गुरुवार, 10 सप्टेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-AI एआय)
अवैध सावकारीवर कारवाई कुठे थांबली?
सावकारीच्या प्रकारांना आळा घालण्यासाठी सहकार विभाग आणि पोलिस प्रशासनाच्या माध्यमातून कारवाईची तरतूद आहे. महाराष्ट्र सावकारी नियमन अधिनियम, २०१४ अंतर्गत अवैध सावकारीविरोधात कारवाई केली जाते. सहकार विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार सावकारी विषयक कामकाजासाठी स्वतंत्र प्रशासकीय यंत्रणा कार्यरत आहे. मात्र भंडारा जिल्ह्यात गत आठ महिन्यात अवैध सावकारीप्रकरणी गुन्हे दाखल झाल्याची नोंद निरंक असल्याचे उपलब्ध आकडेवारीतून दिसून येते. त्यामुळे जिल्ह्यात प्रत्यक्षात अवैध सावकारीचे प्रकार नाहीत की पीडित शेतकरी आणि नागरिक तक्रार करण्यासाठी पुढे येत नाहीत, हा प्रश्न महत्त्वाचा ठरतो.
यामध्ये केवळ ६ अर्ज ऑनलाइन, तर तब्बल २५८ अर्ज ऑफलाइन पद्धतीने दाखल करण्यात आले. यापैकी २६२ अर्जाचे नूतनीकरण झाले. १५ सावकारांनी नूतनीकरणासाठी अर्जच केलेला नाही. नवीन परवान्यासाठी १२ अर्ज प्राप्त झाले असून त्यापैकी ७ सावकारांना परवाने देण्यात आले आहेत. त्यामुळे २०२६-२७मध्ये जिल्ह्यातील परवानाधारक सावकारांची संख्या २६९ झाली आहे. जिल्ह्यात सावकारीच्या व्यवहारातून किती शेतकऱ्यांच्या जमिनी गहाण पडल्या, त्यापैकी किती जमिनी कायदेशीर प्रक्रियेतून संबंधित शेतकऱ्यांना परत मिळाल्या आणि किती प्रकरणे अद्याप प्रलंबित आहेत, याची माहिती सार्वजनिक होणे गरजेचे आहे.
तुमसर येथे ७४ नूतनीकृत परवाने
आकडेवारी पाहता तुमसर तालुक्यात ७६ परवानाधारक सावकारांपैकी ७४ जणांनी नूतनीकरणासाठी अर्ज केला असून सर्व ७४ अर्जाचे नूतनीकरण झाले. मोहाडी तालुक्यात ५३ परवानाधारक सावकार होते. ८ जिल्ह्यात अवैध सावकारीसंदर्भात आतापर्यंत विभागाकडे कोणत्याही प्रकारची तक्रार प्राप्त झाली नाही. त्यामुळे अवैध सावकारीविरोधातील कारवाईची संख्या निरंक आहे. मात्र, सहकार विभागाकडून या प्रकारावर सातत्याने कडक नजर ठेवली जात असून, तक्रार प्राप्त झाल्यास नियमानुसार तातडीने चौकशी करून आवश्यक ती कारवाई केली जाईल. विलास देशपांडे, जिल्हा निबंधक, भंडारा
यापैकी ४४ सावकारांनी नूतनीकरणासाठी अर्ज केला असून ४७ परवान्यांचे नूतनीकरण करण्यात आले. दोन अर्ज रद्द झाले. भंडाऱ्यात पूर्वी ४७ परवानाधारक सावकार होते. यापैकी ४४ जणांनी नूतनीकरणासाठी अर्ज केला असून ४३ परवान्यांचे नूतनीकरण झाले. साकोलीत ३८, लाखनीत २५ आणि लाखांदूरमध्ये १७परवानाधारक सावकार आहेत. पवनीत २२ परवानाधारक सावकार असून एका नूतनीकरण अर्जाची प्रक्रिया प्रलंबित आहे.
