सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
भारतामध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांचा (EV) वापर झपाट्याने वाढत आहे. पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किमती आणि पर्यावरणपूरक वाहतुकीच्या गरजेमुळे अनेक ग्राहक ई-स्कूटर, ई-बाईक आणि इलेक्ट्रिक कारकडे वळत आहेत. मात्र, इलेक्ट्रिक वाहनातील सर्वात महत्त्वाचा आणि महागडा घटक म्हणजे त्याची बॅटरी. वाहनाच्या एकूण किमतीत बॅटरीचा मोठा वाटा असल्याने तिचे आयुष्य वाढवणे अत्यंत आवश्यक ठरते.
सर्वप्रथम, बॅटरी नेहमी योग्य चार्जिंग पातळीवर ठेवणे गरजेचे आहे. अनेक तज्ज्ञांच्या मते, बॅटरी पूर्णपणे 0 टक्क्यांपर्यंत डिस्चार्ज होऊ देऊ नये आणि सतत 100 टक्के चार्ज करून ठेवणेही टाळावे. साधारणतः 20 ते 80 टक्के चार्जिंग रेंजमध्ये वाहन वापरल्यास बॅटरीचे आयुष्य अधिक वाढते.
फास्ट चार्जिंगचा वापर आवश्यकतेनुसारच करावा. वारंवार डीसी फास्ट चार्जर वापरल्यास बॅटरीचे तापमान वाढते आणि दीर्घकालीन कार्यक्षमता कमी होऊ शकते. दैनंदिन वापरासाठी सामान्य एसी चार्जिंग अधिक फायदेशीर मानले जाते.
उन्हाळ्यात किंवा अतिउष्ण वातावरणात वाहन दीर्घकाळ उभे ठेवणे टाळावे. जास्त तापमान हे लिथियम-आयन बॅटरीचे मोठे शत्रू मानले जाते. शक्य असल्यास वाहन सावलीत किंवा बंद पार्किंगमध्ये ठेवावे. त्याचप्रमाणे अतिथंड हवामानातही बॅटरीची कार्यक्षमता कमी होऊ शकते.
वाहन दीर्घकाळ वापरणार नसल्यास बॅटरी 40 ते 60 टक्के चार्ज ठेवणे योग्य ठरते. पूर्ण चार्ज किंवा पूर्ण रिकामी बॅटरी दीर्घकाळ ठेवणे नुकसानकारक ठरू शकते. तसेच वाहन उत्पादकाने दिलेल्या सॉफ्टवेअर अपडेट्स वेळोवेळी इन्स्टॉल कराव्यात, कारण अनेकदा बॅटरी व्यवस्थापन प्रणाली (BMS) सुधारण्यासाठी अपडेट्स दिले जातात.
अचानक वेग वाढवणे, सतत उच्च वेगाने वाहन चालवणे आणि वारंवार जड भार वाहून नेणे यामुळेही बॅटरीवर अतिरिक्त ताण येतो. त्यामुळे संतुलित आणि नियोजित ड्रायव्हिंग पद्धतीचा अवलंब करणे फायदेशीर ठरते.
एकंदरीत, योग्य चार्जिंग सवयी, तापमानाचे व्यवस्थापन आणि नियमित देखभाल यांमुळे इलेक्ट्रिक वाहनाची बॅटरी अनेक वर्षे चांगली कार्यक्षमता देऊ शकते. त्यामुळे वाहनमालकांचा खर्च कमी होतो आणि इलेक्ट्रिक मोबिलिटीचा अनुभव अधिक विश्वासार्ह बनतो.
