खरिपाच्या पेरण्या लांबणीवर (File Photo : Farm)
बीड : बीड जिल्ह्यात खरिपाचे एकूण आठ लाख आठ हजार हेक्टर क्षेत्र आहे. सामान्यतः शेतकरी जून महिन्याच्या सुरुवातीला पेरणी करतात. पण यावर्षी जूनमध्ये केवळ 11 दिवसच सरासरी पाऊस झाला. परिणामी, पेरणी करून जवळपास एक महिना झाला असताना देखील पिकांना पुरेसा पाऊस मिळालेला नाही. यामुळे अंकुरलेली पिके उघड वातावरणामुळे कोमेजून जात आहेत आणि शेतकऱ्यांची चिंता वाढत चालली आहे.
जिल्हा हा महाराष्ट्रातील एक महत्वाचा कृषिप्रधान भाग असून, इथल्या शेतकऱ्यांचे जीवन संपूर्णतः निसर्गावर अवलंबून आहे. मात्र, मागील दहा वर्षांचा आढावा घेतला असता, निसर्गाच्या लहरीपणामुळे खरीप हंगाम दरवर्षी संकटात सापडताना दिसतो. कधी पाण्याची टंचाई तर कधी अतिवृष्टी या दोन्ही टोकांच्या घटनांनी शेतकऱ्यांची झोप उडवली आहे. खरिपाच्या सुरुवातीस कृषी विभागाकडून मार्गदर्शन केले जाते.
कमीत कमी 100 मिलिमीटर पाऊस झाल्याशिवाय पेरणी करू नये. हा सल्ला महत्त्वाचा असूनही, अनेकदा शेतकरी पावसाच्या प्राथमिक आगमनावर भरवसा ठेवून पेरणी करतात. पण, नंतर पावसात खंड पडल्यास, त्यांच्या हातात केवळ निराशा येते. मेहनतीने पेरलेली महागडी बियाणे वाया जाते, आणि आर्थिक फटका बसतो. अशा वेळी शेतकरी हवालदिल होतो, नैराश्येच्या गर्तेत जातो. या परिस्थितीमुळे शेती करणे ‘विक्रीचे’ झाले आहे, म्हणजेच खर्च आणि उत्पन्न यात मोठा फरक पडत आहे.
कर्जबाजारी शेतकरी
उत्पादनाचे नियोजन करणे अवघड झाले असून, विमा, अनुदान, व वेळेवर पावसाच्या भरवशावरच सारा खेळ अवलंबून आहे. या पाश्र्वभूमीवर शासन व कृषी विभागाने अधिक ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे. हवामान आधारित सल्ला, पीकविमा योजनेचे प्रभावी अंमलबजावणी, शाश्वत सिंचन सुविधा या गोष्टींची आता नितांत आवश्यकता आहे. पण निसर्गाच्या लहरीपणामुळे कर्जाच्या ओझ्याखाली दबला जात आहे.
