शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
चित्रपटांमध्ये जेव्हा तुम्ही देशाच्या सीमेवर तैनात केलेले सैनिक पाहता तेव्हा तुम्हाला बहुतांशी भारतीय लष्कराचे सैनिक दिसतात. भारतीय सैनिक हे भारताची शान आहेत. आपण जेव्हा रात्री गाढ झोपेत असतो तेव्हाही आपले सैनिक देशाचे रक्षण करत असतात. सीमेवर तैनात असलेल्या जावांनमुळेच आपण सुरक्षित आहोत पण तुम्हाला माहित आहे का की, देशाच्या सीमेवर भारतीय लष्कर तैनात नाही. तर सीमेपासून थोड्या अंतरावर ते तैनात आहेत. म्हणूनच या लेखात जाणून घ्या देशाच्या विविध सीमेवर कोणते सैन्य तैनात केले आहे ते.
भारत-चीन सीमेवर कोण तैनात आहे?
भारत-चीन सीमेवर इंडो-तिबेट बॉर्डर पोलिस (ITBP) जवान तैनात आहेत. ITBP सैनिकांचे काम प्रामुख्याने भारत-चीन सीमेचे रक्षण करणे आहे. ही शक्ती सर्वात कठीण मानली जाते. म्हणूनच ते हिमालयीन प्रदेशांमध्ये तैनात केले जाते आणि कठीण भौगोलिक परिस्थितीत परिश्रमपूर्वक कार्य करते. ITBP ची स्थापना 1962 मध्ये भारत-चीन युद्धानंतर झाली. विशेषत: लडाख, अरुणाचल प्रदेश, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड आणि सिक्कीममध्ये आयटीबीपीचे जवान तैनात आहेत. या ठिकाणी भारताची सीमा चीनशी आहे.
भारत-पाकिस्तान आणि बांगलादेश सीमा
पाकिस्तान आणि बांगलादेशला लागून असलेल्या भारतीय सीमेवर बीएसएफ रक्षण करते. भारत-पाकिस्तान युद्धानंतर 1965 मध्ये त्याची स्थापना झाली. सध्या बीएसएफचे जवान जम्मू-काश्मीर, पंजाब, राजस्थान, गुजरात, पश्चिम बंगाल, आसाम, त्रिपुरा, मिझोराम आणि मेघालयमध्ये तैनात आहेत. या ठिकाणी भारताची सीमा पाकिस्तान आणि बांगलादेशशी आहे. पाकिस्तान आणि बांगलादेशच्या सीमेवर होणारी घुसखोरी थांबवणे, सीमेपलीकडून होणाऱ्या दहशतवादी कारवाया थांबवणे आणि सीमेवर शांतता व सुव्यवस्था राखणे हे बीएसएफ जवानांचे काम आहे.
फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया
हे दल म्यानमार सीमेवर तैनात आहे
आसाम रायफल्स भारत-म्यानमार सीमेवर तैनात आहेत. भारताच्या म्यानमारशी सीमा असलेल्या ठिकाणी सुरक्षा राखण्यासाठी हे दल भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांमध्ये तैनात आहे. आसाम रायफल्स हे भारतीय निमलष्करी दलांपैकी सर्वात जुने निमलष्करी दल आहे. त्याचा इतिहास 1835 चा आहे. खरे तर त्यावेळी ब्रिटिश सरकारने भारताच्या ईशान्य सीमावर्ती भागाचे रक्षण करण्यासाठी आसाम रायफल्सची स्थापना केली होती. मात्र त्याकाळी हे सैन्य मुळात ‘कचर लेव्ही’ या नावाने ओळखले जात असे.
