देशात जनगणना कधी सुरू होणार? (फोटो सौजन्य-X)
Census in India News in Marathi : भारतात १ मार्च २०२७ पासून जनगणना सुरू होईल. ही जनगणना देशभरात दोन टप्प्यात केली जाईल. या दरम्यान, जात गणना देखील केली जाईल. मिळालेल्या माहितीनुसार, लडाख, जम्मू आणि काश्मीर, उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश यासारख्या डोंगराळ राज्यांमध्ये १ ऑक्टोबर २०२६ पासून जनगणना सुरू होईल. देशात शेवटची जनगणना २०११ मध्ये झाली होती. त्यानंतर २०२१ मध्ये ती प्रस्तावित करण्यात आली होती. परंतु कोरोना काळामुळे ती पुढे ढकलण्यात आली. आता सरकारने १५ वर्षांनी २०२६ मध्ये जनगणना करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
जनगणना प्रक्रियेअंतर्गत, संबंधित अधिकारी देशातील लोकांशी संबंधित डेटा गोळा करतील. त्यात सामाजिक, लोकसंख्याशास्त्रीय, सांस्कृतिक आणि आर्थिक डेटा समाविष्ट आहे. धोरण आखण्यात आणि विकास प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीत हा डेटा महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
सरकार यावेळी दोन टप्प्यात जनगणना करत आहे. यामध्ये प्रश्नांची एक मोठी यादी असेल, ज्यामध्ये जाती आणि उपजातींवरील प्रश्नांचाही समावेश असेल. ३० एप्रिल रोजी मोदी सरकारने मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत जात जनगणना करण्याचा निर्णय घेतला होता. सरकारने म्हटले होते की, आपली सामाजिक रचना राजकीय दबावाखाली येऊ नये म्हणून, जाती जनगणना स्वतंत्र सर्वेक्षण म्हणून करण्याऐवजी मुख्य जनगणनेत समाविष्ट करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
देशात सामान्यतः दर दहा वर्षांनी जनगणना केली जाते. शेवटची जनगणना २०११ मध्ये करण्यात आली होती. त्यानंतर, कोरोना साथीमुळे २०२१ मध्ये जनगणना पुढे ढकलण्यात आली. विरोधी पक्ष सातत्याने जात जनगणनेची मागणी करत आहेत. मंत्रिमंडळाने मंजुरी दिल्यानंतर, विरोधी पक्षांनीही सरकारच्या या निर्णयाचे स्वागत केले.
१८७२ मध्ये देशात पहिल्यांदाच जनगणना सुरू करण्यात आली. त्याचा उद्देश सामाजिक रचनेला समजून घेणे होता. जरी सुरुवातीला जातीशी संबंधित प्रश्न जनगणनेत समाविष्ट केले गेले होते, परंतु नंतर ते बदलण्यात आले. २०११ मध्ये झालेल्या शेवटच्या जनगणनेत २९ प्रश्न विचारण्यात आले होते, ज्यात रोजगार, मातृभाषा तसेच इतर सामान्य प्रश्नांचा समावेश होता. यावेळी १६ वर्षांनंतर होणाऱ्या जनगणनेत पुन्हा जातीशी संबंधित प्रश्न विचारले जातील.
