Pune Metro: प्रदूषणाशी लढा! मेट्रो प्रवासातून दर किलोमीटरला वाचतोय १०८.५ मिलीग्रॅम $CO_2$
विजया गिरमे, Pimpri-Chinchwad Metro: वाढते सिमेंटचे जंगल, रस्त्यांवरील वाहनांच्या लांबच लांब रांगा आणि धुराचे लोट यामुळे पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडचा श्वास गुदमरत आहे. मात्र, अशा परिस्थितीत मेट्रोने प्रवास करणारे नागरिक शहरासाठी ‘तारणहार’ ठरत आहेत. तुम्ही मेट्रोचे तिकीट काढता, तेव्हा केवळ प्रवासाचा निर्णय घेत नाही, तर पर्यावरणाच्या संवर्धनासाठी एक ठोस पाऊल टाकता. प्रति किलोमीटर १०८.५ मिलीग्रॅम ‘सीओ-२’ (CO2) उत्सर्जनाची बचत होत असून, दररोज हजारो नागरिक या ‘ग्रीन वॉरियर्स’च्या मोहिमेत सामील होत आहेत.
केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) निरीक्षणांनुसार, पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमधील हवेची गुणवत्ता खालावली आहे.
प्रमुख कारणे: पेट्रोल-डिझेलची वाहने, कचरा जाळणे आणि कारखान्यांतील बॉयलर.
घातक घटक: हवेत सूक्ष्म धूलिकणांसह सल्फर ऑक्साईड, नायट्रोजन ऑक्साईड आणि कार्बन मोनॉक्साईडचे प्रमाण वाढले आहे.
परिणाम: शहरांच्या सरासरी तापमानात वाढ होत असून नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न गंभीर बनत आहे.
१) पीसीएमसी ते स्वारगेट (लाईन१:- 17.4 किमी)
सरासरी दैनंदिन प्रवासी संख्या – 91,554
Co2 – १.८८७ ग्रॅम
i) एका दिवसाची बचत – 172.7 किलो
ii) एका महिन्याची बचत – ५.१८ टन
iii) एका वर्षाची बचत – ६३.१ टन
सरासरी दैनंदिन प्रवासी संख्या- १०८८८६
CO2:- 1.703 ग्रॅम
एका दिवसाची बचत – १८५.४ किलो
एका महिन्याची बचत – ५.६ टन
एका वर्षाची बचत – ६७.७ टन
तुलनात्मक विश्लेषण: रस्ते प्रवास वि. मेट्रो
१) मेट्रो ट्रेन ९७० ० (शून्य थेट उत्सर्जन)
२) PMPMLबस
(CNG/डिझेल) ५० सुमारे ८०० -१,००० ग्रॅम
३) खासगीकार(पेट्रोल) ४ सुमारे १,५०० – १,८०० ग्रॅम
४) दुचाकी (टू-व्हीलर) २ सुमारे २५० – ३०० ग्रॅम
मेट्रो प्रकल्प राबवताना केवळ तंत्रज्ञानावर भर न देता पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी ‘महा मेट्रो’ने मोठे पाऊल उचलले आहे. ‘ग्रीन मेट्रो इनिशिएटिव्ह’ अंतर्गत शहरात खालीलप्रमाणे वृक्षारोपण करण्यात आले आहे:
वृक्षारोपण : पुणे महानगरपालिका (PMC) क्षेत्रात १२,५७४ आणि पिंपरी-चिंचवड (PCMC) क्षेत्रात ५,३७२ अशा एकूण १७,९४६ नवीन झाडांची लागवड करण्यात आली आहे.
यशस्वी पुनर्रोपण : प्रकल्पाच्या कामात अडथळा ठरणारी झाडे तोडण्याऐवजी त्यांचे शास्त्रीय पद्धतीने पुनर्रोपण करण्यात आले. यामध्ये पुणे शहरात १,८१८ आणि पिंपरीमध्ये ४४३ झाडांचे यशस्वी पुनर्रोपण झाले आहे.
सौर ऊर्जेचा वापर: मेट्रो स्थानकांच्या छतावर सौर पॅनेल बसवून नैसर्गिक ऊर्जेचा वापर करण्यावर भर दिला जात आहे, ज्यामुळे कार्बन फूटप्रिंट कमी होण्यास मदत होत आहे.
