मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य – istock)
मात्र तुम्हाला माहिती आहे का, की भारतात काही अशीही मंदिरे आहेत जिथे दिलेला प्रसाद ना खाण्याची परवानगी असते, ना तो घरी नेण्याची? हे ऐकायला विचित्र वाटले तरी या परंपरा शेकडो वर्षांपासून चालत आलेल्या आहेत. स्थानिक श्रद्धेनुसार, अशा प्रसादाचे मनुष्याने सेवन केल्यास अशुभ परिणाम होऊ शकतात.
कोटिलिंगेश्वर मंदिर, कर्नाटक
कर्नाटकातील कोलार जिल्ह्यात वसलेले कोटिलिंगेश्वर मंदिर एक कोटी शिवलिंगांसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे पूजेनंतर मिळणारा प्रसाद केवळ प्रतीकात्मक स्वरूपात स्वीकारला जातो. भाविकांना तो खाणे किंवा घरी नेणे निषिद्ध मानले जाते. विशेषतः शिवलिंगावर अर्पण झालेला प्रसाद चंडेश्वरांना समर्पित असल्याचे मानले जाते आणि तो मानवाने ग्रहण करणे अपशकुन समजले जाते.
नैना देवी मंदिर, हिमाचल प्रदेश
हिमाचल प्रदेशातील नैना देवी मंदिर हे ५१ शक्तिपीठांपैकी एक मानले जाते. येथे प्रसादाबाबत कठोर नियम पाळले जातात. देवीला अर्पण केलेला प्रसाद फक्त मंदिर परिसरातच ग्रहण करावा लागतो. अशी श्रद्धा आहे की हा प्रसाद घरी नेल्यास कुटुंबावर नकारात्मक प्रभाव पडू शकतो, त्यामुळे भाविक तो तिथेच सेवन करतात.
काल भैरव मंदिर, उज्जैन
उज्जैनमधील काल भैरव मंदिर आपल्या अनोख्या परंपरेमुळे संपूर्ण भारतात प्रसिद्ध आहे. येथे भगवान भैरवांना मद्य अर्पण केले जाते, जे अत्यंत वेगळे आणि दुर्मिळ मानले जाते. हे मद्यप्रसाद ना कोणी स्पर्श करू शकतो, ना तो घरी नेऊ शकतो. कारण हा प्रसाद केवळ भैरव देवांसाठीच अर्पित असतो, असे मानले जाते.
कामाख्या देवी मंदिर, आसाम
आसाममधील कामाख्या देवी मंदिर हे तांत्रिक परंपरांसाठी ओळखले जाते. देवीच्या ऋतुकाळाच्या (अंबुबाची मेळा) दिवसांत येथे प्रसाद ग्रहण करणे पूर्णपणे वर्ज्य मानले जाते. या काळात मंदिरातील काही धार्मिक विधींनाही मर्यादा असतात, ज्यामुळे हे मंदिर अधिकच रहस्यमय वाटते.
जगातील सर्वात रहस्यमय मंदिर : पद्मनाभस्वामी मंदिराच्या न उघडलेल्या सातव्या दरवाजाचे रहस्य काय?
मेहंदीपूर बालाजी मंदिर, राजस्थान
राजस्थानातील मेहंदीपूर बालाजी मंदिर भूतबाधा व नकारात्मक शक्तींशी संबंधित मान्यतांसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे अर्पण केलेला प्रसाद फक्त देवाला समर्पित असतो. भाविकांना तो खाणे किंवा घरी नेण्यास सक्त मनाई असते, कारण तो केवळ धार्मिक विधींचा भाग मानला जातो.
ही सर्व मंदिरे केवळ श्रद्धेचे केंद्र नाहीत, तर त्यांच्याशी जोडलेल्या अनोख्या परंपरा आणि नियमांमुळे ती अधिकच वैशिष्ट्यपूर्ण ठरतात. या परंपरांचा आधार अंधश्रद्धा नसून, पिढ्यान्‌पिढ्या चालत आलेली श्रद्धा आणि धार्मिक आस्था आहे, असे अनेक भाविक मानतात.
