शनिवार, 31 ऑक्टोबर 2026
बद्धकोष्ठता असल्यास डॉक्टरांकडे कधी जावे (फोटो सौजन्य - iStock)
Constipation: बद्धकोष्ठता आहे की नाही कसे ओळखाल? डॉक्टरांनी सांगितलेली लक्षणे ओळखाच
तज्ज्ञांच्या मते, पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता वा पोटदुखी होणं ही पचनाशी संबंधित सामान्य समस्या आहे. bowel movements अर्थात शौच करणे जेव्हा कमी होते वा शौच कडक होऊ लागते, शौच होत नाही अशी समस्या निर्माण होते तेव्हा एखाद्या व्यक्तीचे पोट साफ नाही हे नक्कीच समजून घेता येते. वास्तविक हे चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयीने होते, पण ही लक्षणं सतत दिसत असतील वा नव्याने दिसत असतील तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता वा पोटदुखी होणं हे अनेक कारणांमुळे घडू शकतं. त्यापैकी काही कारणं आपण समजून घेऊया –
अभ्यासात काय म्हटले आहे?
इंटरनल मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या २०२३ च्या एका अभ्यासानुसार, जर शौचातून रक्त येणे, वजन कमी होणे, अचानक बद्धकोष्ठता होणे किंवा पोटात गाठ असणे यांसारखी गंभीर लक्षणे दिसत असतील, किंवा जीवनशैलीत बदल करून आणि फायबरयुक्त आहार घेऊनही ही समस्या दीर्घकाळ टिकून राहत असेल, तर बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगण्याकडे दुर्लक्ष करू नये. अशा परिस्थितीत, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. डॉक्टर लक्षणांच्या तीव्रतेनुसार शारीरिक तपासणी आणि विशिष्ट चाचण्यांद्वारे समस्येचे मूळ कारण शोधून काढतील.
तज्ज्ञांच्या मते, फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि कडधान्ये यांच्या माध्यमातून आहारात फायबरचे प्रमाण हळूहळू वाढवून अधूनमधून होणारी बद्धकोष्ठता सुधारता येते. पुरेसे द्रवपदार्थ पिणे, नियमित शारीरिक व्यायाम करणे आणि शौचास नियमित होणे हे देखील उपयुक्त ठरू शकते. हे लक्षात ठेवा की फायबरचे सेवन हळूहळू वाढवावे, कारण काही लोकांमध्ये अचानक वाढ केल्यास पोट फुगण्याची समस्या वाढू शकते.
डॉ. अरविंद यांनी स्पष्ट केले की, जर बद्धकोष्ठता दोन ते तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिली, वारंवार उद्भवली, किंवा तुमच्या नेहमीच्या शौचाच्या सवयींमध्ये काही लक्षणीय बदल झाले, तर तुम्ही डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तुमचे डॉक्टर तुमच्या खाण्याच्या सवयी, औषधे आणि शौचाच्या पद्धतीचे मूल्यांकन करतील आणि आवश्यक असल्यास शारीरिक तपासणी करू शकतात किंवा चाचण्यांची शिफारस करू शकतात. बद्धकोष्ठता असलेल्या प्रत्येकाला स्कॅन किंवा कोलोनोस्कोपीची गरज नसते. चाचण्या लक्षणे, वय आणि जोखमीच्या घटकांवर अवलंबून असतात.
काही प्रकरणांमध्ये, वेदना नसणे हा एक दिलासा असतो, परंतु त्यामुळे वैद्यकीय समस्येची शक्यता नाकारता येत नाही. जर बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगणे कायम राहिले, त्यात सुधारणा झाली नाही, किंवा धोक्याची चिन्हे दिसू लागली, तर वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. ४५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या ज्या व्यक्तींना नवीन किंवा दीर्घकाळ टिकणारी बद्धकोष्ठता जाणवते, त्यांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, विशेषतः जर त्यांची कोलोरेक्टल कॅन्सरची तपासणी (स्क्रीनिंग) करायची असेल किंवा त्यांना इतर धोक्याचे घटक असतील.
अशा परिस्थितीत काही विशिष्ट धोक्याच्या लक्षणांकडे त्वरित लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
Ans: तीव्र बद्धकोष्ठतेमध्ये, व्यक्तीला शौचास कमी वेळा होणे, शौचास कडक होणे, जोर लावावा लागणे, पोटदुखी, पोट फुगणे, पोटात जडपणा जाणवणे, गॅस आणि पोटात गोळे येणे यांसारख्या समस्या जाणवू शकतात
Ans: चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, गॅस निर्माण करणारे पदार्थ, बद्धकोष्ठता, अन्नपदार्थांची असहिष्णुता, तणाव, चुकीची जीवनशैली, हार्मोन्समधील बदल आणि पचनसंस्थेच्या समस्यांमुळे पोट फुगू शकते
Ans: दोन आठवड्यापेक्षा अधिक हा त्रास तुम्ही सहन करत असाल तर नक्कीच डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा
