शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Architect vs Civil Engineer Course Comparison : घर, अपार्टमेंट, सोसायटी, ऑफिस किंवा मॉल तयार करण्यात दोन लोकांचे डोके सर्वात जास्त काम करते- आर्किटेक्ट आणि सिव्हिल इंजिनिअर. अनेकदा लोक या दोन्ही व्यवसायांना एकच समजतात किंवा त्यांच्या कामाबाबत संभ्रमात असतात. सर्वसामान्य भाषेत लोक म्हणतात की जो घर बांधतो, तो इंजिनिअर. परंतु वास्तव हे आहे की, या दोघांचे काम एकमेकांपासून पूर्णपणे वेगळे असते, तरीही ते एकमेकांशिवाय अपूर्ण आहे.difference-between-and-architect-vs-civil-engineer-courses-fees-salary-details
जेव्हा तुम्ही एखादी इमारत बाहेरून पाहता, तेव्हा तिची डिझाईन, तिचा लूक आणि तिचा लेआउट हा आर्किटेक्टच्या विचारसरणीचा परिणाम असतो. दुसरीकडे, ती इमारत वादळ-वारा किंवा भूकंपातही मजबुतीने उभी राहावी, त्यासाठी किती सिमेंट-कंक्रीट आणि लोखंड लागेल, हे ठरवणे सिव्हिल इंजिनिअरचे काम असते. बांधकाम आणि डिझायनिंगच्या जगात करिअर करण्यापूर्वी सिव्हिल इंजिनिअर आणि आर्किटेक्टमधील फरक, कोर्स आणि कमाईची संपूर्ण माहिती असणे आवश्यक आहे.
आर्किटेक्टचे मुख्य काम हे क्रिएटिव्हिटीशी (सर्जनशीलता) जोडलेले असते. तो ग्राहकाची गरज समजून घेऊन संपूर्ण इमारतीचा नकाशा, आतील जागेचा योग्य वापर आणि तिचा बाह्य लूक तयार करतो. सिव्हिल इंजिनिअरचे काम ती कल्पना प्रत्यक्षात जमिनीवर उतरवणे हे असते. आर्किटेक्टने तयार केलेली डिझाईन सुरक्षित पद्धतीने कशी बांधता येईल, हे इंजिनिअर पाहतो. ते बांधकाम साइटवर काम सांभाळतात, साहित्याचा दर्जा तपासतात आणि संपूर्ण इमारतीच्या मजबुतीची जबाबदारी घेतात. या दोन्ही क्षेत्रांत जाण्यासाठी १२ वी मध्ये फिजिक्स, केमिस्ट्री आणि मॅथ्स (PCM) असणे अनिवार्य आहे. त्यानंतरचे कोर्सेस वेगवेगळे असतात.
आर्किटेक्ट बनण्यासाठी: ५ वर्षांचा बी.आर्क (Bachelor of Architecture) हा कोर्स करावा लागतो. यासाठी IIT-JEE Main (Paper 2) किंवा NATA यांसारख्या प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण कराव्या लागतात.
सिव्हिल इंजिनिअर बनण्यासाठी: ४ वर्षांचा बी.टेक किंवा बी.ई. इन सिव्हिल इंजिनिअरिंग हा कोर्स करावा लागतो. यासाठी जेईई मेन, जेईई ॲडव्हान्स्ड किंवा राज्यांच्या इंजिनिअरिंग प्रवेश परीक्षा द्याव्या लागतात. १० वी किंवा १२ वी नंतर ३ वर्षांचा पॉलिटेक्निक डिप्लोमा देखील करता येतो.
बी.आर्क कोर्स: हा ५ वर्षांचा असतो. सरकारी कॉलेजमध्ये याची वार्षिक फी ५०,००० ते १.५ लाख रुपयांपर्यंत असते, तर प्रायव्हेट कॉलेजमध्ये ती वार्षिक २ ते ४ लाख रुपयांपर्यंत असू शकते.
सिव्हिल इंजिनिअरिंग कोर्स: हा ४ वर्षांचा असतो. सरकारी संस्थांमध्ये (जसे की IITs किंवा NITs) वार्षिक फी १ ते २.५ लाख रुपये असते. तर प्रायव्हेट युनिव्हर्सिटीमध्ये ती वार्षिक १.५ ते ३.५ लाख रुपयांपर्यंत असते.
आर्किटेक्टसाठी: उत्तम कल्पनाशक्ती (इमॅजिनेशन), चांगली ड्रॉइंग आणि AutoCAD, Revit, 3ds Max यांसारखे कॉम्प्युटर सॉफ्टवेअर चालवण्याचे कौशल्य असणे आवश्यक आहे.
सिव्हिल इंजिनिअरसाठी: मजबूत गणित, विश्लेषणात्मक विचार, प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट, क्रायसिस मॅनेजमेंट आणि साइटवर कामगारांकडून व टीमकडून काम करून घेण्याचे नेतृत्व कौशल्य असावे लागते.
करिअरच्या सुरुवातीच्या काळात दोघांचा पगार साधारणपणे सारखाच असतो. फ्रेशर सिव्हिल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टला वार्षिक ३ लाख ते ५ लाख रुपयांचे सुरुवातीचे पॅकेज मिळते. जसा अनुभव वाढतो, तशी कमाईची दारे खुली होतात. ४ ते ५ वर्षांच्या अनुभवानंतर दोघेही वार्षिक ८ लाख ते १५ लाख रुपये सहज कमवू शकतात. सिव्हिल इंजिनिअर रेल्वे, PWD, NHAI यांसारख्या सरकारी क्षेत्रांत नोकरी करू शकतात, तर आर्किटेक्ट स्वतःची फर्म सुरू करून स्वतंत्रपणे काम करू शकतात आणि कन्सल्टन्सीच्या माध्यमातून मोठी कमाई करू शकतात.
