे अध्यक्ष श्री. कौशल अग्रवाल म्हणाले, “2025 ने पुन्हा एकदा सिद्ध केले की भारताचे रिअल इस्टेट क्षेत्र आता चक्रीय न राहता संरचनात्मकदृष्ट्या मजबूत झाले आहे. लक्झरी आणि अल्ट्रा-लक्झरी घरांमध्ये विक्रमी शोषण (अॅब्झॉर्प्शन) झाले, ज्यामागे स्थिरता आणि दीर्घकालीन मूल्य शोधणारे HNI आणि NRI गुंतवणूकदार कारणीभूत होते.”
जमिनीची मर्यादा असलेल्या बाजारांमध्ये पुनर्विकास हा वर्षातील सर्वात महत्त्वाचा विषय ठरला. अरिहा ग्रुपचे प्रवर्तक श्री. ध्रुमन शाह म्हणाले, “पुनर्विकास ही निःसंशयपणे 2025 मधील सर्वात ठळक कहाणी ठरली आहे. जमिनीची कमतरता वाढत असताना, आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि उन्नत जीवनमानासाठी सहकारी संस्था आणि भाडेकरू पुनर्विकासालाच सर्वोत्तम पर्याय मानत आहेत.”
डिझाइन, कल्याण आणि बुद्धिमत्ता : नव्या कथानकाची रचना
फक्त प्रमाण आणि पायाभूत सुविधांपुरते मर्यादित न राहता, 2025 मध्ये रिअल इस्टेट कसे डिझाइन केले जाते, कसे मूल्यांकन केले जाते आणि कसे वापरले जाते यामध्ये मूलभूत बदल दिसून आला.
सुपर्ब रिअॅल्टीचे व्यवस्थापकीय संचालक श्री. शिल्पिन टाटेर यांनी स्पष्ट केले, “रिअल इस्टेट म्हणजे आता केवळ इमारती उभारणे नाही; तर बुद्धिमान, मानवी-केंद्रित परिसंस्था घडवणे आहे. आजचे खरेदीदार आणि वापरकर्ते कमी पण अधिक चांगल्या डिझाइन केलेल्या जागा निवडत आहेत, ज्या दैनंदिन जीवनात प्रत्यक्ष मूल्य देतात.” त्यांनी पुढे नमूद केले की डिझाइन, तंत्रज्ञान आणि कल्याण हे आता ऐच्छिक घटक न राहता दीर्घकालीन उपयुक्ततेचे मुख्य चालक बनले आहेत.
नवीन विभागांना गती
2025 मध्ये व्यावसायिक रिअल इस्टेट स्थिर राहिले. ग्रेड-ए कार्यालये, फ्लेक्सिबल वर्कस्पेसेस आणि GCC मागणी यामुळे बाजाराला आधार मिळाला. वेअरहाऊसिंग, प्लॉटेड डेव्हलपमेंट्स आणि गेटेड कम्युनिटीजमध्येही वाढती मागणी दिसून आली.
ओरा ग्रुपचे संचालक श्री. गौरव वर्मा म्हणाले, “2025 मध्ये प्लॉटेड डेव्हलपमेंट्समध्ये वर्षागणिक 25–30 टक्के मागणी वाढ नोंदवली गेली. जमिनीची मालकी, लवचिकता आणि दीर्घकालीन मूल्यवृद्धी यामुळे खरेदीदारांचा कल या दिशेने वाढत आहे. 2026 मध्ये ही प्रवृत्ती अधिक बळकट होण्याची शक्यता आहे.”
सल्लागार आणि भांडवली दृष्टिकोनातून, द मॅन्डेट हाऊस प्रा. लि.चे संस्थापक श्री. निहार जयेश ठक्कर म्हणाले, “2025 हा स्थैर्य आणि एकत्रीकरणाचा टप्पा ठरला. डेव्हलपर्सनी जलद अंमलबजावणी, कमी कर्जबोजा आणि मजबूत गव्हर्नन्सवर भर दिला. आज हे क्षेत्र अधिक पारदर्शक, आर्थिकदृष्ट्या शिस्तबद्ध आणि दीर्घकालीन मूलभूत तत्त्वांशी सुसंगत झाले आहे.”
2026 साठीचा दृष्टिकोन: संरचित विस्तार, स्मार्ट शहरे, शाश्वत मूल्य
2026 मध्ये प्रवेश करताना, उद्योगतज्ज्ञांच्या मते वाढ अधिक संतुलित, पायाभूत सुविधांशी सुसंगत आणि गुणवत्ताधिष्ठित असेल. शाश्वतता, पुनर्विकास आणि एकात्मिक नियोजन यांना केंद्रस्थानी स्थान मिळेल.
नरेडको महाराष्ट्रचे अध्यक्ष श्री. प्रशांत शर्मा म्हणाले, “2026 मध्ये प्रवेश करताना सातत्यपूर्ण वाढ, नवकल्पना आणि उद्योग, सरकार व भागधारकांमधील सहकार्याबाबत अपेक्षा उच्च आहेत. धोरणात्मक पाठबळ, पायाभूत सुविधांची गती आणि शाश्वतता हे पुढील टप्प्यातील वाढीचे प्रमुख घटक ठरतील.”
कनेक्टिव्हिटीच्या मध्यवर्ती भूमिकेवर भर देताना, श्री. विजय चोरारिया म्हणाले, “पुढील पाच वर्षांत मुंबईला केवळ एक बेट शहर म्हणून न पाहता पनवेल, विरार आणि अलिबागपर्यंत पसरलेल्या बहु-केंद्रित महानगर प्रदेश म्हणून पाहिले जाईल. मागणी ठरवण्यात कनेक्टिव्हिटीची भूमिका पारंपरिक पिनकोड्सपेक्षा अधिक निर्णायक ठरेल.”
विकासाच्या दृष्टिकोनातून, श्री. कमलेश ठाकूर यांनी जोडले, “अनेक पायाभूत प्रकल्प पूर्णत्वाच्या टप्प्यात असल्याने, अनेक दुर्लक्षित कॉरिडॉर्स महत्त्वाच्या निवासी आणि मिश्र-वापराच्या ठिकाणांमध्ये रूपांतरित होतील. बदलत्या मोबिलिटी पॅटर्न्स आणि नागरी आकांक्षांशी सुसंगत, लँडमार्क प्रकल्प उभारण्यावर डेव्हलपर्सचा भर असेल.”
डिझाइन इंटेलिजन्स आणि दीर्घकालीन उपयुक्ततेचे महत्त्व अधोरेखित करताना, श्री. शिल्पिन टाटेर म्हणाले, “2026 मध्ये प्रवेश करताना चालण्यायोग्यता आणि जवळीक यांवर आधारित एकात्मिक, मिश्र-वापर प्रकल्पांना अधिक महत्त्व मिळेल. लोक, बुद्धिमत्ता आणि संतुलनाभोवती डिझाइन केलेल्या इमारती पुढील अनेक दशकांपर्यंत उपयुक्त राहतील.”
उदयोन्मुख गुंतवणूक विषयांवर बोलताना, श्री. कौशल अग्रवाल म्हणाले, “सुधारित रस्ते, रेल्वे आणि मेट्रो कनेक्टिव्हिटीमुळे नवीन विकास कॉरिडॉर्स खुलत असल्याने प्लॉटेड जमीन गुंतवणुकीला नव्याने महत्त्व प्राप्त होईल. दीर्घकालीन जमिनीची मालकी ही अधिकाधिक रणनीतिक मालमत्ता म्हणून पाहिली जाईल.”
एक व्यापक बाजार दृष्टिकोन मांडताना, श्री. गौरव वर्मा म्हणाले, “2026 मध्ये प्रवेश करताना चित्र स्पष्टपणे आशावादी आहे. धोरणात्मक स्थैर्य, वाढता ग्राहक आत्मविश्वास आणि नव्या मायक्रो-मार्केट्समध्ये विस्तार यामुळे भारतीय रिअल इस्टेट शाश्वत, विस्तारक्षम आणि स्मार्ट वाढीसाठी सज्ज आहे.”
क्षेत्राच्या पुढील वाटचालीचा सारांश मांडताना, ट्रान्सकॉन डेव्हलपर्सच्या संचालिका सौ. श्रद्धा केडिया-अग्रवाल म्हणाल्या, “2026 मध्येही पायाभूत सुविधा रिअल इस्टेट वाढीचा कणा राहतील, तर शाश्वतता, एकात्मिक जीवनशैली आणि जबाबदार विकास हे नागरी उत्क्रांतीच्या पुढील टप्प्याला आकार देतील.”
भारत 2026 मध्ये प्रवेश करत असताना, रिअल इस्टेट क्षेत्र गतीतून परिपक्वतेकडे वाटचाल करण्यास सज्ज आहे—जोडलेली, लवचिक आणि मुळातच माणूस-केंद्रित शहरे घडवत.
