मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
गेल्या काही वर्षांत भारतात फॅटी लिव्हर आजाराचे प्रमाण झपाट्याने वाढत असून ही बाब अत्यंत चिंताजनक मानली जात आहे. या आजाराच्या रुग्णसंख्येत भारत जगातील अव्वल तीन देशांमध्ये सामील झाला आहे. पूर्वी फॅटी लिव्हरचे प्रमुख कारण मद्यपान मानले जात होते; मात्र आता लठ्ठपणा, मधुमेह आणि बदलती जीवनशैली यांमुळे हा आजार वेगाने पसरत आहे. त्यामुळे हा आजार “सायलेंट लिव्हर डिसीज” म्हणून ओळखला जात आहे.
नॉन-अल्कोहोलिक फॅटी लिव्हर डिजीज (NAFLD) आता मेटाबॉलिक डिसफंक्शन-एसोसिएटेड स्टीटोटिक लिव्हर डिजीज (MASLD) या नव्या नावाने ओळखली जाते. ही समस्या भारतीयांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसत आहे. जर्नल ऑफ द अमेरिकन मेडिकल असोसिएशन (JAMA) मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका मोठ्या अभ्यासानुसार, हा आजार जगातील सर्वात सामान्य दीर्घकालीन लिव्हर विकार ठरला आहे. जगातील सुमारे ३० ते ४० टक्के लोकसंख्या या आजाराने प्रभावित असल्याचे या अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे. पोटावरील चरबी (अॅब्डॉमिनल ओबेसिटी) हा याचा सर्वात मोठा धोका मानला जातो.
या संशोधनानुसार, टाइप-२ मधुमेह असलेल्या ६० ते ७० टक्के रुग्णांना आणि लठ्ठपणाने त्रस्त असलेल्या ७० ते ८० टक्के लोकांना MASLD होण्याची शक्यता असते. मधुमेह आणि लठ्ठपणाबरोबरच हा आजार उच्च कोलेस्टेरॉल, उच्च रक्तदाब, कोरोनरी आर्टरी आजार तसेच विविध कर्करोगांशी, विशेषतः लिव्हर कॅन्सरशी संबंधित असल्याचे आढळून आले आहे.
संशोधकांच्या मते, महिलांच्या तुलनेत पुरुषांमध्ये MASLD चे प्रमाण अधिक आहे. दर एक लाख लोकसंख्येमागे पुरुषांमध्ये सुमारे १५,७३१ तर महिलांमध्ये १४,३१० रुग्ण आढळतात. पुरुषांमध्ये हा आजार प्रामुख्याने ४५ ते ४९ वयोगटात दिसतो, तर महिलांमध्ये ५० ते ५४ वयोगटात त्याचे प्रमाण अधिक आहे.
मुंबईतील मधुमेह आणि लठ्ठपणा तज्ज्ञ डॉ. राजीव कोविल यांनी इशारा दिला आहे की, सध्याची प्रवृत्ती कायम राहिल्यास MASLD लवकरच भारतातील सर्वात मोठा मेटाबॉलिक आजार ठरू शकतो. मात्र, तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की हा आजार वेळेत ओळखला गेला तर तो नियंत्रणात आणता येऊ शकतो.
“लिव्हरडॉक” म्हणून ओळखले जाणारे हेपेटोलॉजिस्ट डॉ. सिरिएक ए.बी. फिलिप्स यांनी सोशल मीडियावर सांगितले की, अनेक रुग्णांना हे माहितच नसते की योग्य वेळी जीवनशैलीत बदल केल्यास हा आजार पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. “आरोग्याची जबाबदारी स्वतः घ्या, कोणताही शॉर्टकट नाही. हळूहळू पण सातत्याने पुढे जा,” असा सल्ला त्यांनी दिला.
केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या अंदाजानुसार, भारतात MASLD चा प्रसार ९ ते ५३ टक्क्यांपर्यंत असू शकतो. चुकीची जीवनशैली, अल्ट्रा-प्रोसेस्ड अन्न, साखरेचे अतिसेवन, कमी शारीरिक हालचाल आणि मद्यपान यामुळे हा आजार वाढत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, औषधांपेक्षा योग्य आहार, नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रण आणि मद्यापासून दूर राहणे हाच फॅटी लिव्हरवरील सर्वात प्रभावी उपाय आहे.
