१२ फेब्रुवारीला भारत बंद! बँका, शाळा, महाविद्यालये आणि बाजारपेठा बंद राहणार का? काय आहे नेमकं कारण?
Bharat bandh on February 12: केंद्रीय कामगार संघटना आणि शेतकरी संघटना बुधवार, १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी देशव्यापी संप करणार आहेत. संघटनांनी उद्या भारत बंदची हाक दिली आहे. संपामुळे अनेक राज्यांमध्ये सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका, सरकारी कार्यालये, वाहतूक सेवा आणि बाजारपेठांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. स्थानिक परिस्थितीनुसार, निदर्शनांनी प्रभावित झालेल्या भागात काही शाळा आणि महाविद्यालये देखील बंद राहू शकतात. कामगार संघटना गेल्या वर्षी लागू केलेल्या चार कामगार संहितांचा निषेध करत आहेत, ज्याने २९ कामगार कायद्यांची जागा घेतली. संयुक्त किसान मोर्चा (SKM) आणि अखिल भारतीय किसान सभा (AIKS) सारख्या शेतकरी संघटनांनीही संपाला पूर्ण पाठिंबा दिला आहे.
सरकारच्या नवीन कामगार कायद्यांमुळे कामगारांचे हक्क कमकुवत होतात. नोकरीची सुरक्षितता कमी होते आणि मालकांना कर्मचाऱ्यांना कामावर ठेवणे आणि काढून टाकणे सोपे होते, असे संघटनांचे म्हणणे आहे. त्यांनी खाजगीकरण, वेतन समस्या आणि सामाजिक सुरक्षेच्या अभावाबद्दलही चिंता व्यक्त केली. संघटनांच्या मते, बहुतेक क्षेत्रे आणि उद्योगांमध्ये संपाच्या सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत आणि बंदची तयारी जोरात सुरू आहे. त्यांच्या प्रमुख मागण्यांमध्ये चारही कामगार संहिता आणि नियम रद्द करणे, बियाणे विधेयकाचा मसुदा, वीज दुरुस्ती विधेयक आणि भारताच्या परिवर्तनासाठी अणुऊर्जेचा शाश्वत वापर आणि विकास (शांतता) कायदा यांचा समावेश आहे. कामगार संघटना मनरेगा पुनर्संचयित करण्याची आणि डेव्हलप इंडिया – एम्प्लॉयमेंट अँड लाइव्हलीहूड मिशन (ग्रामीण) कायदा, २०१२ रद्द करण्याची मागणी देखील करत आहेत.
देशभर शाळा आणि महाविद्यालये बंद ठेवण्याची घोषणा केलेली नाही. मात्र स्थानिक संघटनांनी बंदला पाठिंबा दिल्यास किंवा वाहतूक सेवा विस्कळीत झाल्यास केरळ, कर्नाटक आणि ओडिशासह काही राज्यांमध्ये शैक्षणिक संस्था बंद राहू शकतात. पालक आणि विद्यार्थ्यांना त्यांच्या संबंधित शाळा आणि महाविद्यालयांनी जारी केलेल्या अधिकृत सूचना तपासण्याचा सल्ला देण्यात येत आहे.
कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांनी संपात सहभागी होण्याची घोषणा केल्यामुळे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक शाखांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. ऑल इंडिया बँक एम्प्लॉईज असोसिएशन (AIBEA), AIBOA आणि BEFI सारख्या प्रमुख संघटनांनी त्यांच्या सदस्यांना संपात सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडियाने मंगळवारी १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी देशव्यापी बँक संपाची घोषणा केली आणि ग्राहकांना इशारा दिला की सेवांवर काही प्रमाणात परिणाम होऊ शकतो. संपादरम्यान मर्यादित प्रमाणात कामावर परिणाम होऊ शकतो.
आयडीबीआय बँकेला बँक संघटनांकडून अधिकृत संपाची सूचना देखील मिळाली आहे. प्रमुख बँकिंग संघटनांनी पुकारलेल्या संपामुळे ग्राहकांमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे, परंतु बँका किंवा रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने त्या दिवशी बँक सुट्टी जाहीर केलेली नाही, म्हणजेच शाखा उघड्या राहतील, जरी अंशतः व्यत्यय येतील.
ग्राहकांना शाखा सेवा, चेक क्लिअरन्स, ठेवी आणि पैसे काढण्यात व्यत्यय येऊ शकतो. ऑनलाइन बँकिंग आणि एटीएम सेवा सुरू राहू शकतात, जरी किरकोळ विलंब होण्याची शक्यता आहे. खाजगी बँका देखील काम करू शकतात, परंतु सेवा स्थानानुसार बदलू शकतात.
काही भागात निदर्शने आणि संभाव्य रस्ते अडथळे किंवा “चक्का जाम” यामुळे सार्वजनिक वाहतूक सेवा विस्कळीत होऊ शकतात. निदर्शनांनी प्रभावित झालेल्या भागात बाजारपेठा आणि दुकाने बंद राहू शकतात. कर्मचाऱ्यांच्या सहभागावर अवलंबून अनेक राज्यांमधील सरकारी कार्यालयांमध्ये कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती कमी होऊ शकते किंवा ते बंद देखील होऊ शकते. रुग्णालये आणि रुग्णवाहिका यासारख्या आपत्कालीन सेवा सामान्यपणे सुरू राहतील. विमानतळे आणि अत्यावश्यक सेवा देखील चालू राहण्याची शक्यता आहे, जरी वाहतूक विस्कळीत झाल्यास प्रवाशांना लवकर निघण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
