शनिवार, 31 ऑक्टोबर 2026
स्तनाच्या कर्करोगाबाबत काही गैरसमज (फोटो सौजन्य - iStock)
कर्करोगाचं निदान, उपचारांची चिंता आणि त्यातून सावरण्याचं आव्हान या सगळ्यांशी झुंजताना तरुण महिलांच्या मनात आणखी काही महत्त्वाचे प्रश्न असतात. मात्र, या प्रश्नांवर बोलणं अनेकदा अवघड ठरतं. जसं की ‘कर्करोगाच्या उपचारांनंतरही मी आई होऊ शकेन का? मला पुन्हा गर्भधारणा शक्य होईल का? आणि भविष्यात माझ्या बाळाला स्तनपान करता येईल का?’ या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं या लेखातून तुम्हाला मिळणार आहेत. डॉ. भावना शर्मा, Longevity & IVF Specialist Founder, TLC (The Longevity Centre) च्या संस्थापिका यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे.
डॉ. शर्मा यांच्या मते, ज्या स्त्रीने आयुष्यभर आई होण्याचं स्वप्न पाहिलं आहे, तिच्यासाठी अशा परिस्थितीला सामोरं जाणं अत्यंत भावनिक आणि कठीण ठरू शकतं. विशेषतः जेव्हा संपूर्ण लक्ष कर्करोगाशी लढण्यावर केंद्रित करावं लागतं, तेव्हा मातृत्वाची स्वप्नं आणि भविष्यातील कुटुंब नियोजन काही काळासाठी मागे पडू शकतं.
अनेकदा कर्करोगावरील उपचार तातडीने सुरू करणं आवश्यक असल्याने गर्भधारणा आणि अपत्यप्राप्तीशी संबंधित योजना पुढे ढकलाव्या लागतात. मात्र, काही स्त्रियांना केमोथेरपी किंवा इतर उपचारांचा त्यांच्या प्रजननक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो, याची आधीपासून कल्पनाच नसते. उपचारांदरम्यान मासिक पाळीच्या चक्रात बदल जाणवू लागल्यानंतरच त्यांना या संभाव्य परिणामांची जाणीव होते.
स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान झाले म्हणजे मातृत्वाची शक्यता पूर्णपणे संपली, असे अजिबात नाही. कर्करोग उपचार आणि प्रजनन वैद्यकशास्त्रातील प्रगतीमुळे महिलांसमोर आता अधिक पर्याय उपलब्ध झाले आहेत. प्रजनन क्षमता जतन करण्याच्या आधुनिक पद्धती, उपचार पूर्ण झाल्यानंतर गर्भधारणेचे काळजीपूर्वक नियोजन करणे आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेणे, यांसारख्या गोष्टींमुळे काही महिलांना कुटुंब स्थापन करण्याच्या आपल्या आशा जिवंत ठेवण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे कर्करोगाच्या निदानानंतर मातृत्वाची स्वप्नं पूर्णपणे सोडून देण्याची गरज नाही.
ही गोष्ट लक्षात ठेवणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे की, या विषयांवर उपचारांच्या सुरुवातीलाच मोकळेपणाने चर्चा व्हायला हवी. कर्करोग उपचार पथक आणि प्रजनन वैद्यक तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य पर्याय समजून घेऊन निर्णय घेणं महत्त्वाचं ठरतं.
‘एखाद्या तरुण महिलेला स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान झाल्यानंतर, उपचारांच्या नियोजनासोबतच तिच्या प्रजननक्षमतेबाबतची चर्चा होणे अत्यंत आवश्यक आहे. विशेषतः भविष्यात मातृत्वाचा अनुभव घ्यायची इच्छा असलेल्या महिलांसाठी हा मुद्दा अधिक महत्त्वाचा ठरतो. निदानानंतर अनेक रुग्णांचे संपूर्ण लक्ष कर्करोगावरील उपचारांवर केंद्रित असते.
मात्र, या उपचारांचा प्रजनन आरोग्यावर होऊ शकणारा परिणाम समजून घेणेही तितकेच गरजेचे आहे. त्यामुळे उपचार सुरू करण्यापूर्वीच प्रजनन तज्ज्ञांचा सल्ला घेतल्यास महिलांना भविष्यातील मातृत्वासाठी उपलब्ध असलेल्या पर्यायांची माहिती मिळते आणि विचारपूर्वक निर्णय घेणे शक्य होते,’ असे टीएलसी (द लॉन्जेव्हिटी सेंटर) च्या संस्थापक, प्रजनन वैद्यक आणि आयव्हीएफ तज्ज्ञ डॉ. भावना शर्मा यांनी सांगितले.
प्रजनन क्षमता जतन करण्याचा अर्थ कर्करोगावरील उपचार पुढे ढकलणे असा नाही. तर उपचार सुरू करण्यापूर्वी उपलब्ध वेळेत प्रजनन क्षमतेसाठी काही पर्याय शक्य आहेत का, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. यासाठी कर्करोगतज्ज्ञ आणि प्रजनन क्षमता उपचारतज्ज्ञांनी एकत्रितपणे योग्य वैद्यकीय योजना आखणे आवश्यक आहे.
खराब लाइफस्टाइलमुळे होतो Breast Cancer! वाचण्याचे उपाय जाणून घ्या
‘स्तनाच्या कर्करोगावरील उपचारांनंतर आई होण्याची इच्छा पूर्ण होऊ शकत नाही, असा समज कोणत्याही महिलेने करून घेऊ नये. मात्र, गर्भधारणेचा निर्णय घेताना केवळ अंदाज किंवा सर्वसाधारण माहितीच्या आधारे पुढे जाणे योग्य ठरणार नाही. त्यासाठी योग्य नियोजन आणि तज्ज्ञांचा सल्ला अत्यंत महत्त्वाचा आहे. गर्भधारणेसाठी योग्य वेळ कोणती, तसेच सुरू असलेल्या औषधोपचारांमध्ये काही बदल करणे आवश्यक आहे का, याबाबत संबंधित कर्करोगतज्ज्ञ (ऑन्कोलॉजिस्ट) आणि प्रजनन तज्ज्ञ (फर्टिलिटी स्पेशालिस्ट) यांच्याशी सविस्तर चर्चा करावी. या संपूर्ण प्रक्रियेत महिलेचे आरोग्य आणि सुरक्षितता जपण्यासोबतच तिच्या मातृत्वाच्या इच्छा आणि कौटुंबिक नियोजनाचाही विचार केला जाणे गरजेचे आहे,’ असे डॉ. शर्मा सांगतात.
Ans: होय, स्तनाच्या कर्करोगाच्या उपचारानंतर गर्भधारणा होऊ शकते. बऱ्याच महिला उपचारांनंतर यशस्वीपणे गर्भवती होतात आणि त्यांना निरोगी बाळ होते
Ans: होय, स्तनाच्या कर्करोगाच्या उपचारानंतर स्तनपान करणे शक्य आहे, परंतु हे तुम्ही घेतलेल्या उपचाराच्या प्रकारावर आणि शस्त्रक्रियेवर अवलंबून असते
Ans: स्तनाच्या कर्करोगाच्या उपचारानंतर प्रजननक्षमता प्रभावित होऊ शकते, परंतु अनेक प्रकरणांमध्ये योग्य नियोजनाद्वारे ती सुरक्षित राखणे शक्य असते
