फोटो सौजन्य - Social Media
सध्याच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत लठ्ठपणा ही एक गंभीर समस्या बनली आहे. अनेक लोक वजन कमी करण्यासाठी विविध उपाय करत असतात. यामध्ये व्यायाम, डाएट, औषधे आणि सध्या चर्चेत असलेली इंजेक्शन्स यांचा समावेश आहे. अमेरिकेतील नवीन संशोधनातून असे समोर आले आहे की वजन कमी करण्यासाठी वापरली जाणारी काही इंजेक्शन्स प्रत्यक्ष आयुष्यात तितकीशी परिणामकारक ठरत नाहीत. या लेखात आपण या इंजेक्शन्सबाबतची सत्य माहिती, त्यांचा परिणाम, कारणं आणि अभ्यास काय सांगतो हे सविस्तर पाहणार आहोत.
डायबेटीस टाईप-2 असणाऱ्या रुग्णांमध्ये साखरेचे प्रमाण नियंत्रित करण्यासाठी आणि वजन कमी करण्यासाठी काही विशिष्ट इंजेक्शन्स वापरली जातात. यामध्ये वेगोवी (Wegovy) आणि ओझेंपिक (Ozempic) ही दोन प्रसिद्ध नावं आहेत. या इंजेक्शन्समध्ये सेमाग्लूटाइड (Semaglutide) किंवा टिर्झेपेटाइड (Tirzepatide) हे घटक असतात, जे मेंदूतील भूक नियंत्रण करणाऱ्या सिग्नलवर परिणाम करतात आणि पचन क्रिया धीमी करतात. यामुळे व्यक्तीला लवकर पोट भरल्यासारखे वाटते आणि ती कमी अन्न घेते. परिणामी वजन कमी होण्यास मदत होते.
‘ओबेसिटी जर्नल’मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात 7,881 प्रौढ रुग्णांचा समावेश करण्यात आला. यातील बहुतांश रुग्णांचा बॉडी मास इंडेक्स (BMI) 39 पेक्षा जास्त होता, जे “गंभीर लठ्ठपणा” दर्शवतो. यातील काही रुग्ण ‘प्री-डायबेटीस’ अवस्थेत होते – म्हणजे त्यांना डायबेटीस होण्याचा धोका अधिक होता.
या सर्व रुग्णांनी 2021 ते 2023 दरम्यान सेमाग्लूटाइड किंवा टिर्झेपेटाइड युक्त इंजेक्शन्स घेणे सुरू केले होते. अभ्यासकांनी त्यांच्या वजन आणि ब्लड शुगरवर याचा प्रभाव तपासला.
संशोधनातून हे स्पष्ट झाले की,
‘प्री-डायबेटीस’ रुग्णांमध्ये ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवण्यात इंजेक्शनची सातत्याने घेतल्यास जास्त परिणामकारकता दिसून आली. ज्यांनी वर्षभर इंजेक्शन घेतले, त्यांच्यात 67.9% रुग्णांचे साखरेचे प्रमाण सामान्य पातळीवर होते.
संशोधनानुसार जवळपास 20% लोकांनी 3 महिन्यांच्या आत इंजेक्शन घेणे बंद केले आणि 32% लोकांनी 12 महिन्यांच्या आत हे थांबवले. यामागील मुख्य कारणे म्हणजे:
हे इंजेक्शन्स घेतल्याने वजन कमी होऊ शकते, पण ते सतत घेणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. याचा उपयोग हे लक्षात घेतल्याशिवाय औषध सुरू करणे योग्य ठरणार नाही:
वजन कमी करण्यासाठी वापरण्यात येणारी सेमाग्लूटाइड आणि टिर्झेपेटाइडसारखी इंजेक्शन्स काही प्रमाणात परिणामकारक आहेत, पण त्याचा परिणाम रुग्णाच्या वापराच्या पद्धतीवर आणि सातत्यावर अवलंबून असतो. खर्च, दुष्परिणाम आणि नियमितता यामुळे अनेक रुग्ण काही काळानंतर हे थांबवतात, ज्यामुळे परिणामात घट होते.
यामुळे, वजन कमी करण्यासाठी कोणतीही गोष्ट “जादू”सारखी काम करत नाही. योग्य मार्ग म्हणजे संतुलित आहार, व्यायाम, मानसिक आरोग्याची काळजी आणि डॉक्टरांचा सल्ला.
